تب برفکی بیماری مشترک میان انسان و دام

تب برفکی از جمله مهم ترین بیماری های مسری و بسیار واگیر دار در بین گاو ها و نشخوارکنندگان است که باعث خسارات اقتصادی قابل توجهی می گردد.

گردآوری- نبض ما

تب برفکی یا «بیماری دهان و پا» یک بیماری عفونی و گاهی کشنده ویروسی است که موجب بیمار شدن حیوانات زوج سم از جمله گاو اهلی و اعضای خانواده گاوسانان می شود. این ویروس عامل بیماری در ابتدا به مدت دو تا سه روز تب شدید ایجاد نموده و متعاقبا تاول هایی در داخل دهان و روی پا ظاهر می شود که ممکن است پاره شده و موجب لنگش حیوان شود.

تب برفکی بسیار واگیردار است و قطرات آیروسل دفع شده از حیوان آلوده، تماس با تجهیزات دامداری، غذا، وسایل نقلیه، البسه آلوده و حیوانات شکارچی اهلی و وحشی موجب گسترش بیماری می شوند. این بیماری به عنوان طاعون برای صنعت دامداری محسوب می شود.

اهميت تب برفکی

تب برفکی به دلیل فاکتورهایی از جمله سرعت انتشار و شدت عفونت زائي، جزء مهمترين بيماري هاي ويروسي دام محسوب گرديده و در رده اولين بيماري گروه A (طبقه بندي بيماري هاي دفتر بين الملل بيماري هاي واگير دام) قرار می گیرد. دلایل زیر را می توان به عنوان عاملی برای اهمیت دادن به این بیماری دانست.

• مقاومت ويروس هاي بيماري تب برفکی در شرايط محيطي
• همچنين شدت ضايعات و علائم كلينيكي بيماري در گاوهاي نژاد خالص و پرتوليد از جمله گاوهاي هلشتاين و دورگ
• خسارات جبران ناپذير و غيرقابل بازگشت ورم پستان و كوري پستان كه كاهش شديد شير و در مواقعي قطع توليد شير را به همراه دارد.
• سقط جنين و ناباروری
• هزينه هاي كلان درمان دام هاي مبتلا (عفونت هاي ثانويه) و در مواقعي غيراقتصادي شدن دام مبتلا در اثر شدت ضايعات
• تلفات دام هاي جوان و شيرخوار

علائم بیماری تب برفکی

دوره کمون بیماری بین 3 الی 6 روز می باشد.

علایم مشخصه بیماری در گاو عبارتند از: تب بالا، کاهش شدید تولید شیر بی اشتهایی و افسردگی شدید تشکیل وزیکولهای حاوی مایع سروزی و شفاف در مخاط دهان زبان و بالشتک دندانی و همچنین ناحیه تاج سم و فضای بین انگشتی می باشد. این وزیکولها براحتی پاره می شود و ناحیه زخمی بر جای می گذارد که اگر در ناحیه پا باشد منجر به لنگش شدید و اگر در ناحیه دهان باشد منجر به ریزش شدید بزاق و اشکال در تغذیه در نتیجه کاهش شدید وزن حیوان و کاهش شدید تولید شیر می گردد. این زخمها در مدت یک هفته رو به بهبودی می روند.

در گوسفند و بز نیز علایم مشابه گاو است ولی شدت علایم خفیف تر بوده و فقط ضایعات شدید در ناحیه پا منجر به لنگش حیوان می شود. اگرچه میزان شیوع بیماری به ۱۰۰٪ نیز می رسد ولی میزان تلفات آن در دامهای بالغ تا ۲٪ و در دامهای جوان تا ۲۰٪ می باشد. علت عمده تلفات در گوساله ها و بره ها التهاب عضله قلب و بروز آریتمیهای قلبی می باشد.

از عوارضی که پس از ابتلای به تب برفکی بر جای می ماند می توان به: سقط جنین، ورم پستان، اختلال تنفسی همراه به له له زدن، رشد بی از حد پوشش بدن، کاهش تحمل به گرما و دیابت ملیتوس نام برد.

کنترل تب برفکی

كنترل بيماري تب برفکی بسيار مشكل مي باشد. مقاومت عامـل بيماري در طبيعت و عفونت زائي شديد آن به همراه ساير عوامل از جمله تغييران آنتي ژنتيكي ويروس و پيدايش تحت تيپ هاي جديدتر و مهم تر از همه توان ايجاد بيماري در گونه هاي مختلف نشخواركنندگان اهلي (گاو، گاوميش، گوسفند و بز) و وحشي و وجود دام هاي ناقل و حامل ويروس تب برفكي كه اغلب متعاقب عفونت طبيعي پديدار مي شوند در بقاء عفونت و بيماري در يك جمعيت و منطقه تاثير داشته و كنترل اين بيماري را بسيار مشكل و همراه با هزينه هاي كلان نموده است.

لذا به طور کلی اقدامات لازم را باید بر اساس سه اصل زیر پیاده سازی نمود.

1- اقدامات بهداشتي و قرنطينه اي به منظور جلوگيري از ورود ويروس تب برفکی و بخصوص تيپ هاي جديد و غيربومي.

2- مراقبت کلنيکي و سرولوژيکي به منظور شناخت تغييرات بيماري و ماهيت سويه هاي در گردش.

3- واكسيناسيون و ايجاد پوشش ايمني در دام هاي مورد هدف با استفاده از واكسن كشته (استفاده از واكسن زنده تب برفکی به دليل ايجاد ميوكارايت شديد و انتشار ويروس تاكنون مورد استفاده قرار نگرفته است).

تب برفکی در انسان

طبق اعلام سازمان بهداشت جهانی تب برفکی از جمله بیماری های مشترک بین انسان و دام محسوب می شود. طبق گفته های دکتر دباغ، عوارض این بیماری بر انسان ها بسیار کم است و جای چندان نگرانی زیادی نیست. احتمال انتقال به انسان ها در شرایطی که از فرآورده های لبنی خام و گوشت هایی که مراحل نگهداری و پخت را خوب طی نکرده باشند وجود دارد.
تاول های چرکی یکی از نشانه های تب برفکی در انسان است. بیشتر تاول ها در دهان ایجاد می شود اما خطرناک نیست و معمولا با محلول های ضدعفونی کننده برطرف می شود. این بیماری نیز از جمله بیماری های ویروسی محسوب می شود که درمان خاصی ندارد.
به دامداران و کسانی که با دام های مبتلا سروکار دارند، توصیه می شود دستهای خود را پس از خروج از دامداری خوب شسته و از تماس دست آلود با چشم خودداری کنند.

4.2/5 - (13 امتیاز)