مینیسک زانو یک تکه غضروف گوهایشکل است که هر زانو دو تای آن را دارد. این دو مینیسک مثل کوسن بین استخوان ران و استخوان ساق قرار میگیرند و ضربه را جذب می‌کنند (AAOS). علائم پارگی مینیسک زانو شامل درد، سفتی، تورم، گیر کردن یا قفل شدن زانو و خالی کردن آن هنگام ایستادن است.
هشدار: اگر بعد از ضربه یا افتادن زانویتان از جا رفته، شکلش عوض شده یا کج به نظر می‌رسد، یا در زانو، پا یا انگشتان پا گزگز و بی‌حسی دارید، بدون تأخیر به اورژانس مراجعه کنید (NHS).
مینیسک زانو چیست؟
مینیسک از جنس فیبروغضروف است و بین استخوان ران و ساق مثل ضربه‌گیر عمل میکند (AAOS). NHS هم مینویسد این غضروف بین استخوانهای مفصل زانو قرار دارد و هنگام حرکت از آنها محافظت میکند.
مینیسک همه‌جایش خون یکسان نمی‌گیرد، و همین روی بهبودی اثر میگذارد (AAOS):
| بخش مینیسک | خونرسانی | وضعیت پارگی |
|---|---|---|
| یکسوم بیرونی (ناحیه‌ی قرمز) | خونرسانی خوب | ممکن است خودش خوب شود یا ترمیم شود |
| دوسوم داخلی (ناحیه‌ی سفید) | خونرسانی قابل‌توجه ندارد | معمولاً خوب نمیشود و اغلب بخش پاره‌شده را برمی‌دارند |
علت پارگی مینیسک چیست؟
پارگی مینیسک میتواند بر اثر آسیب ناگهانی یا فرسودگی تدریجی رخ دهد (AAOS). این‌ها از علتهای مطرح‌اند:
- چرخش ناگهانی زانو در ورزش. NHS مینویسد پارگی معمولاً هنگام پیچاندن زانو در ورزش رخ می‌دهد. AAOS هم از ورزش‌های همراه با چرخش و تغییر جهت نام می‌برد.
- چرخش‌های کوچک‌تر. بلند شدن از جا هم میتواند باعث پارگی شود (NHS).
- فرسودگی با بالا رفتن سن. طبق AAOS بافت فرسوده راحت‌تر پاره میشود، حتی با یک چرخش هنگام بلند شدن از روی صندلی.
- آسیب همراه دیگر. پارگی مینیسک با آسیب رباط صلیبی قدامی (ACL) هم دیده میشود (AAOS).
علائم پارگی مینیسک زانو چیست؟
NHS این علائم را نام می‌برد:
- درد یا حساسیت زانو
- سفتی یا تورم، که ممکن است چند ساعت یا چند روز بعد پیدا شود
- دشواری در خم کردن، صاف کردن یا حرکت دادن زانو
- خالی کردن زانو هنگام ایستادن
- احساس خرد شدن یا کلیک
AAOS علاوه بر این‌ها از گیر کردن یا قفل شدن زانو و ناتوانی در خم یا صاف کردن کامل آن میگوید. ممکن است لحظه‌ی آسیب صدای «تق» حس شود. بعضی افراد هنوز راه می‌روند و ورزشکار ممکن است بازی را ادامه دهد؛ سفتی و تورم معمولاً طی ۲ تا ۳ روز پیدا میشود.
NHS میگوید علائم پارگی مینیسک میتواند شبیه پیچ‌خوردگی باشد، پس معاینه‌ی پزشک لازم است. کلیک بی‌درد زانو طبیعی است؛ ولی اگر زانو قفل میکند، خالی میکند یا کلیکش دردناک است، زود با پزشک مشورت کنید (NHS).
اگر زانویتان پیش‌تر مشکل داشته، مقاله‌ی آرتروز زانو و عادت‌هایی مثل دو زانو نشستن هم میتواند برایتان مفید باشد.
پارگی مینیسک چطور تشخیص داده میشود؟
طبق AAOS مراحل تشخیص معمولاً این‌هاست:
- معاینه: پزشک حساسیت خط مفصل را بررسی میکند. در «آزمون مک‌موری» زانو خم، صاف و چرخانده میشود و در صورت پارگی ممکن است درد، کلیک یا صدای تق ایجاد شود.
- عکس ساده: پارگی را نشان نمی‌دهد، ولی میتواند علتهای دیگر مثل آرتروز را کنار بگذارد.
- MRI: برای پارگیهای تازه آزمون ترجیحی است، چون دقت بالایی دارد.
پارگی مینیسک چطور درمان میشود؟
درمان به نوع و محل پارگی و شرایط شما بستگی دارد. طبق AAOS بسیاری از پارگیها، بهخصوص اگر قفل شدن یا تورم نباشد، به جراحی فوری نیاز ندارند. تصمیم نهایی با پزشک است.
مراقبت در خانه و درمان غیرجراحی
NHS برای روزهای اول این‌ها را میگوید:
- استراحت: ورزش را قطع کنید. بعد از چند روز حرکت ملایم بهتر از بی‌حرکتی کامل است.
- یخ: کیسه‌ی یخ را داخل حوله بپیچید و تا ۲۰ دقیقه، هر ۲ تا ۳ ساعت روی زانو بگذارید.
- فشار: باند کشی یا زانوبند ببندید و شب‌ها باز کنید.
- بالا نگه داشتن: تا جای ممکن پا را روی بالش بالاتر بگذارید.
- مسکن: پاراستامول یا ایبوپروفن. اینکه برای شما مناسب است یا نه، با پزشک یا داروساز است.
- پرهیز از: کمپرس گرم، حمام داغ، الکل، ماساژ زانو و بلند کردن اجسام سنگین.
NHS مینویسد گاهی فیزیوتراپی برای کم کردن درد و بهتر کردن حرکت و قدرت زانو توصیه میشود. تمرین‌ها را بهتر است همان فیزیوتراپ یا پزشک مشخص کند.
جراحی
اگر آسیب شدید باشد، طبق NHS ممکن است آرتروسکوپی لازم شود تا غضروف آسیب‌دیده ترمیم یا برداشته شود. AAOS دو روش اصلی را شرح می‌دهد:
| روش | چه می‌کنند | بازتوانی |
|---|---|---|
| مینیسکتومی جزئی | بخش آسیب‌دیده را می‌برند و برمی‌دارند | حدود ۳ تا ۶ هفته |
| ترمیم مینیسک | تکه‌های پاره‌شده را بخیه می‌زنند | حدود ۳ تا ۶ ماه |
موفقیت ترمیم به نوع پارگی و وضعیت مینیسک بستگی دارد (AAOS). درباره‌ی برداشتن مینیسک، مدلاین‌پلاس (MedlinePlus) مینویسد از دست دادن مینیسک میتواند به آرتروز زودرس منجر شود.
درباره‌ی تزریق PRP، که برای آرتروز زانو مطرح میشود، مقاله‌ی PRP زانو را بخوانید.
کِی به پزشک مراجعه کنم؟
طبق NHS در این موارد نوبت فوری پزشک بگیرید یا به مرکز درمانی مراجعه کنید:
- درد شدید بعد از افتادن یا ضربه
- ناتوانی در راه رفتن یا گذاشتن وزن روی زانو
- زانوی داغ و متورم، یا تب همراه با درد زانو
- ناتوانی در خم یا صاف کردن پا
- قفل شدن، خالی کردن یا کلیک دردناک زانو (مشورت فوری پزشک)
در این موارد بدون تأخیر به اورژانس بروید (NHS):
- زانو از جا رفته، شکلش عوض شده یا کج است
- گزگز یا بی‌حسی در زانو، پا یا انگشتان پا
در موارد کمتر فوری هم، اگر درد مانع فعالیت یا خواب میشود، بدتر میشود یا با مراقبت در خانه بهتر نمیشود، نوبت پزشک بگیرید (NHS). این مقاله جای معاینه‌ی پزشک نیست.
پرسش‌های پرتکرار
مینیسک زانو چیست؟
مینیسک یک تکه غضروف گوهایشکل در مفصل زانو است. هر زانو دو مینیسک دارد که مثل کوسن بین استخوان ران و ساق قرار میگیرند (<span dir="ltr">AAOS</span>). <span dir="ltr">NHS</span> مینویسد این غضروف بین استخوانهای زانو است و هنگام حرکت از آنها محافظت میکند.
علائم پارگی مینیسک زانو چیست؟
درد یا حساسیت زانو، سفتی، تورم، دشواری در خم و راست کردن زانو، خالی کردن زانو هنگام ایستادن و احساس خرد شدن یا کلیک از علائم است (<span dir="ltr">NHS</span>). <span dir="ltr">AAOS</span> گیر کردن یا قفل شدن زانو را هم نام می‌برد.
پارگی مینیسک خودبهخود خوب میشود؟
<span dir="ltr">NHS</span> میگوید پارگیها ممکن است بدون درمان بهتر شوند، ولی بهبودی میتواند زمان ببرد. طبق <span dir="ltr">AAOS</span> محل پارگی مهم است: یکسوم بیرونی خونرسانی خوبی دارد و ممکن است خودش خوب شود یا ترمیم شود، اما دوسوم داخلی خونرسانی قابلتوجهی ندارد و معمولاً خوب نمیشود.
پارگی مینیسک چطور تشخیص داده میشود؟
طبق <span dir="ltr">AAOS</span> پزشک زانو را معاینه میکند و حساسیت در خط مفصل را میسنجد. عکس ساده تأثیری در نشاندادن پارگی ندارد ولی علتهای دیگر را کنار میگذارد و <span dir="ltr">MRI</span> برای پارگیهای تازه ترجیح داده میشود.
آیا پارگی مینیسک همیشه نیاز به عمل دارد؟
نه. طبق <span dir="ltr">AAOS</span> بسیاری از پارگیها، بهخصوص وقتی قفل شدن یا تورم نیست، به جراحی فوری نیاز ندارند. درمان را پزشک با توجه به نوع و محل پارگی تعیین میکند.
بعد از جراحی مینیسک بهبودی چقدر طول می‌کشد؟
طبق <span dir="ltr">AAOS</span> توانبخشی بعد از ترمیم مینیسک حدود ۳ تا ۶ ماه و بعد از برداشتن بخشی از آن (مینیسکتومی جزئی) حدود ۳ تا ۶ هفته است.
اگر زانویم قفل شود یا نتوانم روی آن وزن بیندازم چه کنم؟
<span dir="ltr">NHS</span> میگوید قفل شدن یا خالی کردن زانو و همچنین ناتوانی در راه رفتن یا گذاشتن وزن روی زانو دلیل مراجعهی زودهنگام به پزشک است. اگر زانو از جا رفته یا شکلش عوض شده، بدون تأخیر به اورژانس بروید.
منابع
- Meniscus tear — NHS (علائم، علت، مراقبت در خانه، درمان و زمان مراجعه)
- Meniscus Tears — AAOS OrthoInfo (آناتومی، علت، علائم، تشخیص، درمان غیرجراحی و جراحی، بازتوانی)
- Knee pain — NHS (قفل شدن یا خالی کردن زانو و زمان مراجعهی زودهنگام)
- Meniscal allograft transplantation — MedlinePlus Medical Encyclopedia (برداشتن مینیسک و خطر آرتروز زودرس)
اگر این موضوع برای شما شخصی است و به نظر پزشک نیاز دارید:
دکتر علیرضا صحرانورد · تخصص جراحی استخوان و مفاصل (ارتوپدی)
دیدن سایت دکتر علیرضا صحرانوردنظرات خوانندگان (۵)
این نظرها از نسخه‌ی قبلی نبض ما منتقل شده‌اند و امکان ثبت نظر تازه فعلاً بسته است.
محمد سلام زانو من ۱۰ سال قبل دچار کشیدگی شد و تورم زیادی بعد یک روز داشت و چند روز بعد تورم کم شد اما تو این چندسال صدای تق تق میده و یک ذره پام کج بزارم زمین زانوم خالی میکنه احساس میکنی داره از هم جدا میشن هر بار رفتم دکتر ارتپد گفتن تخصص ما نیست و برو عمل بکن الانم ورزش سنگین انجام میدم و مشکلی ندارم تا اینکه پام کج و زاویه دار رو زمین گذاشته بشه مثلا ۲۰۰ کیلو پرس پا رو میزنم، علت و نحوه درمان رو میشه محبت بفرمایید
علی سلام آقای دکتر خسته نباشی زانوی من مدت ۱۲ روز است درد داره ویه حالت قفلی در خم و راست کردن پای راستم داره به خاطر بی پولی به مدت سروز به برق رفته ام بعد جوابی نگرفته ام بفد ۵روز است که به انرژی درمانی یوگا میرم میگند از دیسگ کمر است باید هر روز بیایید ماساژ بدهیم ولی نتیجه ای نگرفته ام این هم بگم سالهای زیادی بود حالت نشسته درد میکرد راست میکردم بعد چند دقیقه خوب میشد ولی در رختخوابم نصف شب گرفته وهیچ ضربه ای هم نخورده که از دردش از خواب بلند شده ام دیدم نمیتوانم پاییم را آسن راست و خم کنم درد شدیدی داره موقع راست وخم کردن مثل اینکه میخوام راست یا خم کنم موقع راست کردن یه چیزی مانع راحت خم کردنم میشه ویه لحظه پام ول میشه اگر تماس تلفنی داری بهتر میتونم توزیح بدم و مسافر کش هم هستم درآمد دیگه ای ندارم با تشکر علی
عبید الله ملک سلام جناب محترم من عبید استم و 23 سال سن دارم دو سال قبل در فوتبال دوچار چنین حادثه شدم که تاکنون قادر به تداوی اش نشدم و در کشور که زندگی میکنیم سطع تداوی خیلی ضعیف است اگر در این رابطه مرا یاری نمایید ممنون تان خواهم بود تشکر
رضا با سلام خدمت اقای دکتر من دو روز پیش تو فوتبال بعد از اینکه شوت زدم پشت و زیر زانوم درد گرفت اولش دردش خفیف بود ولی الان به سختی راه میرم و پامو نمیتونم صاف یا خم کنم مشکل چیه؟؟
سهیل سلام اقا رضا دکتر رفتین؟؟مشکلتونو فهمیدین؟؟؟منم دقیقا مثل شما شدم الان
مقاله‌های مرتبط
پی آر پی زانو چیست؟ اثر و عوارض آن در آرتروز زانو به زبان ساده
پی آر پی زانو چیست و برای آرتروز زانو چقدر اثر دارد؟ عوارض، تفاوت با ژل، کورتون و پروتوکین و موضع رهنمودهای NICE و AAOS را صادقانه و ساده بخوانید.
به‌روزرسانی ۱۲ مهر ۱۴۰۵
پروتوکین چیست؟ تفاوت پروتوکین با ارتوکین و PRP به زبان ساده
پروتوکین روشی تزریقی برای درد و التهاب مفاصل است که سرمش از خون خودتان ساخته میشود؛ هم‌خانواده‌ی ارتوکین. تفاوت پروتوکین با ارتوکین و PRP، عوارض، هزینه و شواهد علمی آن را ساده بخوانید.
به‌روزرسانی ۲۴ شهریور ۱۴۰۵
آیا جراحی انگشت ماشه ای عوارض دارد؟
درانجام کارهایی مانند پوشیدن لباس، فرستادن پیام کوتاه و.. ناتوان هستم، پزشک عمل جراحی انگشت ماشه ای را پیشنهاد کرده است. آیا جراحی را انجام دهم؟
به‌روزرسانی ۳ تیر ۱۳۹۷