سیستوسکوپی یعنی دیدن داخل مجرای ادرار و مثانه با یک وسیلهی باریک و نوردار. طبق NIDDK اورولوژیست (متخصص مجاری ادراری) با این وسیله، که اسمش «سیستوسکوپ» است، پوشش داخلی مثانه و مجرا را میبیند. پزشک معمولاً آن را برای پیدا کردن علت علائمی مثل خون در ادرار یا عفونت‌های ادراری تکراری به کار می‌برد، و گاهی برای درمان هم.
در این مقاله می‌خوانید سیستوسکوپی چیست، چرا انجام میشود، قبلش چه کار کنید، چطور انجام میشود، برای زنان چه نکته‌ای دارد و بعدش چه علائمی طبیعی است.
سیستوسکوپی چیست؟
سیستوسکوپ یک لوله‌ی باریک است که از مجرای ادرار (پیشابراه) وارد مثانه میشود. مثانه را با آب نمک استریل پر میکنند تا دیواره‌اش بهتر دیده شود (NIDDK).
طبق NHS دو نوع دارد:
- سیستوسکوپی انعطافپذیر: لوله‌ی نرم و باریک با دوربین. تصویر روی صفحه‌نمایش دیده میشود.
- سیستوسکوپی سخت: لوله‌ی سفت با دوربین. با ابزار کوچکی که از آن رد میشود می‌توان نمونه گرفت یا بعضی مشکلات را درمان کرد و در پایان برش‌ها را می‌بندند.
چرا سیستوسکوپی انجام میشود؟
طبق NHS و NIDDK پزشک در این موارد سیستوسکوپی را پیشنهاد میکند:
- پیدا کردن علت علائم: خون در ادرار، عفونت ادراری که مدام برمی‌گردد، نشت ادرار، تکرر یا فوریت ادرار، درد یا سختی در ادرار کردن، درد پایین شکم که ادامه دارد.
- دیدن مشکلات داخل مثانه: سنگ، توده یا بافت غیرطبیعی، تنگی مجرا و نشانه‌های بزرگی پروستات (NIDDK).
- درمان: برداشتن سنگ مثانه، نمونهبرداری، کوچک کردن پروستات بزرگ‌شده یا ترمیم آسیب مثانه (NHS).
- بررسی سرطان مثانه: دیدن تغییرات غیرطبیعی، برداشتن تومور و پیگیری اثر درمان (NHS).
مدلاینپلاس هم مینویسد نمونهبرداری از مثانه اغلب حین سیستوسکوپی انجام میشود و بیشتر برای بررسی سرطان مثانه یا مجرا است.
یک نکته‌ی مهم: NHS می‌گوید در بسیاری از افراد سیستوسکوپی چیز نگران‌کننده‌ای پیدا نمی‌کند. پس انجامش به معنی بیماری جدی نیست. اگر علتش خون در ادرار بوده، مقاله‌ی خون در ادرار علت‌های رایجش را توضیح می‌دهد.
قبل از سیستوسکوپی چه کار کنیم؟
آمادگی به نوع بیحسی و دلیل انجام بستگی دارد. طبق NIDDK و NHS این‌ها رایج است:
- آزمایش ادرار: ممکن است نمونه‌ی ادرار بخواهند تا عفونت را بررسی کنند. اگر عفونت دارید، NIDDK می‌گوید شاید اول آنتی‌بیوتیک لازم باشد.
- خالی کردن مثانه: قبل از شروع ادرار می‌کنید.
- داروها و آلرژی: داروهایتان، به‌خصوص داروهای رقیق‌کننده‌ی خون، و آلرژی‌هایتان را به اورولوژیست بگویید. NIDDK مینویسد ممکن است پزشک بخواهد بعضی داروها را قطع کنید. این تصمیم با پزشک است؛ خودتان دارویی را قطع نکنید.
- ناشتایی و رانندگی: دستورها ممکن است شامل تغییر در خوردن و آشامیدن و همراه داشتن کسی برای برگشت به خانه باشد. بعضی افراد هم آمادگی خاصی لازم ندارند (NIDDK).
سیستوسکوپی چطور انجام میشود؟
طبق NIDDK سیستوسکوپی در مطب، مرکز سرپایی یا بیمارستان انجام میشود. قدم‌ها تقریباً این‌هاست:
- بیحسی داده میشود (جدول پایین).
- سیستوسکوپ از مجرای ادرار وارد مثانه میشود.
- مثانه از آب نمک استریل پر میشود. ممکن است میل به ادرار حس کنید.
- پزشک داخل مثانه را میبیند و در صورت لزوم نمونهبرداری یا درمان انجام می‌دهد.
- در پایان، مایع تخلیه میشود یا خودتان ادرار می‌کنید.
| سیستوسکوپی انعطافپذیر | سیستوسکوپی سخت | |
|---|---|---|
| بیحسی | ژل بیحسکننده اطراف مجرا | بیهوشی عمومی یا بیحسی نخاعی |
| مدت (طبق NHS) | معمولاً ۱۰ تا ۱۵ دقیقه | حدود ۳۰ دقیقه |
| بعد از آن | بلافاصله می‌توانید بروید | بعد از بهبود از بیحسی و توانایی ادرار کردن، چند ساعت بعد |
منبع جدول: NHS. طبق NIDDK نمونهبرداری، برداشتن سنگ یا تزریق، مدت را بیشتر میکند و در بعضی سیستوسکوپی‌ها آرام‌بخش یا بیهوشی عمومی به کار می‌رود.
سیستوسکوپی مثانه درد دارد؟
معمولاً ناراحتی است، نه درد شدید. مدلاینپلاس مینویسد عبور دستگاه و پر شدن مثانه شبیه میل شدید به ادرار است. هنگام نمونهبرداری ممکن است نیشگونی حس کنید و هنگام بستن رگ‌های خونریزی‌کننده (داغ کردن) ممکن است سوزش حس شود.
اگر بیحسی عمومی بگیرید، حین کار چیزی حس نمی‌کنید. اگر نگرانید، قبل از شروع از پزشک بپرسید کدام نوع بیحسی برای شما در نظر گرفته شده است.
سیستوسکوپی در زنان چه فرقی دارد؟
درباره‌ی دلیل انجام، NHS دلایل رایج، مثل عفونت ادراری که مدام برمی‌گردد، نشت ادرار، خون در ادرار و درد یا تغییر در ادرار کردن را نام می‌برد و این‌ها برای زنان هم مطرح است.
اگر پزشک زنان یا اورولوژیست برایتان سیستوسکوپی پیشنهاد کرده، بپرسید:
- دلیل انجامش چیست و چه چیزی را می‌خواهند ببینند؟
- انعطافپذیر است یا سخت، و بیحسی چیست؟
- چند روز بعد از آن چه علائمی طبیعی است؟
اگر علائمتان سوزش یا تکرر ادرار است، مقاله‌ی علائم عفونت ادراری در زنان و مردان و سوزش ادرار را هم ببینید.
بعد از سیستوسکوپی چه اتفاقی می‌افتد؟
طبق NIDDK این علائم شایع‌اند و نباید بیشتر از ۲۴ ساعت بمانند:
- سوزش خفیف هنگام ادرار
- کمی خون در ادرار
- ناراحتی خفیف در مثانه یا کلیه
- تکرر یا فوریت ادرار
NHS می‌گوید کمی خون در ادرار و درد هنگام ادرار ممکن است چند روز بماند؛ اگر بعد از چند روز بهتر نشد به پزشک بگویید. برای درد می‌توانید طبق توصیه‌ی NHS از مسکن‌های معمول مثل پاراستامول یا ایبوپروفن استفاده کنید، البته اگر برای شما منع مصرفی نیست و پزشک مخالف نیست.
اگر بیهوشی عمومی یا بیحسی نخاعی گرفته‌اید، طبق NHS باید کسی شما را به خانه ببرد و ۲۴ ساعت کنارتان بماند، و در این ۲۴ ساعت مشروب نخورید، رانندگی نکنید و با ماشین‌آلات سنگین کار نکنید.
اگر نمونهبرداری شده باشد، جواب معمولاً ۱ تا ۲ هفته طول میکشد (NHS).
سیستوسکوپی چه عوارضی دارد؟
طبق NHS و NIDDK عوارض احتمالی این‌هاست:
| عارضه | توضیح منابع |
|---|---|
| عفونت ادراری | NHS آن را «احتمال کم» می‌نامد و درمانش معمولاً آنتی‌بیوتیک است |
| مشکل در خالی کردن مثانه | تورم مثانه و مجرا ممکن است جلوی ادرار را بگیرد؛ گاهی تا برگشتن ادرار، سوند لازم میشود |
| خونریزی | کمی خون طبیعی است؛ خونریزی زیاد یا طولانی نیاز به بررسی دارد |
| آسیب به مثانه یا مجرا | «بسیار به‌ندرت»؛ ممکن است جراحی لازم شود |
| تنگی مجرا از بافت اسکار و عوارض بیحسی | از خطرهایی که NIDDK نام می‌برد |
منابع جدول: NHS و NIDDK. هیچ‌کدام درصد دقیقی برای این عوارض نداده‌اند، پس عددی نمی‌نویسیم.
کِی به پزشک مراجعه کنم؟
طبق NIDDK و NHS، بعد از سیستوسکوپی در این موارد فوری اقدام کنید:
- نمیتوانید ادرار کنید در حالی که احساس می‌کنید مثانه پر است. اگر شکمتان هم متورم و دردناک شده، NHS این را اورژانس می‌داند.
- ادرارتان قرمز روشن است یا لخته میبینید، یا خون ادرار چند روز بعد هم قطع نشده است.
- تب دارید (با لرز یا بدون لرز)، یا دمای بدنتان زیر ۳۶ درجه است، یا درد پایین شکم یا کمر درست زیر دنده‌ها دارید (NHS).
- ادرار کمتر از معمول دارید (مدلاینپلاس).
- درد شدید دارید.
در این موارد با پزشک عمومی یا اورولوژیستتان تماس بگیرید:
- سوزش یا درد ادرار بیشتر از ۲ روز طول کشیده (NIDDK).
- ادرار کدر یا تکرر و فوریت ادرار که بعد از چند روز بهتر نشده (NHS).
هنگام تماس بگویید که سیستوسکوپی انجام داده‌اید. این مقاله جای ویزیت نیست؛ اگر علائم ادراری دارید، با پزشک خود مشورت کنید.
پرسش‌های پرتکرار
سیستوسکوپی چیست؟
سیستوسکوپی روشی است که در آن اورولوژیست با یک وسیلهی باریک و نوردار به نام سیستوسکوپ، داخل مجرای ادرار (پیشابراه) و مثانه را میبیند (<span dir="ltr">NIDDK</span>). طبق <span dir="ltr">NHS</span> از آن برای تشخیص یا درمان مشکلات مثانه استفاده میشود.
سیستوسکوپی مثانه درد دارد؟
بیشتر مردم ناراحتی را حس میکنند، نه درد شدید. طبق مدلاینپلاس عبور دستگاه و پر شدن مثانه از مایع شبیه میل شدید به ادرار کردن است. در سیستوسکوپی انعطافپذیر، طبق <span dir="ltr">NHS</span> ژل بیحسکننده اطراف مجرا را بیحس میکند.
سیستوسکوپی چقدر طول میکشد؟
طبق <span dir="ltr">NHS</span> سیستوسکوپی انعطافپذیر معمولاً ۱۰ تا ۱۵ دقیقه و سیستوسکوپی سخت حدود ۳۰ دقیقه طول میکشد. <span dir="ltr">NIDDK</span> زمان یک سیستوسکوپی سادهی تشخیصی را حدود ۱۵ تا ۳۰ دقیقه، همراه با آمادهسازی، مینویسد. نمونهبرداری یا برداشتن سنگ زمان را بیشتر میکند.
سیستوسکوپی مثانه در زنان چه فرقی دارد؟
دلایل رایج، مثل عفونت ادراری مکرر، نشت ادرار، خون در ادرار و درد یا تغییر در ادرار کردن (<span dir="ltr">NHS</span>)، برای زنان هم مطرح است. جزئیات روش را اورولوژیست یا متخصص زنان معالج شما توضیح می‌دهد.
بعد از سیستوسکوپی چه عوارضی طبیعی است؟
طبق <span dir="ltr">NIDDK</span> سوزش خفیف، کمی خون در ادرار و تکرر یا فوریت ادرار شایع است و نباید بیشتر از ۲۴ ساعت بماند. <span dir="ltr">NHS</span> می‌گوید ممکن است چند روز کمی خون در ادرار و درد هنگام ادرار داشته باشید.
بعد از سیستوسکوپی کِی باید به پزشک مراجعه کنم؟
طبق <span dir="ltr">NIDDK</span> اگر نمیتوانید ادرار کنید و مثانهتان پر است، ادرار قرمز روشن یا لخته میبینید، تب (با لرز یا بدون آن) دارید یا سوزش ادرار بیشتر از ۲ روز طول کشید، فوری با پزشک تماس بگیرید.
آیا قبل از سیستوسکوپی باید ناشتا باشم؟
بستگی به نوع بیحسی دارد و باید دقیقاً طبق دستور پزشک عمل کنید. طبق <span dir="ltr">NIDDK</span> دستورها ممکن است شامل تغییر در خوردن و آشامیدن باشد و بعضی افراد آمادگی خاصی نیاز ندارند.
منابع
- Cystoscopy — NHS (معرفی، انواع انعطافپذیر و سخت، مدت و مراقبت بعد از آن)
- Cystoscopy: why it's done — NHS (دلایل انجام سیستوسکوپی)
- Cystoscopy: risks — NHS (عوارض و علائم هشدار)
- Cystoscopy: results — NHS (نتیجه و زمان جواب نمونهبرداری)
- Cystoscopy & Ureteroscopy — NIDDK (دلایل، آمادگی، بیحسی، مدت، بهبودی، عوارض)
- Bladder biopsy — MedlinePlus Medical Encyclopedia (آمادگی، احساس حین کار، خطرات، چه وقت پزشک)
اگر این موضوع برای شما شخصی است و به نظر پزشک نیاز دارید:
دکتر حسین کرمی · تخصص جراحی کلیه، مجاری ادراری و تناسلی (اورولوژی)
دیدن سایت دکتر حسین کرمینظرات خوانندگان (۳)
این نظرها از نسخه‌ی قبلی نبض ما منتقل شده‌اند و امکان ثبت نظر تازه فعلاً بسته است.
کاربر سلام من ۳ سال هست ک ازدواج کردم از زمانی ک ازدواج کردم دچار عفونت های مکرر ادراری شدم ک بامراجعه ب پزشک سونوگرافی های متعددو آزمایش ادرار انجام دادم آنتی بیوتیک های مختلفی رو برای من تجویز کردن. اما متاسفانه بعد چند ماه من دوباره گرفتار این عفونت میشوم خسته شدم واقعا نمیدونم دیگ باید چه کاری انجام بدم سونوگرافی ها چیز خاصی رو نشون نمیدن فقط در سونوگرافی مثانه پر و خالی هنگامی ک ادرار رو خالی کردم و سونوگرافی انجام شد چند سی سی ادرار داخل مثانه میمونه و من ب اورولوژ مراجعه کردم تشخیص یکیشون سیستوسکوپی بود ولی تشخیص یک نفردیگشون این بود ک سنم خیلی کمه برای سیستوسکوپی و اصلا نیاز ب این کارنیس من واقعا از عفونت خسته شدم نمیدونم چی کار کنم
مریم من هم دقیقا مشکل شمارو دارم و نمیدونم چیکار کنم
کاربر منم همین مشکلو دارم .اینقد شبیه خودمی فکر کردم خودم نوشتم
مقاله‌های مرتبط
قرص تاداگرا 20 میلی گرم
قرص تاداگرا 20 میلی گرم برای درمان اختلال نعوظ در مردان استفاده می شود. . این دارو فقط در صورت تحریک جنسی به ایجاد نعوظ کمک می کند.
به‌روزرسانی ۲۳ دی ۱۳۹۹
درمان اختلال نعوظ با تزریق دارو به آلت تناسلی
تزریق به آلت تناسلی، شیوه ای مؤثر و قابل تحمل برای مردان مبتلا به اختلال نعوظ، برای دستیابی به یک نعوظ قوی می باشد.
به‌روزرسانی ۱۷ دی ۱۳۹۹
قرص اکسی بوتینین: کاربرد در بی‌اختیاری ادرار، نحوه‌ی مصرف و عوارض
قرص اکسی بوتینین با شل کردن عضله‌ی مثانه، علائم مثانه‌ی بیش‌فعال و نشت فوریتی ادرار را کم میکند. کاربرد، شکل‌های دارو، عوارض و هشدارهای مهم را بخوانید.
به‌روزرسانی ۲۴ مهر ۱۴۰۵