اقدامات اورژانسی در زمان خفگی کودکان
احتمالا دیده باشید که کودکی در حين خوردن خوراكي، جسمي خارجي راه تنفسی اش را بند آورده و حالت خفگي به او دست داده است. در این مواقع زمان بسیار مهم است و باید بدانیم چطور با خفگی کودکان برخورد کنیم.
نبض ما- مغز انسان در صورت نرسيدن اكسيژن، در فاصله 6-4 دقيقه دچار مرگ ميشود. متأسفانه سالانه هزاران نفر به اين شكل زندگي خود را از دست مي دهند. دو سوم از اين افراد را كودكاني تشكيل ميدهند كه اغلب آنها سن زير سه سال دارند، در عين حال اين خطر همه را تهديد مينمايد.
انسداد راه هوایی در افراد هوشیار اغلب هنگام خوردن رخ میدهد. کودکان و شیرخواران ممکن است با همه جور شیئی دچار خفگی شوند. خوراکیهایی چون پسته، بادام، فندق، حبه انگور، آب نبات و… اغلب به علت شکل خاص خود باعث خفگی کودکان میشوند. البته غیر از غذا، چیزهای غیرخوراکی دیگری چون مهره، تیله، سکه، قطعات اسباببازی و… نیز میتوانند باعث خفگی کودکان شوند. خنديدن و يا حرف زدن در حين جويدن غذا و بلعيدن آن ممكن است باعث ايجاد خفگی کودکان گردد. به هنگامي كه حالت خفگي دست ميدهد، هرگز محلي را كه ديگران در آن هستند ترك نكنيد و همانند شكل زير، با اشاره وضعيت خود را به آنان بفهمانيد.
نشانههاي شخص در حال خفگي
1- ناتواني در تنفس و صحبت كردن
2- ناتواني در سرفه كردن
3- تغيير رنگ صورت به كبودي
4- از دست دادن هوشياري
زجر تنفسی
هنگامی که راه هوایی کاملاً بسته شده باشد، مصدوم قادر به صحبت کردن، نفس کشیدن و سرفه کردن نیست و به طور غریزی تقلا میکند، گردنش را میگیرد، هراسان و نگران است و رنگ صورتش کبود میشود که به آن «زجر تنفسی» میگویند.
در این هنگام بهترین اقدام برای خارج کردن جسم خارجی انجام فوری مراحل زیر است:
ـ مصدوم را از نظر پاسخدهی بررسی کنید. فردی که نتواند حرف بزند یا سرفه کند و گردنش را با دستانش سفت بگیرد، راه تنفسی او کاملاً مسدود شده است.
ـ تشویق به سرفه کردن کودک کنید. سرفه کردن با افزایش فشار داخل قفسه سینه میتواند منجر به خروج جسم خارجی شود. اگر این روش جواب نداد، به مرحله بعد بروید.
– هيچگاه به پشت شخص در حال خفگي نزنيد، چرا كه ممكن است كار مشكلتر شود مگر آنكه نيم تنه بالائي شخص رو به پائين باشد.
– انجام مانور هایم لیش
مانور هایم لیش چیست؟
حركت تكنيكي و ساده هايمليخ شما را قادر ميسازد تا در حد امكان، اشخاص را از خطر خفگي نجات دهيد. با يادگيري اين روش، حتي ميتوانيد خود را نيز از خطر خفگي برهانيد. تأثير اين تكنيك به اين دليل است كه در حالت قطع تنفس بيمار، هنوز مقدار قابل توجهي هوا داخل ششها باقي است و با فشردن سريع دستها بر روي شكم مصدوم (بين قفسه سينه و ناف)، ششها فشرده مي شوند و هواي موجود در آنها به سمت ناي حركت ميكند و جسم خارجي را به سمت بيرون حلق ميراند. خفگی کودکان اغلب به دليل بلعيدن جسم خارجي رخ ميدهد. در مورد به كارگيري اين تكنيك براي كودكان با احتياط كامل عمل كنيد.
پشت مصدوم بایستید. دست مشت کرده خود را روی شکم (بین ناف و استخوان جناغ سینه) او قرار دهید، دست دیگرتان را روی دست مشت شده قرار دهید و با یک فشار سریع دستتان را به سمت داخل و بالا وارد کنید. این عمل را 6 تا 8 بار تکرار کنید. به خاطر داشته باشید دست خود را در محل صحیح قرار دهید تا احتمال آسیب به اعضای داخلی شکم یا احتمال استفراغ در اثر فشار معده کاهش یابد.
این مانور برای کودکان زیر یک سال، زنان باردار و افراد چاق ممنوعیت دارد. برای این افراد به جای ضربه به شکم، با احتیاط به قفسه سینهشان ضربه و فشار ناگهانی وارد کنید.
پس از انجام مانور، دوباره دهان مصدوم را بررسی کنید. اگر جسم خارجی نمایان بود، آن را با انگشت محکم بگیرید و بیرون بکشید. اگر مصدوم بیهوش شد و جسم خارج نشد، بلافاصله با 115 تماس بگیرید.
جلوگیری از خفگی در نوزادان
در ابتدا سعي كنيد جسم خارجي را – در صورتي كه قابل مشاهده است – با گرداندن انگشت در داخل دهان نوزاد خارج نمائيد. بايد مراقب باشيد كه اين كار شما جسم خارجي را بيشتر در حلق كودك فرونبرد. در صورتي كه با انگشت موفق به خارج كردن جسم خارجي نشديد، با پاشنه دست به پشت نوزاد بزنيد. سر نوزاد بايد پائين تر از بدنش قرار بگيرد. در صورتي كه با استفاده از روشهاي قبلي مشكل برطرف نشد، دو انگشت مياني را مانند شكل، در وسط قفسه سينه نوزاد بگذاريد و پنج بار به سرعت رو به پايين فشار دهيد. سر نوزاد در اين حالت نيز بايد پائينتر از بدنش قرار بگيرد.
چطور از خفگی کودکان در حین غذا خوردن جلوگیری کنیم؟
فهرست طویلی از غذاهای روزمره وجود دارند که ممکن است باعث ایجاد خفگی کودکان کم سن وسال شوند. این توصیهها به شما کمک میکند تا از خفگی ناشی از غذا خوردن در میان نوزادان و نوپایان جلوگیری کنید:
- به کودکتان بیاموزید هنگام غذاخوردن آرام بنشیند و غذا را کاملا بجود و بعد فرو دهد.
- نگذارید که کودک در حالیکه غذا، آدامس یا آبنبات درون دهانش است، بازی کند، بدود یا سوار ماشین شود.
- با دقت برچسب مواد غذایی را از لحاظ اطلاعات در مورد خطر خفگی کودکان بخوانید.
- کودکان کمسن را با غذاهایی که سفت هستند و سطح صافی دارند و ممکن است به راحتی وارد نای شوند، تغذیه نکنید، غذاهایی مانند تخمه، مغزهای خوراکی و پاپکورن.
- غذاهای نرمی که ممکن است به گلوی بچه بپرند باید به قطعات کوچک بریده شوند، برای مثال میوه و سبزی خام، پنیر و هات داگ.
مراقبت هایی برای پیشگیری از خفگی کودکان
از آنجا كه كودكان تمايل دارند اشياء را به دهان بگذارند و ببلعند، پيشبينيهاي زير را در مورد خفگی کودکان رعايت كنيد:
1- هرگز اسباب بازيهاي كوچك را كه ابعادشان 4×2 سانتيمتر و يا كوچكتر است، در اختيار كودكان قرار ندهيد. به همين شكل مراقب قطعات كوچك جداشدني اسباب بازيها نيز باشيد.
2- قرص هاي داروئي را پس از حل كردن در آب به كودكان بدهيد.
3- برای جلوگیری از خفگی کودکان اين اشياء را از دسترس كودكان دور نگه داريد: سكه، دكمه، بادكنك باد نشده، نخود، لوبيا، دانه تسبيح، تيلههاي شيشهاي و سنگي…
4- اين خوراكيها را نيز از دسترس كودكان دور نگه داريد: ذرت بو داده، آجيل، يخ، شكلات، سبزيجات خام، هويج…
5- كودك در حال خوردن خوراكي نبايد بدود، راه برود و يا بازي كند.
نبض ما- گردآوری
منابع
تبیان، عصرایران، همشهری