آزمایش اسپرم چه چیزهایی را مشخص می‌کند؟ محدوده‌ی طبیعی و آمادگی

آزمایش اسپرم (آنالیز مایع منی) کمیت و کیفیت منی و اسپرم را می‌سنجد: حجم منی، تعداد و غلظت اسپرم، تحرک، شکل، pH، زمان مایع شدن و گلبول‌های سفید (MedlinePlus).

آزمایش اسپرم برای چه کسانی و به چه دلیل انجام می‌شود؟

طبق NHS هدف این آزمایش پیدا کردن مشکلاتی مثل تعداد کم اسپرم یا اسپرمی است که درست حرکت نمی‌کند. MedlinePlus می‌نویسد معمولاً بعد از یک سال تلاش بی‌نتیجه برای بارداری درخواست می‌شود.

دلیل دومش تأیید وازکتومی است: این آزمایش معمولاً ۸ تا ۱۶ هفته بعد از عمل انجام می‌شود (MedlinePlus).

در آزمایش اسپرم چه چیزهایی اندازه‌گیری می‌شود و محدوده‌ی طبیعی چیست؟

جدول زیر محدوده‌های مرجع MedlinePlus را نشان می‌دهد.

چه چیزی سنجیده می‌شود	یعنی چه	محدوده‌ی مرجع
حجم	مقدار منی در یک انزال	۱٫۵ تا ۷٫۶ میلی‌لیتر
تعداد اسپرم	کل اسپرم در یک نمونه	بیش از ۳۹ میلیون
غلظت اسپرم	تعداد اسپرم در هر میلی‌لیتر	۱۵ تا ۲۵۹ میلیون
تحرک	حرکت اسپرم	بیش از ۴۰٪
شکل	درصد اسپرم با شکل طبیعی	بیش از ۴٪
pH	اسیدی یا قلیایی بودن منی	۷٫۲ تا ۸٫۰
زمان مایع شدن	مدت تبدیل منی از حالت غلیظ به مایع	۱۵ تا ۳۰ دقیقه
گلبول‌های سفید	وجود سلول‌های التهابی در منی	کمتر از ۱ میلیون در هر میلی‌لیتر

سطح بالاتر گلبول سفید می‌تواند نشانه‌ی عفونت باشد (MedlinePlus).

یک نکته‌ی مهم: عددهای مرجع در منابع مختلف کمی فرق دارند. صفحه‌ی دیگری از MedlinePlus حجم ۱٫۵ تا ۵ میلی‌لیتر و غلظت ۲۰ تا ۱۵۰ میلیون در هر میلی‌لیتر را نوشته و تأکید می‌کند محدوده‌ها بین آزمایشگاه‌ها کمی متفاوت است. پس جواب خودتان را با محدوده‌ی چاپ‌شده در برگه‌ی همان آزمایشگاه مقایسه کنید.

قبل از آزمایش اسپرم چه آمادگی لازم است؟

مهم‌ترین نکته، فاصله از آخرین انزال است. MedlinePlus در یک صفحه ۲ تا ۷ روز پرهیز از انزال را نوشته است. صفحه‌ی دیگرش ۲ تا ۳ روز را می‌گوید و می‌افزاید این فاصله نباید بیش از ۵ روز باشد.

چون منابع عدد یکسانی نمی‌دهند، دستور آزمایشگاه یا پزشک خودتان مقدم است.

نمونه‌ی اسپرم چطور گرفته می‌شود؟

طبق MedlinePlus، در آزمایشگاه معمولاً در اتاقی خصوصی و در ظرف استریل نمونه می‌دهید. قبلش ادرار کنید و دست‌ها و آلت را بشویید. داخل ظرف را لمس نکنید، از ماده‌ی لغزنده‌کننده یا بزاق استفاده نکنید و کل منی را در ظرف بریزید.

روش‌های دیگر:

• کاندوم مخصوص: پزشک ممکن است کاندوم مخصوص نمونه‌گیری بدهد تا نمونه حین رابطه گرفته شود. نمونه باید گرم بماند و ظرف ۳۰ تا ۶۰ دقیقه به آزمایشگاه برسد.
• نمونه‌گیری در خانه: باید نمونه در دمای اتاق بماند و ظرف یک ساعت به آزمایشگاه برسد. کیت‌های خانگی اطلاعات کمتری از آزمایش کامل می‌دهند.
• چند نمونه: چون کیفیت منی تغییر می‌کند، ممکن است در یک یا دو هفته دو نمونه یا بیشتر لازم شود.

نتیجه‌ی آزمایش اسپرم یعنی چه؟

اگر نتیجه با محدوده‌ی مرجع فرق داشت، MedlinePlus می‌گوید این به معنی ناباروری دائمی نیست، اما نشان می‌دهد اسپرم ممکن است در دشواری باروری نقش داشته باشد. پزشک ممکن است سونوگرافی یا آزمایش خون هم بخواهد تا علت پیدا شود.

NHS مشکلات مربوط به منی و اسپرم را این‌طور فهرست می‌کند:

• تعداد بسیار کم اسپرم یا نبود اسپرم
• اسپرمی که درست حرکت نمی‌کند
• اسپرم با شکل غیرطبیعی
• گرم شدن کیسه‌ی بیضه (NHS آن را با کاهش کیفیت منی مرتبط می‌داند، ولی روشن نیست زیرپوش گشاد باروری را بهتر کند)

NHS به عوامل دیگری مثل سیگار، الکل زیاد، اضافه‌وزن، بعضی عفونت‌های مقاربتی و سن هم اشاره می‌کند. ممکن است علت مشخص هم پیدا نشود.

برای بررسی نتیجه به تحرک اسپرم هم نگاه کنید: کم‌تحرکی اسپرم را جدا توضیح داده‌ایم. اگر می‌خواهید بدانید اسپرم از کجا و چطور ساخته می‌شود، مراحل تولید اسپرم را بخوانید. درباره‌ی ناباروری در سندرم کلاین‌فلتر هم مقاله‌ی جدا داریم.

نتیجه‌ی آزمایش اسپرم بعد از وازکتومی چه معنایی دارد؟

طبق MedlinePlus بعد از وازکتومی موفق هم ممکن است در چند انزال اول مقداری اسپرم دیده شود. اگر اسپرم پیدا شود، آزمایش باید تکرار شود و تا آن موقع روش پیشگیری دیگر ادامه پیدا می‌کند. اگر اسپرمی دیده نشود، می‌توان پیشگیری دیگر را کنار گذاشت.

کِی به پزشک مراجعه کنم؟

NHS توصیه می‌کند اگر بعد از یک سال تلاش برای بارداری نتیجه نگرفته‌اید، به پزشک مراجعه کنید. اگر از قبل می‌دانید مشکل باروری دارید، زودتر بروید.

بعد از دریافت جواب هم نتیجه را پزشک تفسیر می‌کند. این مقاله جای ویزیت نیست؛ با پزشک خود مشورت کنید.