سونوگرافی کلیه چیست و چه دلایلی برای انجام آن وجود دارد؟

به‌روزرسانی ۲۷ مهر ۱۴۰۵ · انتشار ۶ دی ۱۳۹۵ · تحریریه نبض ما · بازبینی علمی: دکتر رضا ولی‌پور

پزشک در حال انجام سونوگرافی کلیه با پروب روی پهلوی بیمار

سونوگرافی کلیه آزمایشی تصویربرداری است که با امواج صوتی کلیه‌ها و مثانه را نشان می‌دهد (کلیولند کلینیک). پزشک آن را برای بررسی سنگ، کیست، انسداد، عفونت و تغییر اندازه یا شکل کلیه درخواست می‌کند. این روش اشعه ندارد و معمولاً دردناک نیست، و معمولاً حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه طول می‌کشد.

چرا سونوگرافی کلیه انجام می‌دهند؟

کلیولند کلینیک می‌نویسد پزشک سونوگرافی کلیه را وقتی درخواست می‌کند که درباره‌ی یک مشکل احتمالی کلیه اطلاعات بیشتری لازم دارد. دلایل رایج این‌هاست:

  • سنگ کلیه، عفونت کلیه یا آبسه
  • انسداد مسیر ادرار
  • تومور یا کیست کلیه
  • هیدرونفروز، یعنی برگشت ادرار به داخل کلیه
  • بیماری کلیه
  • آسیب یا ضربه
  • اندازه یا شکل غیرعادی کلیه
  • مشکل در جریان خون کلیه

رادیولوژی‌اینفو (RadiologyInfo.org) چند کاربرد دیگر را هم نام می‌برد: بررسی محل کلیه‌ها، تشخیص سنگی که راه خروج ادرار را بسته، ارزیابی مشکلات مثانه مثل تخلیه‌ی ناکامل، و هدایت سوزن در نمونه‌برداری از کلیه. کلیولند کلینیک اضافه می‌کند از سونوگرافی برای بررسی کلیه‌ی پیوندی هم استفاده می‌شود.

مدلاین‌پلاس هم در فهرست دلایل سونوگرافی شکم، که کلیه‌ها را هم نشان می‌دهد، عفونت کلیه و سنگ کلیه را آورده و می‌گوید دلیل انجام آن به علائم شما بستگی دارد. اگر خون در ادرار دیده‌اید، مقاله‌ی خون در ادرار: چه مقدار خطرناک است، علت‌ها و کِی فوری به پزشک را بخوانید. اگر نتیجه‌ی آزمایش ادرار نگرانتان کرده، دفع پروتئین در ادرار: عواقب، علت‌ها و معنی پروتئین ۱+ و ۲+ در آزمایش را ببینید.

سونوگرافی کلیه چه چیزهایی را نشان می‌دهد؟

یافتهچه معنایی دارد؟
کلیه‌ی طبیعیمدلاین‌پلاس می‌گوید در نتیجه‌ی طبیعی، اندام‌های بررسی‌شده طبیعی به نظر می‌رسند
لکه‌ی تیرهکلیولند کلینیک می‌نویسد امواج صوتی از مایع و مواد غیرجامد بازتاب نمی‌گیرند، پس لکه‌ی تیره می‌تواند کیست یا آبسه باشد و ممکن است تصویربرداری بیشتری لازم شود
تومور یا تودهطبق کلیولند کلینیک، سونوگرافی می‌تواند توده‌ای را روی کلیه نشان دهد
سنگ کلیهمدلاین‌پلاس جست‌وجوی سنگ را از دلایل انجام سونوگرافی شکم می‌نویسد؛ رادیولوژی‌اینفو هم تشخیص سنگ را از کاربردهای آن می‌داند
هیدرونفروزکلیولند کلینیک آن را، یعنی برگشت ادرار به داخل کلیه، از مواردی می‌داند که سونوگرافی برایش درخواست می‌شود
تغییر اندازه یا محلرادیولوژی‌اینفو بررسی اندازه و محل کلیه‌ها را از کاربردهای آن می‌داند

تفسیر نهایی با رادیولوژیست و پزشک شماست. مدلاین‌پلاس تأکید می‌کند معنی نتیجه‌ی غیرطبیعی به عضو بررسی‌شده و نوع مشکل بستگی دارد.

سونوگرافی داپلر کلیه چیست؟

رادیولوژی‌اینفو می‌گوید داپلر تکنیکی ویژه است که می‌تواند بخشی از سونوگرافی کلیه باشد و جریان خون کلیه‌ها را بررسی می‌کند. با آن می‌توان تنگی یا لخته در رگ‌ها و تومورهای کلیه را ارزیابی کرد. پزشک ممکن است آن را برای فشار خونی هم درخواست کند که با دارو و تغییر شیوه‌ی زندگی کنترل نشده است.

برای سونوگرافی کلیه چه آمادگی لازم است؟

آمادگی بین مراکز فرق دارد، پس دستور برگه‌ی نوبت را مبنا قرار دهید. این موارد رایج‌اند:

  • بدون آمادگی خاص: کلیولند کلینیک می‌گوید در بیشتر موارد آمادگی لازم نیست و معمولاً می‌توانید طبق معمول بخورید و بنوشید.
  • ناشتایی: کلیولند کلینیک می‌گوید گاهی پزشک می‌خواهد بعد از نیمه‌شب چیزی نخورید. مدلاین‌پلاس برای سونوگرافی شکم چند ساعت ناشتایی را محتمل می‌داند.
  • مثانه‌ی پر: رادیولوژی‌اینفو می‌گوید تکنسین ممکن است از شما بخواهد پیش از معاینه آب بنوشید تا مثانه پر شود. کلیولند کلینیک می‌گوید در بعضی معاینه‌ها از بیمار می‌خواهند با مثانه‌ی پر بیاید تا ظرفیت مثانه پیش و پس از تخلیه دیده شود.
  • لباس: رادیولوژی‌اینفو توصیه می‌کند جواهرات را در خانه بگذارید و لباس گشاد و راحت بپوشید. ممکن است روپوش بدهند.

اگر مطمئن نیستید ناشتا باشید یا مثانه‌تان پر باشد، پیش از روز معاینه از مرکز تصویربرداری یا پزشکتان بپرسید.

سونوگرافی کلیه چگونه انجام می‌شود؟

طبق کلیولند کلینیک مراحل کار این‌طور است:

  1. لباس را با روپوش عوض می‌کنید و روی تخت معاینه دراز می‌کشید.
  2. تکنسین ژلی محلول در آب روی پوست می‌گذارد. ژل لکه نمی‌اندازد و ممکن است کمی سرد حس شود.
  3. رادیولوژیست پروب دستی را آهسته روی شکم حرکت می‌دهد و تصویرها را ثبت می‌کند.
  4. ممکن است چند بار از شما بخواهند نفس را نگه دارید یا به پهلو بچرخید.
  5. گاهی از شما می‌خواهند وسط معاینه ادرار کنید تا مثانه هم پر و هم خالی تصویربرداری شود.

رادیولوژی‌اینفو می‌گوید تصویرها لحظه‌ای ساخته می‌شوند، پس حرکت اندام‌ها و جریان خون در رگ‌ها هم دیده می‌شود. مدلاین‌پلاس می‌نویسد ناراحتی کم است و فقط ژل ممکن است کمی سرد و خیس حس شود. رادیولوژی‌اینفو می‌افزاید ممکن است لحظه‌ای ناراحت‌کننده باشد، ولی نباید دردناک باشد.

سونوگرافی کلیه

آیا سونوگرافی کلیه بی‌خطر است؟

رادیولوژی‌اینفو می‌گوید سونوگرافی کلیه ایمن و بدون نیاز به سوزن است و از اشعه استفاده نمی‌کند. سونوگرافی تشخیصی استاندارد اثر مضر شناخته‌شده‌ای ندارد. مدلاین‌پلاس و کلیولند کلینیک هم خطری گزارش نمی‌کنند.

ایمنی به معنی دقت کامل نیست. رادیولوژی‌اینفو دو محدودیت را نام می‌برد: گاز شکم کیفیت تصویر را کم می‌کند و در افراد درشت‌تر، چون بافت بیشتری جلوی صدا را می‌گیرد، تصویربرداری سخت‌تر است. به همین دلیل گاهی پزشک بعد از سونوگرافی بررسی دیگری هم می‌خواهد.

نتیجه‌ی سونوگرافی کلیه کِی آماده می‌شود و بعدش چه می‌شود؟

کلیولند کلینیک می‌نویسد پس از معاینه می‌توانید فوراً به فعالیت عادی برگردید و نتیجه معمولاً ظرف ۲۴ تا ۴۸ ساعت آماده می‌شود. رادیولوژی‌اینفو توضیح می‌دهد رادیولوژیست گزارش امضاشده را برای پزشک درخواست‌کننده می‌فرستد و آن پزشک نتیجه را به شما می‌گوید.

کلیولند کلینیک می‌گوید تعداد کمی از افراد به تصویربرداری بیشتر، آزمایش عملکرد کلیه یا نمونه‌برداری نیاز پیدا می‌کنند. رادیولوژی‌اینفو هم می‌گوید گاهی سونوگرافی پیگیری لازم است تا مشکل دقیق‌تر دیده شود یا تغییرات در طول زمان و اثر درمان دنبال شود.

اگر سونوگرافی سنگ نشان داده، دو مقاله می‌تواند کمک کند: علائم و مدت زمان دفع سنگ کلیه از حالب و سنگ‌شکنی کلیه: انواع، آمادگی، بعد از عمل و عوارض. اگر علائم عفونت ادراری دارید، علائم عفونت ادراری در زنان و مردان: نشانه‌ها، تشخیص و کِی به پزشک را بخوانید.

کِی به پزشک مراجعه کنم؟

سونوگرافی را پزشک بر اساس علائم شما درخواست می‌کند، و مدلاین‌پلاس هم دلیل انجام آن را وابسته به علائم می‌داند. این نشانه‌ها دلیل مراجعه‌اند:

فوری به اورژانس بروید اگر:

  • درد ناگهانی و شدید دارید که با استراحت بهتر نمی‌شود، یا درد همراه با تب است.
  • نمی‌توانید ادرار کنید.

غیرفوری، ولی در چند روز آینده پزشک را ببینید اگر:

  • خون در ادرار دیده‌اید.
  • درد یا سوزش مکرر ادرار دارید.
  • پزشک سونوگرافی خواسته و درباره‌ی آمادگی یا نتیجه سؤال دارید. کلیولند کلینیک هم همین را توصیه می‌کند: درباره‌ی آزمایش، آمادگی، زمان نتیجه و مراحل بعدی با پزشکتان تماس بگیرید.

این مقاله جای معاینه و تفسیر پزشک نیست.

پرسش‌های پرتکرار

سونوگرافی کلیه برای چه کاری انجام می‌شود؟

طبق کلیولند کلینیک، پزشک سونوگرافی کلیه را وقتی درخواست می‌کند که درباره‌ی یک مشکل احتمالی کلیه اطلاعات بیشتری لازم دارد، مثلاً سنگ، عفونت، انسداد، کیست، تومور، تجمع ادرار در کلیه یا تغییر در اندازه و شکل کلیه.

آیا برای سونوگرافی کلیه باید ناشتا بود؟

بستگی به دستور مرکز تصویربرداری دارد. کلیولند کلینیک می‌گوید در بیشتر موارد آمادگی خاصی لازم نیست و گاهی پزشک می‌خواهد بعد از نیمه‌شب چیزی نخورید. مدلاین‌پلاس برای سونوگرافی شکم، که کلیه‌ها را هم دربرمی‌گیرد، چند ساعت ناشتایی را محتمل می‌داند. بهتر است همان دستوری را اجرا کنید که همراه نوبت به شما داده‌اند.

سونوگرافی کلیه چقدر طول می‌کشد؟

کلیولند کلینیک زمان آن را حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه می‌نویسد. مدلاین‌پلاس هم می‌گوید سونوگرافی شکم بیشتر وقت‌ها کمتر از ۳۰ دقیقه طول می‌کشد.

آیا سونوگرافی کلیه خطر یا اشعه دارد؟

نه. رادیولوژی‌اینفو (<span dir="ltr">RadiologyInfo.org</span>) سونوگرافی تشخیصی استاندارد را فاقد اثر مضر شناخته‌شده می‌داند و می‌گوید از اشعه استفاده نمی‌کند. کلیولند کلینیک و مدلاین‌پلاس هم خطری برای آن گزارش نمی‌کنند.

نتیجه‌ی سونوگرافی کلیه کِی آماده می‌شود؟

طبق کلیولند کلینیک، نتیجه معمولاً ظرف ۲۴ تا ۴۸ ساعت آماده است، البته به سرعت بررسی تصاویر بستگی دارد. رادیولوژیست گزارش را برای پزشک درخواست‌کننده می‌فرستد و پزشک نتیجه را با شما در میان می‌گذارد.

آیا سونوگرافی کلیه همه‌ی مشکلات را نشان می‌دهد؟

نه. رادیولوژی‌اینفو می‌گوید گاز شکم کیفیت تصویر را پایین می‌آورد و تصویربرداری از افراد درشت‌تر سخت‌تر است. کلیولند کلینیک هم می‌نویسد گاهی لازم می‌شود تصویربرداری بیشتر، آزمایش عملکرد کلیه یا حتی نمونه‌برداری انجام شود.

منابع

اگر این موضوع برای شما شخصی است و به نظر پزشک نیاز دارید:

دکتر رضا ولی‌پور · فلوشیپ جراحی درون‌بین کلیه، مجاری ادراری و تناسلی (اندویورولوژی)

دیدن سایت دکتر رضا ولی‌پور

نظرات خوانندگان (۲)

این نظرها از نسخه‌ی قبلی نبض ما منتقل شده‌اند و امکان ثبت نظر تازه فعلاً بسته است.

  1. مهران

    سلام پهلوی راستم اول صبح ها درد شدیدی میگیری و بعد از یکساعت خوب میشه البته اپاندیسم را هم 20 سال پیش عمل کردم

  2. کاربر

    سلام چرا در سونیگرافی یکی از کلیها دیده نمیشود لطفآ جواب

مقاله‌های مرتبط