دفع پروتئین در ادرار یعنی پروتئینی که باید در خون بماند، از فیلترهای کلیه نشت کرده و وارد ادرار شده است. عواقبش به علت آن بستگی دارد: اگر موقت باشد (مثلاً بعد از تب یا ورزش سنگین) معمولاً مشکلی ایجاد نمی‌کند، ولی اگر ماندگار باشد نشانهی آسیب کلیه است و خطر نارسایی کلیه و بیماری قلبیعروقی را بالا میبرد. با پیگیری پزشک می‌توان علت را پیدا و درمان کرد.
در این مقاله می‌خوانید دفع پروتئین چیست، چه عواقبی دارد، پروتئین ۱+ و ۲+ در آزمایش ادرار یعنی چه، چه چیزهایی آن را موقت بالا می‌برند و کِی باید پیگیری کنید.
دفع پروتئین در ادرار یعنی چه؟
کلیه‌ها مثل یک صافی ظریف خون را تصفیه می‌کنند: مواد زائد را وارد ادرار می‌کنند و پروتئین‌های مفید مثل آلبومین را در خون نگه می‌دارند. وقتی این صافی آسیب ببیند یا موقتاً تحت فشار باشد، بخشی از پروتئین به ادرار نشت میکند. به این وضعیت پروتئینوری یا آلبومینوری می‌گویند (NKF، کلینیک کلیولند).
مقدار طبیعی پروتئین ادرار کمتر از ۱۵۰ میلیگرم در روز است؛ بیشتر از آن «پروتئینوری» نامیده میشود (کلینیک کلیولند، AAFP). دفع پروتئین ۳٫۵ گرم در روز یا بیشتر «سنگین» (در محدوده‌ی نفروتیک) بهشمار میآید (AAFP).
عواقب دفع پروتئین چیست و آیا خطرناک است؟
پاسخ کوتاه: «بستگی دارد». دفع پروتئین یک نشانه است، نه یک بیماری مستقل.
- اگر موقت باشد: بعد از رفع علت (تب، ورزش شدید، کمآبی) آزمایش معمولاً طبیعی میشود. AAFP می‌نویسد پروتئینوری گذرا با افزایش بیماری یا مرگ همراه نیست و پیگیری خاصی لازم ندارد.
- اگر ماندگار باشد: طبق NKF، آلبومینوری تأییدشده شما را در خطر بالاتری برای نارسایی کلیه و رویداد قلبیعروقی (حمله‌ی قلبی یا سکته) قرار می‌دهد.
نکته‌ی مهم این است که بیشتر افراد مبتلا به پروتئینوری علامتی حس نمی‌کنند (NKF). پس نبودِ علامت به معنای نبودِ مشکل نیست و دلیل خوبی برای انجام‌ندادن آزمایش هم نیست.
آیا دفع پروتئین باعث مرگ میشود؟
این پرسش پرتکرار را صادقانه جواب بدهیم: دفع پروتئین بهتنهایی کسی را نمیکشد. ولی اگر ماندگار باشد و درمان نشود، نشانهی بیماری مزمن کلیه است و آن بیماری با خطرهای جدی‌تری همراه میشود.
- طبق NHS، حتی بیماری مزمن کلیه‌ی خفیف خطر بیماری قلبیعروقی را بالا میبرد.
- در عین حال همان منبع می‌گوید بیماری مزمن کلیه فقط در حدود ۲ نفر از هر ۱۰۰ نفر مبتلا به نارسایی کلیه میرسد.
یعنی ترسیدن لازم نیست، ولی نادیده‌گرفتن هم درست نیست. هیچ‌کس نمی‌تواند از روی یک آزمایش، آینده را پیش‌بینی کند؛ تکرار آزمایش و بررسی علت راه درست است.
پروتئین ۱+، ۲+ و ۳+ در آزمایش ادرار یعنی چه؟
در آزمایش ادرار معمولی، نوار مخصوصی (دیپاستیک) داخل نمونه می‌رود و با حضور پروتئین تغییر رنگ می‌دهد (کلینیک کلیولند). این روش بیشتر آلبومین را نشان می‌دهد (AAFP). نتیجه با علامت مثبت درجه‌بندی میشود:
| نتیجه‌ی آزمایش | مقدار تقریبی پروتئین | معنی عملی |
|---|---|---|
| ردپا (Trace) | ۱۰ تا ۲۰ میلیگرم در دسیلیتر | بسیار کم؛ معمولاً با تکرار آزمایش بررسی میشود |
| ۱+ | حدود ۳۰ میلیگرم در دسیلیتر | خفیف؛ تکرار آزمایش و بررسی علت‌های موقت |
| ۲+ | حدود ۱۰۰ میلیگرم در دسیلیتر | متوسط؛ نیاز به پیگیری با آزمایش دقیقتر |
| ۳+ | حدود ۳۰۰ میلیگرم در دسیلیتر | زیاد؛ ارزیابی پزشک ضروری است |
| ۴+ | حدود ۱۰۰۰ میلیگرم در دسیلیتر | بسیار زیاد؛ ارزیابی فوری‌تر پزشک |
منبع درجه‌بندی: AAFP. این اعداد تقریبی‌اند و فقط یک غربالگری‌اند.
پروتئین ۲+ در ادرار یعنی چه؟ یعنی در آن نمونه حدود ۱۰۰ میلیگرم در دسیلیتر پروتئین دیده شده است. این عدد بهتنهایی تشخیص بیماری نیست. NIDDK می‌گوید اگر آلبومین در ادرار دیده شود، پزشک معمولاً آزمایش را یک یا دو بار دیگر تکرار میکند تا نتیجه تأیید شود. اگر ۲+ ماندگار بود، لازم است علتش پیدا شود.
آزمایش دقیقتر: روش اصلی تشخیص، نسبت آلبومین به کراتینین ادرار (ACR) است (NKF). مقدار طبیعی کمتر از ۳۰ میلیگرم بر گرم است؛ ۳۰ تا ۲۹۹ افزایش متوسط و ۳۰۰ یا بیشتر افزایش شدید است. گاهی هم ادرار ۲۴ ساعته گرفته میشود که نتیجه‌ی کامل‌تری می‌دهد، چون مقدار پروتئین در طول روز تغییر میکند (MedlinePlus).
علت‌های موقت و دائمی دفع پروتئین
علت‌های موقت: NKF، کلینیک کلیولند و MedlinePlus این موارد را نام می‌برند:
- ورزش شدید و کمآبی بدن
- تب و استرس
- سرما
- مصرف روزانه‌ی آسپرین یا داروهای ضدالتهاب (NSAID)
- بارداری و رژیم غذایی
پروتئینوری وضعیتی (ارتواستاتیک): در بعضی افراد بعد از مدت طولانی نشستن یا ایستادن پروتئین ادرار بالا می‌رود ولی بعد از دراز کشیدن طبیعی است (کلینیک کلیولند). AAFP این حالت را خوش‌خیم می‌داند و می‌نویسد کلیه‌ها در پیگیری ۲۰ تا ۵۰ ساله طبیعی مانده‌اند.
علت‌های مزمن: شایع‌ترین‌ها دیابت و فشار خون بالا هستند (NKF). طبق NHS قند بالای خون میتواند فیلترهای ریز کلیه را آسیب بزند و فشار خون بالا به‌مرور به رگ‌های کوچک کلیه فشار می‌آورد. اگر دیابت دارید، مقاله‌ی دیابت چیست و چه انواعی دارد؟ را هم ببینید.
اگر هم‌زمان نشانه‌های عفونت ادراری دارید، علائم عفونت ادراری را بخوانید.
علائم: ادرار کف‌دار و ورم
بیشتر افراد علامتی ندارند. وقتی دفع پروتئین زیاد شود، این نشانه‌ها دیده میشود (NKF، کلینیک کلیولند):
- ادرار کف‌دار یا حباب‌دار
- پف دور چشم، به‌خصوص صبح‌ها
- ورم پاها، مچ پا، شکم یا صورت
ادرار کف‌دار یک بار و گذرا همیشه نشانهی بیماری نیست، ولی اگر تکرار شد یا با ورم همراه بود، آزمایش بدهید.
اگر ادرارتان رنگ غیرعادی دارد، مطلب دیدن خون در ادرار را هم بخوانید.
دفع پروتئین در بارداری
در بارداری آزمایش ادرار و فشار خون بهطور منظم چک میشود، چون پروتئین در ادرار همراه با فشار خون بالا از نشانه‌های اولیه‌ی پره‌اکلامپسی است (NHS). این عارضه بیشتر از هفته‌ی ۲۰ بارداری به بعد رخ می‌دهد. پس اگر پروتئین ادرارتان مثبت شد، حتماً به پزشک یا ماما اطلاع بدهید و خودتان تصمیم نگیرید.
تشخیص و درمان
تشخیص: معمولاً با نوار ادرار شروع میشود، بعد آزمایش تکرار و ACR انجام میشود (NKF، NIDDK). پزشک بسته به وضعیت شما ممکن است آزمایش خون یا بررسی‌های دیگر بخواهد. مقاله‌ی علل و درمان کراتینین بالا درباره‌ی یکی از آزمایش‌های همراه کلیه است.
درمان: اصل این است که علت درمان شود، نه خود پروتئینوری (کلینیک کلیولند). یعنی اگر علت دیابت یا فشار خون است، کنترل آن‌ها اولویت دارد. در بعضی بیماران پزشک دارویی از گروه مهارکنندهی ACE یا ARB تجویز میکند؛ طبق NKF یا یکی از این دو، نه هر دو با هم. نوع و مدت درمان را فقط پزشک مشخص میکند و داروی خودسرانه نباید شروع شود.
کِی به پزشک مراجعه کنم؟
در این موارد زودتر به پزشک مراجعه کنید:
- ادرار کف‌دار یا حباب‌دار که تکرار میشود
- ورم صورت، شکم، مچ پا یا پاها، یا پف دور چشم
- پروتئین ۲+ یا بیشتر در آزمایش ادرار، به‌ویژه اگر در تکرار هم دیده شد
- پروتئین در ادرار همراه با فشار خون بالا در بارداری
- داشتن دیابت یا فشار خون بالا و نداشتن آزمایش ادرار اخیر
اگر نتیجه‌ی آزمایش‌تان ردپا یا ۱+ بود و علت موقتی مثل تب یا ورزش سنگین داشتید، معمولاً پزشک ابتدا تکرار آزمایش را می‌خواهد.
جمع‌بندی و گام بعد
دفع پروتئین یک زنگ هشدار است، نه حکم نهایی. گذرا باشد، معمولاً بیخطر است؛ ماندگار باشد، باید علتش پیدا و درمان شود. برای تفسیر نتیجه‌ی آزمایش خودتان، با پزشک یا متخصص کلیه مشورت کنید. این مقاله جایگزین معاینه و تشخیص پزشک نیست.
پرسش‌های پرتکرار
عواقب دفع پروتئین در ادرار چیست؟
اگر دفع پروتئین موقت باشد (مثلاً بعد از تب یا ورزش سنگین) معمولاً عاقبتی ندارد. اگر ماندگار باشد، نشانهی آسیب فیلترهای کلیه است و طبق بنیاد ملی کلیه‌ی آمریکا (NKF) خطر نارسایی کلیه و بیماری قلبیعروقی (حمله‌ی قلبی یا سکته) را بالا میبرد. پیگیری با پزشک کمک میکند علت پیدا و درمان شود.
آیا دفع پروتئین از کلیه خطرناک است؟
بسته به علتش. دفع پروتئین بهخودیخود یک نشانه است، نه یک بیماری. گاهی گذرا و بیخطر است و گاهی نشانهی بیماری مزمن کلیه. فقط آزمایش تکراری و بررسی پزشک میتواند بگوید کدام است. بالا بودن پروتئین ادرار همیشه به معنای بیماری نیازمند درمان نیست.
آیا دفع پروتئین باعث مرگ میشود؟
دفع پروتئین بهتنهایی کسی را نمیکشد، ولی اگر ماندگار باشد خطر نارسایی کلیه و بیماری قلبیعروقی را بالا میبرد. طبق NHS بیماری مزمن کلیه فقط در حدود ۲ نفر از هر ۱۰۰ نفر به نارسایی کلیه میرسد. طبق NHS، از هر ۱۰۰ نفر مبتلا به بیماری مزمن کلیه حدود ۲ نفر به نارسایی کلیه میرسند.
پروتئین ۲+ در ادرار یعنی چه؟
در نوار ادرار (دیپاستیک) ۲+ تقریباً برابر ۱۰۰ میلیگرم در دسیلیتر پروتئین است (AAFP). این یک آزمایش غربالگری است. وقتی در یک نمونه دیده شد، معمولاً آزمایش یک یا دو بار تکرار میشود و اگر ماندگار بود، با آزمایش دقیقتر (نسبت آلبومین به کراتینین یا ادرار ۲۴ ساعته) بررسی میشود.
مقدار طبیعی پروتئین در ادرار چقدر است؟
کمتر از ۱۵۰ میلیگرم در روز (کلینیک کلیولند). در آزمایش نسبت آلبومین به کراتینین (ACR) مقدار کمتر از ۳۰ میلیگرم بر گرم طبیعی است؛ ۳۰ تا ۲۹۹ افزایش متوسط و ۳۰۰ یا بیشتر افزایش شدید بهشمار میآید (NKF).
آیا ورزش و کمآبی باعث دفع پروتئین میشود؟
بله، ورزش شدید، کمآبی بدن، تب، استرس و سرما میتوانند بهطور موقت پروتئین ادرار را بالا ببرند. در این حالتها معمولاً با رفع علت، آزمایش بعدی طبیعی میشود.
دفع پروتئین در بارداری نشانهی چیست؟
پروتئین ادرار در بارداری ممکن است موقت باشد، ولی همراه با فشار خون بالا از نشانه‌های اولیه‌ی پره‌اکلامپسی است که بیشتر از هفته‌ی ۲۰ به بعد رخ می‌دهد (NHS). با نتیجه‌ی غیرطبیعی باید سریع به پزشک یا ماما اطلاع داد.
دفع پروتئین چگونه درمان میشود؟
پزشک علت را درمان میکند، نه خود پروتئین را (کلینیک کلیولند). مثلاً کنترل فشار خون و قند خون. در بعضی بیماران داروهای مهارکنندهی ACE یا ARB تجویز میشود؛ یکی از این دو، نه هر دو با هم (NKF). دارو را هرگز خودسرانه شروع نکنید.
منابع
- Albuminuria/Proteinuria — National Kidney Foundation
- Protein in Urine (Proteinuria) — Cleveland Clinic
- Proteinuria in Adults: A Diagnostic Approach — American Family Physician 2000;62(6):1333
- Chronic kidney disease — NHS
- Chronic Kidney Disease Tests & Diagnosis — NIDDK
- Protein in Urine — MedlinePlus Lab Tests
- Pre-eclampsia — NHS
این مطلب آموزشی است و جای معاینه را نمی‌گیرد. اگر علائمی دارید، با پزشک خود مشورت کنید.
نظرات خوانندگان (۲۰)
این نظرها از نسخه‌ی قبلی نبض ما منتقل شده‌اند و امکان ثبت نظر تازه فعلاً بسته است.
حجت الله قیصری سلام من دفع پروتئین دارم حدود پنج سالی میشه ولی هیچ کدوم از علائم که برای دفع پروتئین ذکر شده را ندارم حدود پنج سال هم دارو مصرف میکنم ولی بین عددی ثابت مونده علت چیست و چکار باید بکنم عدد 1600 حداقل حداکثر3000 در ازمایش 24 ساعته نشون داده
پزشک نبض ما با سلام لطفا سوال خود را از طریق صفحه مشاوره پزشکی بپرسید تا پزشکان به آن پاسخ دهند.
رهام سلام میشه بپرسم اسم دارو چی هست
محمد رضا من ۱۶۷۰ هست دفع پروتیین و دلرو هم سل سپت وکاپتوپریل ۲۵ از امروز میخوام مصرف کنم دکتر اولش گفت نمونه کلیه بگیرم ولی بدش گفت ۱ماه دارو بخور دوباره ازمایش بده نظر سما چیه
الهام سلام من دفع پروتیین دارم 2000 تا روزانه رفتم دکتر برام نفروتنیک تجویز کرده کلیه ها مشکل دیگه ای ندارن فقط کمی چربی خون دارم پاهام قبلا خیلی پف کرده بود ولی الان خیلی بهتره .یعنی این داره تاثیر داره ؟؟چون این فقط ویتامینه .کم شدن ورم نشانه بهبودی می تونه باشه
مریم سلام ..پف زیرچشم به تنهایی میتونه دلیل باشه؟؟
حسین سلام من دفع پروتیین داشتم با ورم شدید بدن با کورتون و قرص پردنیزولون کم شد و ورم بدنم کاملا خوابید و به حالت عادی برگشتم البته بعد دو ماه برای اینکه دفعذپروتیینم به کلی قطع شود چیکار کنم؟؟
کاربر آ یا دفع پروتئین موجب کم خونی میشود
مجتبی سلام من هفت ساله که دیابت دارم و از همان اول انسولین میزنم سال قبل رفتم دکتر متخصص داخلی بهم گفت نیاید انسولین بزنم تو باید قرص متفورمین بخوری و انسولین را قطع کرد و قندم کنترل نشد و بالا رفت و وزن زیادی را کم کردم دکتر را تغییر دادم رفتم پیش متخصص دیگری و ان هم گفت اشتباه است تو باید از انسولین استفاده کنی من و این کار را کردم قندم بد نیست تقریبا پایین امد و وزنم یک مرتبط دوازده کیلو اضاف کردم ولی چیز که هست قندم با دستگاه میگیرم پایین هست همیشه ولی قند سه ماهم رو ده و یازده می باشدو بعد دکتر به من قرص چربی فنوفیبرات 200 داد و گفت استفاده کن در جای که از قرص چربی روپیکسون20 هم داده بود یک شب یک درد شدیدی در شکمم حس کردم به مدت ده تا الا پانزده دقیقه بعد برطرف شد ولی از ان شب دیگر قدرت نعوظ را ندارم حدود شش ماه هست دکتر هم رفتم ازمایش هرمون نوشت گفت موردی ندارد فقط کلیه ها پروتئین دفع میکنن قرض لوزارتون 25 تجویز کرد و هیچ یک از قرص ها سیلد نافین و یا تادافین بروی من تاثیر ندارد.فقط سردرد دارم
کاربر متشکرم
چنور نعلبندی سلام خسته نباشی یه دختر 31 ساله هستم الان نزدیک سه ساله دفع پروتین دارم تخت درمان هستم داروی زیادی مصرف میکنم وزنم زیاد شده بیبوسی هم انجام دادم لطف کنید یه راهنمایی کنید ممنون میشم
آزادحسین پوری سلام دوازده ساله دفع پروتئین دارم داروی زیادی مصرف کردم نتیجه نگرفتم
شهلا سلام شوهر م دیابت داره الان هم مشکل کلیه داره پروتیین دفع میکنه بیضش به شدت ورم کرده ایاامکان خب شدن داره
مسعودسلیمانی با سلام و عرض خسته نباشید من 35 سال سن دارم و 7 ساله که دیابت دارم این سری آزمایش گرفتم کلیه هام دفع پروتیین دارن میخواستم ببینم آیا روزه گرفتن واسم ضرر داره یا نه.
هیوا با سلام خسته نباشید.من پدرم پروتئین بدنش ۱۰۵۰۰ چ راه حلی وجود داره
کاربر سلام داکتر صاحب محترم خواهر مدت سال میشود که دفع پروتین کلیه دارد د اوایل داکتر هدایت داده بود که باید اول از کلیه هایت پارچه گرفته شوولی نکرد اما زیاد ورم کده تمام پاهایش شکم رویش ودروی شکمش بخار ها بیرون شده لطف اگه رهنمایی که ازکدام دوا وخوراک استفاده کنه
سیده مریم سلام.وقت بخیر.من کلیه هم پروتئین دفع میکنن.یک ماه پیش۱۲۴۵ بود.یه هفته پیش تکرار کردم،شده بود،روزانه ۱۹۰۰ میلی گرم.بقیه آزمایشاتم ۲۰ روز دیگه آماده میشن. شهرستانم،پزشکم تهران. لطفاً راهنمایی کنید که من تا اون موقعه ک ب پزشکم مراجعه میکنم چکار کنم،که دفع پروتین بیشتر نشه.
کاربر اهام ورم دارن.با انگشت که فشار میدم.گود میشه تا چند دقیقه هم نرمال نمیشه.
رضا سلام وقت بخیر دفع پروتئین من 2267/2 هست و کراتین 2050 لطف میکنید بفرمائید آیا خطرناک است و درمان دارد یا پیوند باید انجام شود..خیلی ممنون میشم اگه راهنمایی کنید..تشکر از مطالب خوبتون
رضا سلام وقت بخیر دفع پروتئین یکی از اعضای خانواده ام 2267/2 هست و کراتین 2050 لطف میکنید بفرمائید آیا خطرناک است و درمان دارد یا باید پیوند کلیه انجام بدیم..خواهش میکنم جواب بدید خیلی نگرانم
مقاله‌های مرتبط
قرص تاداگرا 20 میلی گرم
قرص تاداگرا 20 میلی گرم برای درمان اختلال نعوظ در مردان استفاده می شود. . این دارو فقط در صورت تحریک جنسی به ایجاد نعوظ کمک می کند.
به‌روزرسانی ۲۳ دی ۱۳۹۹
درمان اختلال نعوظ با تزریق دارو به آلت تناسلی
تزریق به آلت تناسلی، شیوه ای مؤثر و قابل تحمل برای مردان مبتلا به اختلال نعوظ، برای دستیابی به یک نعوظ قوی می باشد.
به‌روزرسانی ۱۷ دی ۱۳۹۹
درمان پروستات با حنا و عسل
درمان پروستات نعوظ را بهبود می دهد.در این مقاله درباره درمان پروستات با حنا ، درمان پروستات با عسل ، مزایای و عوارض ماساژ پروستات بخوانید.
به‌روزرسانی ۲۴ اردیبهشت ۱۳۹۸