نشانه های زردی نوزاد چیست؟

يكي از بيماري هايي كه گاهي به طور جدي نوزاد و والدين او را دچار مشكل مي كند، زردي است. به طور كلي بيش از 70درصد نوزادان در روزهاي اوليه تولد با اين بيماري دست به گريبان مي شوند كه نشانگر شايع بودن آن در نوزادان است.

گردآوری- نبض ما

زردي يك بيماري نيست بلكه علامتي است كه بالا بودن ميزان بيلي روبين خون را نشان مي دهد. هموگلوبین موجود در گلبول‌های قرمز بدن ما در نهایت تبدیل به رنگدانه زردرنگی به نام بیلی‌روبین می‌شود که کبد مسئول دفع این ماده از طریق صفرا به خارج از بدن است. بالا بودن میزان بیلی‌روبین خون می‌تواند ارثی یا نشانه‌ای از بیماری‌های کبدی باشد. به تدریج و با افزایش بیلی‏روبین مناطق دیگر پوست مانند شکم و اندام‏ها زرد می‏ شود بنابراین تشخیص زردی نوزاد بر اساس مشاهده زردی در پوست و چشمان نوزاد است.

زردي دردناك نيست ولي توجهات و ملاحظات زيادي را مي طلبد، زيرا بالا رفتن بيلي روبين در خون حالتي سمي را در سيستم عصبي نوزاد ايجاد كرده و باعث بروز آسيب مغزي و در حالت پيشرفته منجر به مرگ نوزاد مي شود.

شيوع زردی

60 درصد نوزادان رسيده در روز دوم يا سوم تولد دچار ایکتر مي شوند. اغلب اين حالت پس از يك هفته برطرف مي شود.

80 درصد نوزادان نارس بين روزهاي پنجم و هفتم پس از زايمان به اين حالت دچار مي شوند. بيماري ظرف دو ماه پس از تولد برطرف مي شود.

علائم زردی نوزاد

بیشتر سیر حرکت زردی در نوزادان از بالا به پایین است یعنی ابتدا صورت و چشم نوزاد دچار زردی می‌شود و بعدا به سمت پایین کشیده می‌شود و پوست قفسه سینه، ‌شکم و اندام‌ها کشیده می‌شود كه اصطلاحا به آن سردمی می‌گویند. نکته مهم آن است که والدین اگر به علائم نوزاد در بدو تولد به ویژه 72 ساعت اول تولد دقت نکنند ممکن است زردی نوزاد افزایش پیدا کند و موجب آسیب‌های مغزی شود.

علائم این آسیب‌ها در آینده برای کودک خطرناک است. علائم هشدار دهنده در این مورد کاهش فعالیت نوزاد، خواب‌آلودگی، بی‌قراری، بی‌اشتهایی، گریه‌های جیغ مانند و تشنج و عقب افتادگی ذهنی و کاهش شنوایی است بنابراین توصیه می‌شود والدین زردی نوزاد را جدی بگیرند و  حتما در 72 ساعت اول بعد از تولد برای بررسی وجود زردی مراجعه داشته باشند.

 درمان زردی نوزاد

بسته به شدت زردی و سن نوزاد ممکن است نیاز به بستری‌ باشد. نوزاد که درجه زردی‌ اش از حد استاندارد بالاتر است باید از طریق نور یا به اصطلاح فوتوتراپی درمان شود. بهتر است این نوع درمان در بیمارستان و تحت نظر پزشک انجام شود. در مواردی که زردی تشدید می‌شود ممکن است نیاز به تعویض خون باشد. والدین نباید کودکانی را که دچار زردی شده‌اند خوددرمانی کنند. برخی والدین از نور مهتابی استفاده می‌کنند در حالی که طیف نوری نور مهتابی با طیف نوری لامپ‌هایی که در بیمارستان قرار دارد متفاوت است. برای جلوگیری از تعویض خون نوزاد بهتر است والدین زودتر مراجعه کنند و نوزادشان از لحاظ وجود زردی چک شوند.

تشخیص زردی نوزاد

زردی در نوزادان از همان روزهای اولیه تولد آغاز می شود. علائم آن معمولا با زردی پوست و گاهی چشم ها بروز می کند. زردی نوزاد ابتدا تنها صورت را دربرمی گیرد، ولی رفته رفته قفسه سینه، ناحیه شکم، پاها و کف پا و اندام های تحتانی را نیز درگیر می کند زردی در نوزادان گاهی باعث خستگی مفرط و سوءتغذیه می شود.

نوزادانی که در 24 ساعت اول پس از تولد دچار این علائم می شوند، باید حتما تحت آزمایش میزان بیلی روبین قرار بگیرند. البته برای احتیاط بهتر است طی 5 روز اول تولد، کودک تحت بررسی قرار بگیرد تا از عدم ابتلا به زردی در او مطمئن شوید.

پزشکان انجام این آزمایش سریع را در منزل برای امتحان زردی نوزاد توصیه می نمایند:

در اتاقی با نور کافی فشار ملایمی روی قفسه سینه کودک وارد نمایید، اگر هنگام برداشتن فشار، ته رنگ زردی روی پوست باقی بماند به پزشک مراجعه نمائید. (این روش برای بچه های با پوست روشن بهتر عمل می کند، برای بچه های دیگر، زردی سفیدی چشم یا لثه را بررسی نمایید).

توصیه هایی جدی

استفاده از برخی مواد غذایی در این دوران به هیچ عنوان توصیه نمی‌شود. آب قند، ترنجبین و شیرخشت از جمله مواد غذایی است که نباید والدین از آن استفاده کنند چون نه تنها زردی نوزاد را برطرف نمی‌کند بلکه ممکن است باعث ایجاد عفونت در او هم بشود.

روش حجامت نیز در حال حاضر رد شده است و جزو روش‌هایی است که نباید در مورد نوزاد انجام شود. زردی‌ های نوزادی طول کشیده زردی است که بیشتر از 2 هفته طول کشیده باشد و باز هم زردی ادامه‌دار باشد. در این مواقع زردی ناشی از شیر مادر و چند تشخیص افتراقی مهم هم هست که والدین باید دقت کنند. بیماری‌هایی مانند اختلال تیروئید و عفونت ادرار و بیماری نقص آنزیمی در کبد نيز باید بررسی شوند.

بهترین کار در مورد استفاده از هر روشی مشورت با پزشک معالج است.

عوارض عقب انداختن درمان زردی نوزاد

معمولا زردی نوزاد ، بیماری جدی ای محسوب نمی شود و طی یک تا دو هفته بهبود می یابد. ولی چنانچه میزان بیلی روبین بالاتر از حد بوده و بدون درمان باقی بماند، بیلی روبین وارد مغز شده و باعث وارد آمدن آسیب های جدی به مغز می شود.

بررسی و درمان های اولیه و زودهنگام زردی نوزادان می تواند از بروز این عوارض جدی جلوگیری کند.

از عوارض درمان نشدن زردی می توان به فلج مغزی، عقب ماندگی ذهنی، حملات صرعی، اشکال در تعادل حرکتی، ناهنجاری های دندانی و ناشنوایی اشاره کرد که دیگر قابل درمان نیستند.