عوارض عمل قلب باز: خطرها، دوره نقاهت و علائم هشدار

عمل قلب باز یعنی جراح برای رسیدن به قلب، قفسه سینه را باز می‌کند. پزشک وقتی آن را پیشنهاد می‌دهد که مثلاً رگ‌های قلب گرفته یا دریچه‌ها آسیب‌دیده باشند. مثل هر جراحی بزرگ، عوارض و خطر دارد. در این مقاله می‌بینید چه عوارضی ممکن است پیش بیاید، چه کسانی بیشتر در معرض مشکل‌اند، نقاهت چقدر طول می‌کشد و چه علامتی بعد از عمل نباید نادیده گرفته شود.

مطالب زیر درباره‌ی جراحی بای‌پس عروق کرونر است، یکی از انواع عمل قلب باز. خطر هر بیمار به سن، بیماری‌های همراه و نوع عمل بستگی دارد و جراح خودتان باید آن را برایتان توضیح دهد.

هشدار اورژانس: اگر بعد از عمل قلب درد قفسه سینه، تنگی نفس شدید، غش، تپش قلب همراه با سرگیجه یا علائم سکته مغزی (افتادگی صورت، ضعف یک‌طرفه، لکنت زبان) پیدا کردید، منتظر نمانید و سریع به اورژانس بروید.

عوارض عمل قلب باز چیست؟

مدلاین‌پلاس خطرهای عمومی جراحی را خونریزی، عفونت و مرگ می‌نویسد. خطرهای مخصوص بای‌پس را هم حمله قلبی، سکته مغزی، نارسایی کلیه و نارسایی ریه می‌داند. ریتم نامنظم قلب، تغییرات خلق‌وخو و مشکلات حافظه و تمرکز هم در فهرست او هستند.

کلیولند کلینیک فهرست مشابهی دارد: ریتم نامنظم، خونریزی، عفونت، گیجی یا دلیریوم، مشکلات کلیه، سکته مغزی و حمله قلبی. کلیولند کلینیک می‌گوید بیشتر این موارد نادر و قابل پیشگیری یا درمان‌اند.

عارضه	چه اتفاقی می‌افتد؟	نکته‌ی منبع
خونریزی	ممکن است به جراحی دوباره یا انتقال خون نیاز شود	NHS Wales
عفونت زخم	قرمزی، درد یا ترشح در محل برش	NHS Wales: با آنتی‌بیوتیک درمان می‌شود
ریتم نامنظم قلب	تپش یا ضربان بی‌نظم	NHS Wales: معمولاً بعد از چند روز بهتر می‌شود
مشکل کلیه	افت عملکرد کلیه	NHS Wales: اگر بهتر نشود ممکن است به دیالیز برسد
مشکل حافظه	فراموشی و کاهش تمرکز	NHS Wales: معمولاً بدون درمان بعد از چند ماه بهتر می‌شود
حمله قلبی یا سکته مغزی	ممکن است حین جراحی یا کمی بعد از آن رخ دهد	NHS Wales: نیاز به درمان اورژانس دارد

چه کسانی بیشتر در معرض عوارض‌اند؟

مدلاین‌پلاس می‌گوید عفونت زخم قفسه سینه در افراد چاق، دیابتی و کسانی که قبلاً همین جراحی را داشته‌اند احتمال بیشتری دارد. کلیولند کلینیک هم می‌نویسد کسانی که به دلیل حمله قلبی تحت بای‌پس قرار می‌گیرند، بستری طولانی‌تری دارند.

پس کنترل قند خون و وزن قبل از عمل اهمیت دارد. اگر بیماری زمینه‌ای دارید، از جراحتان بپرسید خطر شما چقدر است و چه کارهایی آن را کمتر می‌کند.

دوره نقاهت بعد از عمل قلب باز چقدر است؟

زمان‌های نقاهت بعد از جراحی بای‌پس (رایج‌ترین نوع عمل قلب باز) کمی فرق می‌کند، چون هر بیمار و هر بیمارستان متفاوت است:

مرحله	مدلاین‌پلاس	NHLBI	NHS Wales
بستری	۳ تا ۷ روز	حدود ۱ هفته (یکی دو روز اول معمولاً در مراقبت ویژه)	دست‌کم ۷ روز
بهتر شدن حال	۴ تا ۶ هفته	عوارض خفیف تا ۴ تا ۶ هفته برطرف می‌شود	عوارض جانبی ظرف ۴ تا ۶ هفته
بهبودی کامل	فواید کامل ۳ تا ۶ ماه	۶ تا ۱۲ هفته	بیشتر افراد ظرف ۱۲ هفته

کلیولند کلینیک می‌گوید بیشتر افراد حدود شش هفته برای نقاهت لازم دارند. در این مدت از هر کاری که فشار زیادی به قلب و محل برش بیاورد پرهیز کنید. زمان رانندگی، برگشت به کار و ورزش را پزشک اعلام می‌کند. NHS Wales بیشتر فعالیت‌های معمول را حدود شش هفته بعد ممکن می‌داند و برای کارهای سنگین زمان بیشتری را لازم می‌داند.

NHLBI می‌گوید این عوارض خفیف در دوره‌ی نقاهت دیده می‌شود: درد اطراف برش، یبوست، بی‌اشتهایی، مشکل خواب، خستگی شدید و درد یا گرفتگی شانه و بالای پشت. تغییرات خلقی یا افسردگی هم ممکن است پیش بیاید و درمانش به بهبودی کمک می‌کند. اگر حال روحی‌تان بد شد، به پزشک بگویید.

برای فعالیت بدنی بعد از عمل، مقاله‌ی ورزش برای بیماران قلبی و نکات مربوط به آن را ببینید. قبل از شروع، با پزشک یا تیم بازتوانی قلب هماهنگ کنید.

عوارض دیررس و پیامد بلندمدت

NHLBI می‌گوید مشکلات بعد از بای‌پس ممکن است بلافاصله یا سال‌ها بعد رخ دهد. مهم‌ترین نگرانی، مسدود شدن رگ پیوندی با پلاک است که می‌تواند به حمله قلبی منجر شود. کلیولند کلینیک می‌نویسد بعضی بیماران ۸ تا ۱۰ سال بعد دوباره به بای‌پس نیاز پیدا می‌کنند.

خبر خوب این است که طبق کلیولند کلینیک، در کارآزمایی‌ها بای‌پس درد قفسه سینه (آنژین) را در ۸ نفر از هر ۱۰ نفر برطرف کرده است. همین منبع می‌گوید برخی افراد تا ۲۰ سال یا بیشتر بعد از جراحی حالشان خوب است.

عمل فقط رگ‌های گرفته را دور می‌زند و بیماری زمینه‌ای را از بین نمی‌برد. برای شناخت درد قفسه سینه‌ی ناشی از کم‌خونی عضله‌ی قلب، مقاله‌ی آنژین قلبی چیست؟ را بخوانید.

برای مراقبت از قلب بعد از عمل، NHLBI این موارد را توصیه می‌کند:

• غذای سالم برای قلب
• حفظ وزن مناسب
• فعالیت بدنی منظم
• مدیریت استرس
• خواب با کیفیت
• ترک سیگار

همین منبع بازتوانی قلب را هم پیشنهاد می‌کند؛ برنامه‌ای نظارت‌شده که ورزش، آموزش و مشاوره‌ی استرس را ترکیب می‌کند.

اگر مشکل از دریچه بود

عمل قلب باز فقط برای رگ‌ها نیست و برای بعضی بیماری‌های دریچه هم انجام می‌شود. اگر دلیل جراحی شما دریچه است، توضیح مقاله‌ی بیماری دریچه آئورت دو لتی می‌تواند به شناخت یکی از این مشکلات کمک کند. نوع عمل و خطرهایش را باید جراح قلب برای شما مشخص کند.

کِی به پزشک مراجعه کنم؟

بعد از ترخیص، خودتان را زیر نظر بگیرید و علائم را جدی بدانید.

فوری به اورژانس بروید اگر:

• درد قفسه سینه، تنگی نفس یا نفس‌نفس‌زدن دارید. کلیولند کلینیک این نشانه‌ها را همراه با سرگیجه، غش و تپش قلب جزو مواردی می‌داند که باید فوراً به بیمارستان بروید.
• ضعف یک‌طرفه، افتادگی صورت یا لکنت زبان پیدا کردید. این‌ها علائم سکته مغزی‌اند.
• درد قفسه سینه دارید که برطرف نمی‌شود و به بازو، گردن، فک، شکم یا پشت می‌رود و دست‌بردار نیست (NHS Wales). NHS هشدار می‌دهد خودتان رانندگی نکنید.
• NHLBI می‌گوید علائم حمله قلبی را بشناسید و فوراً کمک بخواهید، چون هر دقیقه مهم است.

در همان روز با تیم درمان یا پزشک تماس بگیرید اگر:

• تب بالا دارید (NHS Wales). تب یا لرز، به‌خصوص همراه با حال بد، یعنی زود به بیمارستان بروید (کلیولند کلینیک).
• درد یا قرمزی زخم بدتر می‌شود، یا از آن چرک یا خون می‌آید (NHS Wales).
• تپش قلبی دارید که ضربان را محسوس‌تر از همیشه می‌کند (NHS Wales). اگر تپش قلب با سرگیجه یا تنگی نفس همراه بود، منتظر نمانید و فوراً به بیمارستان بروید (کلیولند کلینیک).

وقتی تردید دارید، تماس گرفتن بهتر از صبر کردن است. این مقاله جای ویزیت پزشک و توضیحات جراح قلب شما را نمی‌گیرد.