علت بزرگ شدن سینه در مردان در بیشتر موارد به تغییر تعادل هورمونهای استروژن و تستوسترون برمی‌گردد (مدلاینپلاس). به این حالت ژنیکوماستی می‌گویند. طبق NHS یعنی سینه‌ی مرد بزرگ‌تر از معمول است و اغلب بیخطر است. ممکن است یک یا هر دو سینه درگیر شوند.
ژنیکوماستی ممکن است در نوزادی، نوجوانی و بعد از ۵۰ سالگی دیده شود. گاهی هم دارو، اضافهوزن یا یک بیماری پشت آن است.
ژنیکوماستی چیست و چه شکلی دارد؟
ژنیکوماستی بزرگ شدن بافت غده‌ای سینه در مردان است (AAFP). کلیولند کلینیک مینویسد معمولاً مثل یک تودهی دکمه‌ای زیر نوک پستان حس میشود که ممکن است دردناک باشد. طبق مدلاینپلاس گاهی یک سینه از سینه‌ی دیگر بزرگ‌تر است و با گذر زمان توده ممکن است کم‌درد و سفت‌تر شود.
بزرگی سینه همیشه ژنیکوماستی نیست. کلیولند کلینیک میگوید در چاقی، چربی هم میتواند سینه را بزرگ کند و به آن پسودوژنیکوماستی می‌گویند. در این حالت معمولاً کل سینه بزرگ میشود، نه یک تودهی مشخص زیر نوک پستان. AAFP مینویسد معاینه‌ی پزشک این دو را از هم جدا می‌کند.
ژنیکوماستی چقدر شایع است؟
کلیولند کلینیک ژنیکوماستی را «بسیار شایع» می‌نامد و مینویسد بیشتر از ۵۰ درصد مردان در مقطعی از زندگی آن را تجربه می‌کنند. بیشتر از نیمی از نوزادان پسر و پسران نوجوان هم درجه‌ای از بزرگی سینه دارند.
در مردان بالای ۵۰ سال هم شایع است. AAFP به یک مطالعه‌ی بیمارستانی اشاره می‌کند که حدود ۶۵ درصد مردان ۵۰ تا ۸۰ ساله درجه‌ای از آن را داشتند.
علت بزرگ شدن سینه در مردان در سه مرحله‌ی زندگی
| مرحله | علت احتمالی | معمولاً چه میشود |
|---|---|---|
| نوزادی | اثر هورمونهای مادر (کلیولند کلینیک) | معمولاً ظرف چند هفته برطرف میشود (کلیولند کلینیک)؛ AAFP میگوید اگر بعد از ۱ سالگی بماند باید بررسی شود |
| نوجوانی | به‌نظر می‌رسد استروژن سریع‌تر از تستوسترون بالا می‌رود (کلیولند کلینیک) | معمولاً حدود ۶ ماه تا ۲ سال (کلیولند کلینیک و AAFP) |
| بعد از ۵۰ سالگی | کاهش تستوسترون با افزایش سن، و احتمال مصرف داروهای مؤثر بیشتر (کلیولند کلینیک) | به علت زمینه‌ای بستگی دارد |
در نوزادان، NHS هم اثر هورمونهای بارداری را علت میداند و میگوید در نوزادی و بلوغ معمولاً خودبهخود برطرف میشود.
چه چیزهای دیگری باعث بزرگ شدن سینه در مردان میشود؟
NHS این علت‌ها را فهرست می‌کند:
- تغییر هورمونها در مردان بالای ۵۰ سال یا در بلوغ
- اضافهوزن
- بعضی داروها
- بیماریهایی مثل پرکاری تیروئید، بیماری کلیه یا سیروز
- مصرف مواد، از جمله استروئیدهای آنابولیک
- اثر هورمونهای بارداری در بعضی نوزادان
مدلاینپلاس موارد زیر را هم نام میبرد: بیماری مزمن کبد، نارسایی کلیه همراه با دیالیز، کمبود تستوسترون و چاقی. علت‌های نادرتر از نظر این منبع شامل تفاوت‌های ژنتیکی، اختلال تیروئید و بعضی تومورها است.
سهم هر علت چقدر است؟
AAFP این برآورد تقریبی را داده است:
| علت | سهم تقریبی |
|---|---|
| دارو یا مواد | ۱۰ تا ۲۵ درصد |
| سیروز | حدود ۸ درصد |
| کم‌کاری اولیه‌ی بیضه | حدود ۸ درصد |
| تومورها | حدود ۳ درصد |
| پرکاری تیروئید | حدود ۲ درصد |
| نارسایی مزمن کلیه | حدود ۱ درصد |
| علت نامشخص | حدود ۲۵ درصد |
یعنی در بخشی از افراد، علت مشخصی پیدا نمی‌شود. برای بررسی علت، AAFP آنزیم‌های کبدی، کراتینین و TSH را از آزمایش‌های پایه می‌نامد. اگر نتیجه‌ی آنزیم‌های کبدی بالا بود، معنایش را پزشک تفسیر می‌کند.
دارو و مواد: کدام‌ها نقش دارند؟
طبق مدلاینپلاس شیمی‌درمانی، درمان هورمونی سرطان پروستات، پرتودرمانی بیضه، داروهای ضدافسردگی سه‌حلقه‌ای، بعضی داروهای قلبی، ضدقارچ، آنتی‌بیوتیک، ضداضطراب و کورتیکواستروئیدها در فهرست علت‌های دارویی هستند. الکل، ماری‌جوانا، هروئین، متادون و آمفتامین‌ها هم در همین فهرست آمده‌اند.
AAFP مینویسد مصرف استروئیدهای آنابولیک اغلب ژنیکوماستی برگشت‌ناپذیر ایجاد می‌کند. مدلاینپلاس هم توصیه می‌کند مکمل‌ها و داروهای بدنسازی را کنار بگذارید.
نکته‌ی مهم: دارویی که پزشک برایتان نوشته را خودتان قطع نکنید. کلیولند کلینیک هم تأکید می‌کند مکمل‌ها را به پزشک بگویید و داروی تجویزی را بدون راهنمایی او قطع نکنید.
ژنیکوماستی چطور بررسی میشود؟
پزشک اول سابقه‌ی بیماری و داروها را می‌پرسد و معاینه می‌کند. مدلاینپلاس مینویسد اغلب آزمایش لازم نیست. اگر لازم باشد، آزمایش خون برای سطح هورمونها، سونوگرافی پستان، بررسی کار کبد و کلیه و ماموگرافی ممکن است درخواست شود.
معاینه میتواند بین ژنیکوماستی و سرطان پستان هم تفاوت بگذارد (کلیولند کلینیک). مدلاینپلاس سرطان پستان در مردان را نادر می‌نامد و این نشانه‌ها را هشدار میداند:
- رشد فقط یک سینه
- تودهی سفت یا سخت چسبیده به بافت زیرین
- زخم پوستی روی سینه
- ترشح خونی از نوک پستان
درمان ژنیکوماستی چیست؟
اغلب درمانی لازم نیست (مدلاینپلاس). اگر درمان لازم شد، راه‌ها بستگی به علت دارند:
| وضعیت | گزینه‌ی درمان |
|---|---|
| علت دارو یا ماده | پزشک ممکن است دارو را عوض کند |
| علت بیماری زمینه‌ای | درمان همان بیماری ممکن است به کوچک شدن سینه کمک کند |
| اضافهوزن | پزشک ممکن است کاهش وزن را توصیه کند |
| بزرگی زیاد، نامتقارن یا ماندگار | درمان هورمونی که اثر استروژن را مهار می‌کند، یا جراحی کاهش حجم |
| بزرگی ناشی از چربی | کاهش وزن؛ لیپوساکشن در صورت لزوم |
منابع جدول: NHS، مدلاینپلاس، کلیولند کلینیک و AAFP.
مدلاینپلاس مینویسد کمپرس سرد ممکن است حساسیت را کم کند و قبل از مصرف مسکن باید با پزشک مشورت کرد.
AAFP مینویسد در کارآزمایی‌های کنترل‌شده، داروهای هورمونی برای ژنیکوماستی فایده‌ی اندکی نشان داده‌اند و شواهد بعضی از آن‌ها ضدونقیض است. هر دارویی را فقط با نظر پزشک شروع کنید.
جراحی از نظر کلیولند کلینیک عملی انتخابی و زیبایی است. NHS میگوید وقتی روش‌های دیگر جواب ندهند ممکن است جراحی در نظر گرفته شود. مدلاینپلاس هم مینویسد ژنیکوماستی‌ای که مدت طولانی مانده، کمتر احتمال دارد خوب شود.
کِی به پزشک مراجعه کنم؟
طبق NHS و مدلاینپلاس در این موارد پزشک را ببینید:
- تورم، درد یا بزرگی تازه در یک یا هر دو سینه
- درد پایدار سینه یا نوک پستان
- تودهی سفت یا سخت در سینه یا نوک پستان
- تغییر پوست، مثل ضایعه، زخم، قرمزی یا فرورفتگی پوست
- ترشح تیره یا خونی از نوک پستان
- بزرگی سینه در پسری که هنوز به بلوغ نرسیده است
- نگرانی از اندازه یا ظاهر سینه
AAFP میگوید اگر ژنیکوماستی بیشتر از ۲ سال طول کشید یا بعد از ۱۷ سالگی ادامه داشت هم بررسی لازم است. این مقاله جای معاینه نیست؛ برای تشخیص و تصمیم درمان با پزشک مشورت کنید.
کلیولند کلینیک میگوید علت‌های زمینه‌ای، مثل پرکاری تیروئید یا تومور غده‌ی فوق‌کلیه، معمولاً علائم دیگری هم دارند. درباره‌ی علائم پرکاری غدد فوق‌کلیوی می‌توانید بخوانید و هر علامت دیگری را به پزشک بگویید.
پرسش‌های پرتکرار
علت بزرگ شدن سینه در مردان چیست؟
بیشتر موارد با اختلال در تعادل هورمونهای استروژن و تستوسترون مرتبط است (<span dir="ltr">MedlinePlus</span>). تغییر هورمونی در نوزادی، نوجوانی و بعد از ۵۰ سالگی، اضافهوزن، بعضی داروها، بیماریهایی مثل پرکاری تیروئید، بیماری کلیه و سیروز و مصرف مواد، از جمله استروئیدهای آنابولیک، از علتهایی است که <span dir="ltr">NHS</span> مینویسد.
ژنیکوماستی خفیف نیاز به درمان دارد؟
<span dir="ltr">NHS</span> میگوید ژنیکوماستی اغلب بیخطر است و ممکن است درمان نخواهد. مدلاینپلاس هم مینویسد اغلب درمانی لازم نیست. اگر نگران ظاهر یا درد هستید، با پزشک صحبت کنید.
ژنیکوماستی نوجوانی خودبهخود خوب میشود؟
<span dir="ltr">NHS</span> میگوید در نوزادان و دوران بلوغ معمولاً خودبهخود با گذر زمان برطرف میشود. طبق کلیولند کلینیک و <span dir="ltr">AAFP</span> معمولاً حدود ۶ ماه تا ۲ سال طول میکشد. اگر بیشتر از ۲ سال بماند یا بعد از ۱۷ سالگی ادامه پیدا کند، <span dir="ltr">AAFP</span> بررسی پزشکی را لازم میداند.
آیا ورزش یا لاغری ژنیکوماستی را از بین میبرد؟
بستگی به نوع آن دارد. کلیولند کلینیک مینویسد اگر بزرگی سینه از چربی باشد (پسودوژنیکوماستی)، ورزش با کاهش وزن میتواند کمک کند، اما احتمالاً روی ژنیکوماستی ناشی از هورمونها اثری ندارد. <span dir="ltr">NHS</span> هم در صورت اضافهوزن، کاهش وزن را از راههای درمان میداند.
ژنیکوماستی نشانهی سرطان پستان است؟
معمولاً نه. سرطان پستان در مردان نادر است (مدلاینپلاس). رشد یکطرفه، تودهی سفت یا سخت چسبیده به بافت زیرین، زخم پوستی روی سینه و ترشح خونی از نوک پستان از نشانههایی است که باید زود بررسی شود.
بعد از قطع دارو، سینه کوچک میشود؟
اگر دارویی علت باشد، پزشک ممکن است آن را عوض کند (کلیولند کلینیک). <span dir="ltr">AAFP</span> مینویسد بازگشت اغلب در حدود ۳ ماه بعد از قطع دارو دیده میشود، اما مصرف استروئیدهای آنابولیک اغلب ژنیکوماستی برگشت‌ناپذیر می‌سازد. هیچ دارویی را بدون نظر پزشک قطع نکنید.
منابع
اگر این موضوع برای شما شخصی است و به نظر پزشک نیاز دارید:
دکتر پرهام فراهانی · تخصص جراحی عمومی
دیدن سایت دکتر پرهام فراهانینظرات خوانندگان (۱)
این نظرها از نسخه‌ی قبلی نبض ما منتقل شده‌اند و امکان ثبت نظر تازه فعلاً بسته است.
سیروان سلام من پسر ۱۸ ساله هستم که از زمان بلوغ سینه هام بزرگ شد و هنوز کوچک نشد و این موضوع من خیلی عصبانی کرد وبه دکتر مراجعه کردم ولی هنوز کوچک نشد
مقاله‌های مرتبط
قرص اسپیرونولاکتون ۲۵ برای چیست؟ + عوارض و هشدار پتاسیم
اسپیرونولاکتون (آلداکتون) یک قرص ادرارآور برای ورم، نارسایی قلب و فشار خون است. عدد ۲۵ اندازه‌ی قرص است؛ عوارض و هشدار پتاسیم بالا را بخوانید.
به‌روزرسانی ۱۹ شهریور ۱۴۰۵
میوه های ضد اسید معده
میوه های ضد اسید معده متنوع اند. میوه ها معمولاً چربی پایینی دارند و دارای فیبرهایی هستند که به محافظت در برابر رفلاکس اسید معده کمک می کنند.
به‌روزرسانی ۲ بهمن ۱۳۹۹
بیماری ویپل به چه علت به وجود می‌آید و درمان آن چیست؟
ویپل یک عفونت باکتریایی نادر است که در درجه اول روده کوچک افراد را تحت تاثیر قرار می دهد. امکان پخش شدن این عفونت به هر کدام از نواحی دیگر بدن انسان وجود دارد ولی.
به‌روزرسانی ۲۳ بهمن ۱۳۹۸