درمان خانگی شقاق مقعدی: عسل چقدر کمک می‌کند و چه کارهایی واقعاً جواب می‌دهد؟

به‌روزرسانی ۲۶ مهر ۱۴۰۵ · انتشار ۲۴ مهر ۱۳۹۶ · تحریریه نبض ما · بازبینی علمی: دکتر پرهام فراهانی

درمان شقاق

شقاق مقعدی یعنی یک پارگی کوچک در پوشش داخلی مقعد. نشانه‌ی اصلی‌اش درد تیز و سوزان هنگام دفع مدفوع است و گاهی با خون قرمز روشن روی دستمال همراه می‌شود. خبر خوب این است که طبق منابع معتبر، شقاق بیشتر وقت‌ها با مراقبت‌های ساده‌ی خانگی، یعنی نرم نگه داشتن مدفوع و حمام آب گرم، خودش بهبود پیدا می‌کند.

اگر دنبال درمان خانگی شقاق و درمان شقاق مقعدی با عسل آمده‌اید، جواب صادقانه این است: عسل فقط در یک مطالعه‌ی آزمایشی کوچک بررسی شده و درمان اثبات‌شده نیست. در این مقاله می‌خوانید کدام کارها پشتوانه‌ی علمی دارند، درباره‌ی عسل و بقیه‌ی روش‌های سنتی چه می‌دانیم و کِی باید سراغ پزشک بروید.

شقاق مقعدی چیست و چه علائمی دارد؟

NHS شقاق را «پارگی کوچک در مقعد که هنگام دفع مدفوع درد می‌آورد» توصیف می‌کند. علائم شایعش این‌هاست:

  • درد تیز و شدید هنگام دفع مدفوع
  • سوزش بعد از دفع که ممکن است چند ساعت ادامه پیدا کند
  • خون قرمز روشن داخل توالت یا روی دستمال

هاروارد هلث اضافه می‌کند درد ممکن است به کمر پایین، ران‌ها و باسن هم برسد و گاهی با خارش اطراف مقعد یا اسپاسم عضله‌ی مقعد همراه باشد. در شقاق‌های طولانی‌تر، یک برجستگی کوچک یا زائده‌ی پوستی کنار پارگی دیده می‌شود.

تصویر ناحیه‌ی شقاق مقعدی

چه چیزی باعث شقاق مقعدی می‌شود؟

همیشه علت روشن نیست (NHS). ولی هاروارد هلث یبوست و اسهال را از شایع‌ترین علت‌ها می‌داند. عوامل دیگری که منابع نام برده‌اند:

عاملتوضیحمنبع
یبوستمدفوع سفت و زور زدن، علت رایج شقاق در کودکان هم هستNHS، هاروارد هلث
اسهال مکرریکی از علت‌هایی که منابع نام می‌برندNHS، هاروارد هلث
بارداری و زایمان طبیعییکی از علت‌هایی که NHS نام می‌بردNHS
بیماری التهابی رودهمثل بیماری کرون و کولیت اولسراتیوNHS
عفونت‌های مقاربتیمثل سیفلیس یا هرپسNHS
تنگی عضله‌ی مقعداسفنکتر سفت‌تر از معمولهاروارد هلث

طبق NHS شقاق بیشتر در سنین ۱۵ تا ۴۰ سال و در کودکان خردسال دیده می‌شود.

درمان خانگی شقاق مقعدی: چه کارهایی پشتوانه‌ی منبع دارند؟

اصل کار این است که مدفوع نرم بماند تا پارگی فرصت ترمیم پیدا کند. کارهایی که NHS، هاروارد هلث و Better Health برای مراقبت خانگی نام می‌برند:

  • فیبر و مایعات: آب فراوان بنوشید و غذاهای پرفیبر بخورید تا مدفوع نرم بماند (NHS). هاروارد هلث می‌گوید رژیم پرفیبر یا مکمل فیبر کمک می‌کند مدفوع بدون زور زدن خارج شود.
  • حمام آب گرم: NHS یک حمام گرم و کم‌عمق بعد از دفع را برای تسکین درد پیشنهاد می‌کند. هاروارد هلث نشستن در آب گرم حدود ۱۰ تا ۲۰ دقیقه و چند بار در روز را نام می‌برد.
  • تمیز و خشک نگه داشتن ناحیه (NHS) و ملایم پاک کردن؛ Better Health به‌جای دستمال توالت، دستمال مرطوب بچه را پیشنهاد می‌کند.
  • نادیده نگرفتن میل به دفع (NHS). نگه داشتن مدفوع یبوست را بدتر می‌کند.

اگر یبوست درگیرتان است، درمان یبوست شدید با روش‌های خانگی را هم ببینید. برای سوزش بعد از دفع هم درمان خانگی سوزش مقعدی بعد از دفع کمک‌تان می‌کند.

درمان شقاق مقعدی با عسل: شواهد چه می‌گوید؟

درباره‌ی عسل شواهد محدود است. تنها مطالعه‌ای که این‌جا خواندیم، یک مطالعه‌ی آزمایشی (پایلوت) کوچک از سال ۲۰۰۶ است (Al-Waili و همکاران، Scientific World Journal):

  • ۱۵ بیمار شرکت کردند که فقط ۵ نفرشان شقاق داشتند؛ بقیه بواسیر داشتند.
  • گروه شاهد نداشت، یعنی مقایسه‌ای با درمان دیگر یا دارونما انجام نشد.
  • بیماران مخلوطی از عسل، روغن زیتون و موم زنبور عسل را به نسبت مساوی روی ناحیه گذاشتند.
  • نویسندگان گزارش کردند در بیماران شقاق، درد، خونریزی و خارش کم شد و عارضه‌ای ثبت نشد.
  • خود نویسندگان نوشته‌اند برای تأیید، مطالعه‌های تصادفی دوسوکور لازم است.

یعنی نتیجه امیدوارکننده است ولی هنوز اثبات‌شده نیست. در این مقاله دستور تهیه یا مقدار مصرف عسل نمی‌دهیم، چون پشتوانه‌ی کافی برای آن نداریم. عسل را روی زخم باز ناحیه‌ی مقعد بدون مشورت پزشک استفاده نکنید.

آلوئه‌ورا، روغن نارگیل، سرکه سیب، تخم کتان و طب سنتی

این روش‌ها در جست‌وجوها زیاد «راهکار» خوانده می‌شوند. ولی در منابع معتبری که برای بازنویسی بررسی کردیم (NHS، هاروارد هلث، Better Health)، هیچ‌کدام برای درمان شقاق توصیه نشده‌اند و شواهد کافی برای اثر آن‌ها در شقاق نداریم. پس نه وعده‌ی درمان می‌دهیم و نه دستور مصرف.

آنچه منابع واقعاً توصیه می‌کنند همان نرم نگه داشتن مدفوع با فیبر و آب کافی است. برای مصرف هر گیاه یا مکمل، اول با پزشک یا داروساز مشورت کنید.

پزشک برای شقاق چه درمانی می‌دهد؟

اگر مراقبت خانگی کافی نبود، پزشک چند راه دارد. این‌ها معرفی کلی است و تجویز با پزشک است:

مرحلهچه چیزیمنبع
اولملین برای یبوست، مسکن برای درد بعد از دفعNHS
بعدپماد مخصوص مقعد برای کمک به ترمیم (تا ۸ هفته)NHS
بعدپمادهای بی‌حس‌کننده یا شل‌کننده‌ی عضله‌ی مقعدهاروارد هلث
اگر جواب ندادتزریق به عضله‌ی مقعد برای شل شدن آنNHS، هاروارد هلث
اگر جواب ندادجراحی کوچک: برش کوچک در عضله‌ی مقعد برای کم کردن فشارNHS، Better Health

طبق NHS تزریق و جراحی بسته به مورد زیر بیهوشی انجام می‌شود. Better Health می‌نویسد حدود ۹ نفر از ۱۰ نفری که جراحی می‌کنند دوباره شقاق نمی‌گیرند.

شقاق در کودکان و نوزادان

شقاق در کودکان شایع است. NHS یبوست را علت رایج آن در کودکان می‌داند و Better Health می‌نویسد در کودکان زیر یک سال شایع است. اگر فرزندتان هنگام دفع گریه می‌کند یا روی پوشک یا دستمال خون قرمز روشن می‌بیند، او را به پزشک نشان دهید. بدون مشورت پزشک یا داروساز به کودک دارو یا پماد ندهید.

کِی به پزشک مراجعه کنم؟

طبق NHS و هاروارد هلث در این موارد وقت پزشک بگیرید:

  • بعد از ۷ روز مراقبت خانگی بهتر نشده‌اید یا علائم بدتر شده است (NHS).
  • شقاق چند هفته طول کشیده و به مراقبت خانگی جواب نداده است (هاروارد هلث).
  • هر خونریزی مقعد، به‌خصوص اگر تکرار شود. Better Health هشدار می‌دهد سرطان مقعد می‌تواند شبیه شقاق باشد، پس علائم باید بررسی شوند. برای آشنایی بیشتر، سرطان مقعد چیست و چه علائمی دارد را بخوانید.
  • درد مقعد با علائمی غیر از الگوی معمول شقاق؛ مشکلات دیگری مثل کورک مقعدی هم درد اطراف مقعد می‌دهند و باید پزشک تشخیص دهد.
  • کودک شما علائم شقاق دارد.

یادتان باشد: این مقاله جای ویزیت نیست. اگر درد یا خونریزی مقعد دارید، با پزشک خود مشورت کنید.

پرسش‌های پرتکرار

شقاق مقعدی خودبه‌خود خوب می‌شود؟

بیشتر وقت‌ها بله. طبق <span dir="ltr">NHS</span> شقاق معمولاً خودش بهبود پیدا می‌کند و هاروارد هلث هم می‌نویسد در بیشتر موارد با مراقبت‌های خانگی خوب می‌شود. سایت <span dir="ltr">Better Health Victoria</span> می‌گوید حدود نیمی از موارد با مراقبت درست و پیشگیری از یبوست خودبه‌خود ترمیم می‌شوند. اگر بهبود نیامد، باید پیگیری پزشکی کنید.

درمان شقاق مقعدی با عسل جواب می‌دهد؟

شواهد ما فقط یک مطالعه‌ی آزمایشی کوچک است. در این مطالعه (۱۵ بیمار که فقط ۵ نفرشان شقاق داشتند و گروه شاهد نبود) مخلوط عسل، روغن زیتون و موم زنبور عسل درد، خونریزی و خارش شقاق را کم کرد. خود نویسندگان گفته‌اند مطالعه‌های بزرگ‌تر لازم است. پس عسل درمان اثبات‌شده نیست و جای مراجعه به پزشک را نمی‌گیرد.

آلوئه‌ورا، روغن نارگیل، سرکه سیب و تخم کتان برای شقاق مفیدند؟

در منابع معتبری که برای این مقاله خوانده‌ایم، هیچ‌کدام از این‌ها برای درمان شقاق توصیه نشده‌اند و شواهد کافی برای اثرشان دیده نشد. چیزی که منابع بر آن تأکید دارند نرم نگه داشتن مدفوع با فیبر و مایعات و حمام آب گرم است.

شقاق مقعدی چقدر طول می‌کشد تا خوب شود؟

<span dir="ltr">NHS</span> زمان مشخصی نمی‌دهد و فقط می‌گوید معمولاً خودش خوب می‌شود. این منبع می‌گوید اگر بعد از ۷ روز مراقبت در خانه بهبودی نیامد یا علائم بدتر شد، وقت پزشک بگیرید. هاروارد هلث هم توصیه می‌کند اگر شقاق چند هفته طول کشید و به مراقبت خانگی جواب نداد، به پزشک مراجعه کنید.

شقاق مقعدی با بواسیر چه فرقی دارد؟

شقاق یک پارگی در پوشش داخلی مقعد است و بیشتر با درد تیز هنگام دفع مدفوع می‌شناسیمش. بواسیر مشکلی دیگر است و پارگی نیست. هاروارد هلث می‌گوید این دو گاهی با هم اشتباه گرفته می‌شوند چون علائم مشابهی دارند. <span dir="ltr">NHS</span> هم می‌گوید بواسیر و بیماری‌های دیگر هم می‌توانند درد یا خونریزی اطراف مقعد بدهند. تشخیص را معاینه‌ی پزشک مشخص می‌کند.

شقاق در کودکان و نوزادان شایع است؟

بله. <span dir="ltr">NHS</span> می‌گوید شقاق در کودکان خردسال شایع است و یبوست علت رایج آن در کودکان است. <span dir="ltr">Better Health Victoria</span> هم می‌نویسد در کودکان زیر یک سال شایع است. برای درمان کودک، بدون مشورت پزشک یا داروساز دارو و پماد استفاده نکنید.

منابع

اگر این موضوع برای شما شخصی است و به نظر پزشک نیاز دارید:

دکتر پرهام فراهانی · تخصص جراحی عمومی

دیدن سایت دکتر پرهام فراهانی

نظرات خوانندگان (۱۶)

این نظرها از نسخه‌ی قبلی نبض ما منتقل شده‌اند و امکان ثبت نظر تازه فعلاً بسته است.

  1. شقایق

    شما میگین موم و عسل رو … وجدانا نمیشه همچین کاری کرد دوستان

  2. سعید

    شما کردی و نشده؟

  3. نغمه

    سلام به همه این متن را من در یکی از سایت های خارجی پیدا کردم و خواستم ترجمه ش رو بذارم به این امید که شاید به کسانی که دچار این مشکل شدن کمک کنه. امیدوارم که همه سریعا بهبود پیدا کنید به امید خدا و همیشه سلامت باشین : چگونه شقاق رو سریع درمان کنیم؟ یه جا خوندم که درد شقاق می تونه از درد زایمان طبیعی هم بیشتر باشه! اول از همه اینکه، تجربه ی من مثل تجربه همه افراد دیگه وحشتناک بود. مشکل من از یک یبوست شدید شروع شد که دریچه آنالم رو از سه ناحیه پاره کرد. درد اون قدر زیاد بود که خونی و مالی کف دستشویی از حال رفتم. دکترم بهم شیاف و کرم بی حس کننده داد اما تاثیری نداشت. من رژیمی رو ابداع کردم که توی سه روز درمان شدم. وقتی که توی سایت ها خوندم که شقاق برای درمان شدنش ممکنه چندین هفته زمان ببره با خودم گفتم ” هیچ راهی وجود نداره که بتونم با این درد این همه مدت سر کنم! همه چیز دردناکه! سرفه کردن، خندیدن، عطسه کردن، راه رفتن، نشستن، درزا کشیدن… و این لیست همچنان ادامه داره. این روش ها رو دنبال کنیم و مشکلتون توی سه روز برطرف می شه ( به امید خدا ) – اول از همه لازم ِ که چند تا چیز بخرید. اولیش پماد مقعدی ( بچه ها پماد های مختلفی برای شقاق مقعد وجود دارن مثل پماد آنتی فیشر و … ) دومین چیز روغن نارگیل ( روغن جادویی ) هست. در فرهنگ باستانی چین از این روغن برای شفای انواع زخم ها استفاده می شده و واقعا برای من خیلی خوب جواب داد. سومین چیز ایپوبروفن برای قطع شدن سریع درد و آخرین چیز قرص دالکولاکس ( برای نرم شدن مدفوع ) من بهتون نشون می دم که چطور از این محصولات برای درمان سریع در دقیقه استفاده کنید. – روانشناسی کنم و بگم که اصلا نشینید توی خونه و خودتون رو توی غصه و درد غرق نکنین. برید سر کارتون. دوستانتون رو ببینین، یه زندگی نرمال داشته باشین اما فقط مراقب باشین همین. ذهنیت مثبت باعث می شه ریلکس باشید و به تسریع درمان کمک می کنه. زمانیکه سر کار بودم به ندرت دردی احساس می کردم چون حواسم کاملا پرت کار بود اما وقتی که خونه بودم مدام درد داشتم. حتما این کار رو انجام بدین مطمئنم که واقعا کمک می کنه. همچنین از اینکه به مردم در مورد مشکلتون بگید نترسید. من واقعا شگفت زده شدم وقتی که با مردم در مورد مشکلم صحبت کردم و متوجه شدم که از هر ۷ نفر ۶ نفر از کسایی که باهاشون صحبت کردم از این مشکل رنج برده بودن. این حس خیلی خوبیه که متوجه می شین شما تنها کسی نیستین که این اتفاق براش افتاده و کسانی رو می بینین که همین مشکل رو داشتن اما الان خوب و سلامت و خوشحالن. این رژیمی ِ که من رو نجات داد: شب قبل از خواب ۱ یا ۲ عدد از قرص دالکولاکس مصرف کنید. تا صبح اتفاقی نمیوفته اما شما بهش احتیاج دارید که بیشتر از اونچه که آنال دچار صدمه شده بهش صدمه نزنین. این قرص باعث اسهال شده نمی شه فقط مدفوع رو نرم می کنه تا به راحتی و بدون فشار دفع بشه. ( درد خیلی کم می شه ) صبح که از خواب بیدار می شین به اجابت مزاج احتیاج پیدا خواهین کرد. اما قبل از اینکه اجابت مزاج کنید یک لگن رو پر آب داغ کنید و چند قاشق غذا خوری روغن نارگیل بهش اضافه کنیند. بعد برید دستشویی. برای من شستن خودم حتی خیلی دردناک بود برای همین بلافاصله بعد از اجابت مزاج داخل آب گرم می شستم. آب گرم دردتون رو کم می کنه و روغن نارگیل مرطوب می کنه و باعث درمان می شه. ۱۰ تا ۲۰ دقیقه داخل آب گرم بمونین و بعدش قول می دم که دردش خیلی خیلی کمتر می شه و حالا می تونید از پماد شقاق استفاده کنین. قبل از اینکه برید سر کار یا روزتون رو شروع کنین، ۲ تا ایپوبروفن بخورید، بعد از همه ی این کار ها کمی سوزش رو هنوز خواهید داشت ولی بعد از سه روز به ندرت ممکنه چیزی احساس کنین. حتما ایپوبروفن رو بعد از صبحانه، نهار و شام مصرف کنین. من برای صبحانه غلات پر فیبر می خوردم، در سراسر روز آب می نوشیدم، یک نهار معمولی می خوردم و هر چیزی که می خواستم برای شام. در طول روز بعد از هر اجابت مزاج از پماد استفاده کنید. من سعی کردم که فقط صبح ها اجابت مزاج کنم تا فشار کمتری به آنال وارد بشه. بعد از شام ایپوبروفن رو بخورین و هرچقدر که زمان دارین داخل لگن اب گرم و روغن نارگیل بشیند و ریلکس کنید. ( فقط آب گرم و روغن نارگیل، هیچ شامپو و صابونی داخل آب نباشه چون باعث خشکی می شه و دردتون رو بیشتر میکنه ) قبل از خواب دوباره قرص دالکولاکس رو با آب کافی مصرف کنید و یه خواب خوب داشته باشین این رژیم مشکل من رو توی ۱ روز و نیم- ۲ روز تا حد خیلی زیاده برطرف کرد که بنظرم واقعا خارق العاده بود. ( فکر می کنم بیشترش بخاطر روغن نارگیل بود که واقعا معجزه می کنه. درد رو تسکین نمی ده اما روند بهبود رو تسریع می کنه ) خیلی خوشحالم که دوباره به زندگی عادیم برگشتم چیزی که فکر می کردم دیگه هیچوقت نمی تونم بدستش بیارم. این خیلییی مهمه که خودتون رو توی خونه نپوسونین و هیچ کاری نکنین! چون در این صورت بدتر می شین. برید بیرون، دنیا رو ببینین و فراموش کنید که چنین مشکلی وجود داره. امیدوارم این پست به مردم کمک کنه همونطور که واقعا به من کمک کرد و خواستم این رو با بقیه شریک بشم. امیدوارم همه تون خیلی زود بهتر بشین. لبخند بزنین و هیچوقت جا نزنید. با صلح و عشق

    1. Khatere

      خيلي ممنووون واقعاً عالييي بود اين متن و من تونستم با خوندنش به مادرم كه سه ماه بود اين مشكلو داشت كمك كنم و الان وضعيتش داره به روال عادي برميگرده ،واقعاً مرسيييي

    2. کاربر

      نغمه جون سلام هرجاهستين دركنار عزيزانت سلامت باشين اين شيوه براي من معجزه كرد ٦٠ساله از سعادت اباد موفق وپرروزي باشين ٩٨/٢/١٢

  4. دال

    بهترین پماد برای درمان شقاق و بواسیر پماد ام جی هست. من دکتر هم رفته بودم برام پماد رکتول تجویز کرده بود و تقریبا میتونم بگم رو هم هیچ اثری نداشت ولی این پماد فوق العاده بود و من خیلییی بهتر شدم تو دوره درمانی هم تمام تلاشتونو بکنید که یبوست نگیرید حتما خوب میشید. و اینکه ایمان داشته باشید که خوب میشید من یه دوره ای واقعا ناامید بودم!

  5. کاربر

    سلام من یک هفته عمل بواسیرکردم بالیزر ولی هنوز درد دارم یبوست شدید هم دارم چی بخورم که زودتر خوب بشم

    1. کاربر

      اول رفع یبوست با روغن زیتون وزیتون پرورده وانجیر خیسانده واسفناج پخته ، کیوی ،پرتقال وسبزی ومیوه ها بعد تحمل تا رفع اثار جراحی که زخم ترمیم بشه نوشیدن اب فراوان ،پیاده روی ،استراحت کافی با ارزوی سلامتی 😃😃

    2. ناشناس

      سلام من به دکتر مراجعه کردم و پماد آنتی همروئید رو بهم پیشنهاد دادم ولی هنوز بهبودی حاصل نشده و من هنوز به هنگام دفع مدفوع خون ریزی دارم البته کمتر شده چ کار کنم؟

    3. کاربر

      برای یبوست حتما برگ سنا بخورید عالیه

  6. مریم

    با سلام ۲۴ سالمه و سه ساله ک ازدواج کردم ۶ سال پیش همورئیدم زد بیرون ولی دردی نداشتم و اذیتمم نمیکرد تا اینکه واسه خاطر بچه اوردن گفتن اگه همورئید داری باید عمل کنی ک تو بارداری اذیت نشی الان ۱۴ روزه عمل کردم خیلی اذیتم هر بار موقع دفع سوزش و درد شدید دارم و مقعدم خیلی تنگ شده از وقتی ک عمل کردم لطفا خواهش میکنم راهنماییم کنید باید چیکار کنم؟ نابود شدم

  7. کاربر

    سلام بعد از نزدیکی پشت به علت اینکه شوهرم آبش رو میریزه داخل تا حدود یه ماه پشتم چرب هست و من اینو دوست ندارم میخوام خشک باشه باید چه کنم

    1. منطقی

      اول شوهرتون رو بفرستید روانپزشک

  8. مترجم

    توی فیلم loose motion یعنی اسهال Frequent loose motions اسهال مکرر

مقاله‌های مرتبط