عمل آپاندیس چگونه انجام می‌شود؟ روش‌ها، بهبودی و عوارض

عمل آپاندیس یعنی برداشتن آپاندیس، کیسه‌ی کوچکی که به روده‌ی بزرگ در سمت راست و پایین شکم وصل است. طبق NHS این عمل را با چند برش کوچک و یک لوله‌ی باریک دوربین‌دار (لاپاروسکوپی) یا با یک برش بزرگ‌تر (جراحی باز) انجام می‌دهند. معمولاً حدود یک ساعت طول می‌کشد و با بیهوشی عمومی است.

هشدار اورژانس: درد شدید شکم اورژانس است. NHS می‌گوید در این حالت یا اگر گیجی، رنگ‌پریدگی یا لکه‌لکه شدن پوست و تنگی نفس هم دارید، بدون تأخیر به اورژانس بروید و خودتان رانندگی نکنید. NIDDK هم آپاندیسیت را وضعیتی اورژانسی می‌نامد که فوراً به مراقبت نیاز دارد.

عمل آپاندیس چگونه انجام می‌شود؟

هدف عمل، طبق MedlinePlus، برداشتن آپاندیس عفونی پیش از پاره شدن آن است. دو روش اصلی وجود دارد:

• لاپاروسکوپی: جراح چند برش کوچک در شکم می‌زند و با یک لوله‌ی باریک دوربین‌دار آپاندیس را می‌بیند و برمی‌دارد (NHS).
• جراحی باز: گاهی لازم است برش بزرگ‌تری در سمت راست و پایین شکم زده شود (NHS).

در هر دو روش جراح آپاندیس را در محل اتصال به روده برمی‌دارد. اگر آپاندیس پاره شده باشد، ناحیه شست‌وشو داده می‌شود. در پایان شکم با بخیه، گیره یا چسب بسته می‌شود (NHS). MedlinePlus می‌نویسد در آپاندیس پاره‌شده یا آبسه‌دار ممکن است برای تخلیه‌ی مایع یا چرک، لوله‌ی کوچکی در شکم باقی بماند.

بیهوشی معمولاً عمومی است؛ یعنی در طول عمل خواب هستید و دردی حس نمی‌کنید. MedlinePlus از بی‌حسی نخاعی هم نام می‌برد که قسمت پایین بدن را بی‌حس می‌کند. اگر از بیهوشی می‌ترسید، مقاله‌ی چرا از بیهوشی هنگام جراحی می‌ترسیم؟ را بخوانید.

	جراحی لاپاروسکوپی	جراحی باز
برش	چند برش کوچک و یک لوله‌ی دوربین‌دار	یک برش بزرگ‌تر در سمت راست و پایین شکم
محدودیت فعالیت (NIDDK)	۳ تا ۵ روز	۱۰ تا ۱۴ روز
بستری (NHS)	ممکن است روز بعد از عمل مرخص شوید	ممکن است چند روز بستری شوید

NIDDK می‌نویسد لاپاروسکوپی معمولاً عوارض کمتری مثل عفونت‌های مرتبط با بیمارستان دارد و دوره‌ی نقاهتش کوتاه‌تر است. انتخاب روش با جراح است و به وضعیت و سابقه‌ی پزشکی شما بستگی دارد.

قبل از عمل چه چیزهایی را باید بدانید؟

طبق NHS عمل تا حد امکان زود انجام می‌شود، اما ممکن است چند ساعت منتظر بمانید. چون تشخیص آپاندیسیت گاهی سخت است، پزشک ممکن است آزمایش خون، سی‌تی‌اسکن یا سونوگرافی بخواهد (MedlinePlus).

تا زمان بررسی، MedlinePlus هشدار می‌دهد برای کم کردن علائم از کیسه‌ی آب گرم، تنقیه، ملین یا درمان‌های خانگی استفاده نکنید.

درمان همیشه جراحی نیست. NHS می‌گوید در بعضی افراد، وقتی عفونت پخش نشده و عمل پرخطر است، آنتی‌بیوتیک جای جراحی را می‌گیرد. اگر توده‌ی آپاندیسی شکل گرفته باشد، معمولاً اول آنتی‌بیوتیک می‌دهند و اگر علائم ادامه داشت، چند هفته بعد عمل می‌کنند. اینکه کدام راه برای شما مناسب است را پزشک تعیین می‌کند.

علائم آپاندیسیت چیست؟

طبق NHS درد معمولاً از اطراف ناف شروع می‌شود، بعد به سمت راست و پایین شکم می‌رود و شدیدتر می‌شود. NIDDK اضافه می‌کند که با حرکت، نفس عمیق، سرفه یا عطسه بدتر می‌شود.

علائم دیگر طبق NHS و NIDDK:

• حالت تهوع یا استفراغ
• بی‌اشتهایی
• تب
• تغییر در اجابت مزاج (یبوست یا اسهال)
• تورم شکم

NIDDK یادآوری می‌کند بعضی افراد، به‌خصوص کودکان، هیچ‌کدام از این علائم معمول را ندارند. اگر تهوع و اسهال تنها نشانه‌ی شماست، مقاله‌ی عفونت معده و روده را هم ببینید، اما با درد شکم که بدتر می‌شود یا از بین نمی‌رود، حتماً با پزشک تماس بگیرید (NHS).

NHS می‌گوید اگر آپاندیس پاره شود، درد ممکن است برای مدت کوتاهی کم شود و بعد شدید و در کل شکم پخش شود. پارگی می‌تواند به عفونت پرده‌ی شکم (پریتونیت)، سپسیس، آبسه و انسداد روده منجر شود و جراحی و آنتی‌بیوتیک فوری لازم دارد.

بعد از عمل آپاندیس چه می‌شود؟

بعد از عمل ابتدا در اتاق ریکاوری هستید، سپس به بخش منتقل می‌شوید و مسکن می‌گیرید (NHS). مرخصی از بیمارستان به این بستگی دارد که پزشکان مطمئن شوند می‌توانید غذا بخورید، مایعات بنوشید و اجابت مزاج داشته باشید.

MedlinePlus می‌نویسد بیشتر افراد ظرف ۱ تا ۲ روز مرخص می‌شوند و بعد از لاپاروسکوپی احتمالاً سریع‌تر بهبود پیدا می‌کنند. اگر آپاندیس پاره شده یا آبسه ایجاد شده باشد، بهبودی کندتر و پیچیده‌تر است.

مراقبت در خانه بعد از عمل آپاندیس

طبق NHS این نکات را رعایت کنید:

• درد: مقداری درد بعد از عمل طبیعی است. مسکن را طبق توصیه مصرف کنید.
• زخم: طبق دستور مراقبت کنید، با دقت بشویید و اگر پانسمان خیس شد عوض کنید. بخیه‌ها معمولاً جذب‌شدنی هستند.
• آنتی‌بیوتیک: اگر تجویز شده، دوره را کامل کنید.
• اجابت مزاج: تا چند روز ممکن است یبوست یا اسهال داشته باشید. فیبر و مایعات کافی کمک می‌کند و اگر لازم شد، قبل از ملین ملایم از داروساز بپرسید. مقاله‌ی درمان یبوست شدید هم می‌تواند مفید باشد.
• رانندگی: تا وقتی که بتوانید با راحتی و ایمنی رانندگی کنید، حتی ترمز اضطراری، پشت فرمان ننشینید.
• کار و مدرسه: معمولاً ۱ تا ۲ هفته مرخصی لازم است و بسته به شغل ممکن است بیشتر شود.

درباره‌ی ورزش، NHS می‌گوید تا زمان بهبودی کامل از فعالیت سنگین مثل ورزش پرهیز کنید و قبل از شروع، با پزشک مشورت کنید. NIDDK برای شروع فعالیت‌ها همان محدودیت ۳ تا ۵ روز (لاپاروسکوپی) یا ۱۰ تا ۱۴ روز (جراحی باز) را می‌دهد. طبق NIDDK بیشتر افراد کاملاً بهبود می‌یابند و به تغییر دائمی در رژیم غذایی یا سبک زندگی نیاز ندارند.

عوارض بعد از عمل آپاندیس

NHS عوارض را نادر می‌داند و NIDDK عمل را «به‌طور کلی ایمن» توصیف می‌کند. عوارضی که این منابع نام برده‌اند:

عارضه	توضیح
عفونت زخم	محل برش عفونی شود (NHS، NIDDK، MedlinePlus)
خونریزی	از خطرهای عمل است (NHS، MedlinePlus)
آبسه	تجمع چرک داخل شکم؛ ممکن است تخلیه و آنتی‌بیوتیک لازم شود (NHS، NIDDK، MedlinePlus)
چسبندگی بافتی	NHS می‌گوید به‌ندرت می‌تواند باعث انسداد روده شود
التهاب بخش باقی‌مانده	NHS آن را «آپاندیسیت استامپ» می‌نامد: بخش کوچک آپاندیس که باقی مانده التهاب پیدا کند
فیستول، انسداد کوچک روده، ایلئوس	NIDDK این‌ها را فهرست کرده است؛ ایلئوس یعنی روده درست کار نمی‌کند
عوارض بیهوشی	واکنش به داروها، مشکل تنفسی، لخته‌ی خون (MedlinePlus)

علائم هشدار بعد از عمل آپاندیس

طبق NHS در این موارد فوری با پزشک تماس بگیرید:

• درد یا قرمزی زخم رو به بدتر شدن است
• از زخم خون یا چرک می‌آید
• تب بالا دارید

NHS در صفحه‌ی آپاندیسیت، در هر زمان، گیجی، رنگ‌پریدگی یا لکه‌لکه شدن پوست و تنگی نفس را نشانه‌ی احتمالی سپسیس می‌داند. در این حالت یا با درد شدید شکم، بدون تأخیر به اورژانس بروید و خودتان رانندگی نکنید.

کِی به پزشک مراجعه کنم؟

فوری (اورژانس):

• درد شدید شکم، به‌خصوص اگر ابتدا اطراف ناف بود و به سمت راست و پایین رفت
• گیجی، رنگ‌پریدگی یا لکه‌لکه شدن پوست، تنگی نفس

فوری با پزشک یا جراح تماس بگیرید:

• قرمزی، درد یا ترشح (خون یا چرک) از زخم
• تب بالا

برای مدت دقیق استراحت، شروع ورزش و برداشتن بخیه‌ها، دستور جراح خودتان مقدم است. این مقاله جای ویزیت نیست؛ اگر علائم دارید، با پزشک مشورت کنید.