قرص تامسولوسین دارویی برای سبک‌کردن علائم بزرگی خوشخیم پروستات است؛ یعنی وقتی پروستات بزرگ شده و ادرار کردن سخت، کند یا مکرر شده است. این دارو پروستات را کوچک نمی‌کند، بلکه عضلات گردن مثانه و پروستات را شل میکند تا ادرار راحتتر بیاید.
اگر دنبال قرص پرازوسین برای پروستات هم گشته‌اید، در ادامه می‌خوانید این دو دارو چه شباهت و چه فرقی دارند، تامسولوسین در مردان چه عوارضی دارد و چه نشانه‌هایی یعنی باید زودتر به پزشک بروید.
تامسولوسین چیست و چطور کار میکند؟
مدلاینپلاس تامسولوسین را جزو گروه آلفابلاکرها (مسدودکننده‌های آلفا) میداند. برچسب رسمی دارو در آمریکا توضیح می‌دهد که مهار گیرنده‌های آلفا-۱ باعث میشود عضلات صاف گردن مثانه و پروستات شل شوند. به زبان ساده: راه خروج ادرار کمی بازتر میشود و جریان ادرار راحتتر بیرون می‌آید.
چند نکته که باید بدانید:
- کار اصلی‌اش علائم پروستات است. طبق همان برچسب، تامسولوسین برای علائم بزرگی خوشخیم پروستات (BPH) است و برای درمان فشار خون بالا نیست.
- پروستات را کوچک نمی‌کند. NHS فیناستراید و دوتاستراید را گروه جداگانه‌ای میداند: مهارکنندههای ۵-آلفاردوکتاز.
- آن گروه کار دیگری میکند. NIDDK میگوید این داروها به توقف رشد یا کوچک‌شدن پروستات کمک میکنند. درباره‌ی دوتاستراید جدا در مقاله‌ی قرص آوودارت نوشته‌ایم.
- گاهی هر دو با هم. NHS مینویسد وقتی یک دارو کافی نیست، گاهی هر دو گروه با هم مصرف می‌شوند.
- کاربرد دیگر: NHS مینویسد تامسولوسین به دفع سنگ کلیه هم کمک میکند.
بزرگی خوشخیم پروستات چیست و چه علائمی دارد؟
طبق NIDDK (مؤسسه‌ی ملی دیابت، گوارش و کلیه‌ی آمریکا)، بزرگی خوشخیم پروستات یعنی پروستات از حد معمول بزرگ‌تر شده، ولی علت این بزرگشدن سرطان نیست. همین منبع میگوید این مشکل ۵ تا ۶ درصد مردان ۴۰ تا ۶۴ ساله و ۲۹ تا ۳۳ درصد مردان ۶۵ ساله و بالاتر را درگیر میکند.
علائمی که NIDDK نام می‌برد:
- سختی در شروع ادرار یا خالی کردن کامل مثانه
- جریان ادرار ضعیف یا بریده‌بریده، یا چکه کردن در پایان ادرار
- بیدار شدن شبانه برای ادرار
- فوریت ادرار (احساس ناگهانی و شدید نیاز به دستشویی)
- تکرر ادرار
- درد هنگام ادرار
اگر سوزش و درد ادرار در کار است، علت‌های دیگری مثل عفونت هم مطرح‌اند؛ آن‌ها را در مقاله‌ی سوزش ادرار در زنان و مردان توضیح داده‌ایم.
تامسولوسین چطور مصرف میشود؟
دوز و زمان مصرف را پزشک تعیین میکند. آنچه منابع رسمی به‌طور کلی میگویند:
- دفعات: طبق NHS و مدلاینپلاس، یک بار در روز.
- همراه غذا: مدلاینپلاس مینویسد ۳۰ دقیقه بعد از یک وعده‌ی غذایی. NHS پیشنهاد میکند اگر میشود صبح‌ها بعد از صبحانه یا اولین وعده‌ی روز و هر روز حدوداً در یک ساعت مصرف شود.
- کامل قورت دهید: هر دو منبع میگویند دارو را نشکنید، نجوید و خرد نکنید (مدلاینپلاس: کپسول را باز هم نکنید).
- دوز فراموش‌شده: NHS میگوید اگر تا روز بعد یادتان نیامد، دوز جاافتاده را رها کنید و برای جبرانش دو دوز با هم نخورید.
- قطع دارو: NHS مینویسد قطع ناگهانی ممکن است علائم را برگرداند، پس پیش از قطع با پزشک صحبت کنید. مدلاینپلاس هم میگوید اگر چند روز یا بیشتر مصرف را قطع کردهاید، پیش از شروع دوباره با پزشک تماس بگیرید.
عوارض تامسولوسین در مردان
NHS عوارض شایع را عوارضی میداند که در بیش از ۱ نفر از هر ۱۰۰ نفر پیش می‌آیند. مهم‌ترینشان:
- سرگیجه یا تعریق، بهخصوص هنگام نشستن یا بلند شدن. به این حالت «افت فشار وضعیتی» میگویند؛ یعنی وقتی از حالت خوابیده یا نشسته بلند می‌شوید، فشار خون یک‌دفعه پایین می‌آید و سرتان گیج میرود.
- اگر سرگیجه گرفتید: NHS میگوید کارتان را متوقف کنید و بنشینید یا دراز بکشید.
- برای پیشگیری: مدلاینپلاس پیشنهاد میکند آرام از تخت بلند شوید، چند دقیقه پاهایتان را روی زمین بگذارید و بعد بایستید. درباره‌ی نشانه‌های افت فشار بیشتر در مقاله‌ی علائم افت فشار خون بخوانید.
- مشکلات انزال. NHS میگوید کمتر شدن مقدار مایع منی یا نبودن آن بیخطر است. مدلاینپلاس هم «دشواری در انزال» را از عوارض نام می‌برد.
- آبریزش یا گرفتگی بینی (مدلاینپلاس).
برچسب رسمی دارو عددهای کارآزمایی‌های کوتاه‌مدت آمریکا را این‌طور گزارش کرده است:
| عارضه | تامسولوسین ۰٫۴ میلی‌گرم | دارونما |
|---|---|---|
| سرگیجه | ۱۴٫۹٪ | ۱۰٫۱٪ |
| انزال غیرطبیعی | ۸٫۴٪ | ۰٫۲٪ |
عوارض جدی که کمک فوری میخواهند (طبق NHS و مدلاینپلاس):
- غش کردن یا از دست دادن کوتاه هوشیاری
- نعوظ دردناکی که ۲ ساعت یا بیشتر طول بکشد. طبق برچسب دارو این عارضه نادر است و احتمالاً در کمتر از ۱ نفر از هر ۵۰٬۰۰۰ بیمار پیش می‌آید.
- تورم تازه‌ی صورت، لب، زبان یا گلو، تنگی نفس یا کهیر (نشانه‌های حساسیت شدید)
چند هشدار دیگر:
- حساسیت به سولفا: طبق برچسب دارو، در افراد حساس به داروهای سولفا، واکنش آلرژیک به این دارو به‌ندرت گزارش شده است. اگر چنین حساسیتی دارید به پزشک بگویید.
- تداخل دارویی: همان برچسب میگوید این دارو نباید همراه مهارکنندههای قوی آنزیم CYP3A4 مثل کتوکونازول (یک داروی ضدقارچ) مصرف شود. فهرست همه‌ی داروهایتان را به پزشک یا داروساز بدهید.
- الکل و رانندگی: NHS میگوید الکل اثر فشارپایینآوری دارو را بیشتر میکند. مدلاینپلاس توصیه میکند تا وقتی نمیدانید دارو روی شما چه اثری دارد، رانندگی نکنید.
تامسولوسین و عمل آبمروارید
اگر قرار است عمل چشم، بهخصوص عمل آبمروارید یا گلوکوم، انجام دهید، این بخش مهم است. برچسب رسمی دارو مینویسد «سندرم عنبیهی شل حین عمل» (IFIS) در عمل آبمروارید و گلوکوم در بعضی بیمارانی دیده شده که آلفابلاکر مصرف میکنند یا قبلاً مصرف کردهاند. این حالت میتواند خطر عوارض چشمی را در حین و بعد از عمل بالا ببرد.
پس به گفتهی NHS و مدلاینپلاس، پیش از هر عمل چشم به پزشک بگویید تامسولوسین مصرف میکنید یا قبلاً مصرف کردهاید. تصمیم درباره‌ی دارو در این فاصله با پزشک است.
تفاوت تامسولوسین با پرازوسین
خیلی‌ها «قرص پرازوسین ۱ برای پروستات» را جست‌وجو میکنند و میخواهند بدانند با تامسولوسین چه فرقی دارد. هر دو آلفابلاکرند؛ NHS پرازوسین را در کنار آلفوزوسین، دوکسازوسین و ترازوسین جزو آلفابلاکرهای دیگر نام می‌برد. ولی کاربرد اصلی‌شان فرق دارد:
| ویژگی | تامسولوسین | پرازوسین |
|---|---|---|
| گروه دارویی | آلفابلاکر | آلفابلاکر |
| کاربرد اصلی | علائم بزرگی خوشخیم پروستات | فشار خون بالا |
| پروستات | کاربرد اصلی | طبق مدلاینپلاس «همچنین» برای بزرگی خوشخیم پروستات به کار میرود |
| فشار خون | طبق برچسب دارو، برای درمان فشار خون نیست | کاربرد اصلی؛ رگ‌ها را شل میکند |
| دفعات معمول مصرف | یک بار در روز | دو یا سه بار در روز با فاصله‌ی منظم |
| سرگیجه و غش هنگام بلند شدن | از عوارض شایع؛ بهخصوص در شروع درمان | مدلاینپلاس: در شروع مصرف، افزایش دوز یا اضافه شدن داروی فشار دیگر شایع‌تر است |
| نعوظ طولانی و دردناک | عارضهی نادر و جدی | عارضهی جدی در فهرست مدلاینپلاس |
| عمل چشم | به پزشک اطلاع دهید | به پزشک اطلاع دهید |
این جدول نسخه نیست. دوز، دفعات و انتخاب دارو را فقط پزشک تعیین میکند؛ هیچ‌کدام را خودتان شروع، قطع یا جایگزین نکنید.
اگر برای پروستات «پرازوسین ۱» یا هر مقدار دیگری از این دارو برایتان نوشته‌اند، بدانید طبق مدلاینپلاس پرازوسین برای بزرگی خوشخیم پروستات هم تجویز میشود. ولی اینکه پرازوسین یا تامسولوسین و چه مقداری برای شما مناسب است، تصمیم پزشک است.
چون پرازوسین داروی فشار خون هم هست، اگر داروی فشار دیگری مصرف میکنید، پزشک باید از آن خبر داشته باشد. درباره‌ی گروه‌های مختلف داروی فشار در مقاله‌ی داروهای فشار خون نوشته‌ایم.
کِی به پزشک مراجعه کنم؟
NIDDK میگوید با علائم ادراری، در این موارد فوراً کمک پزشکی بگیرید:
- اصلاً نمی‌توانید ادرار کنید (احتباس ادرار).
- نیاز به ادرار دردناک، مکرر و فوری دارید و هم‌زمان تب و لرز هم دارید.
- خون در ادرار می‌بینید.
- در زیر شکم ناراحتی یا درد شدید دارید.
اگر تامسولوسین یا پرازوسین مصرف میکنید، عوارض فوری (غش، نعوظ طولانی و دردناک، تورم صورت یا گلو) را در بخش «عوارض تامسولوسین در مردان» و نکته‌ی عمل چشم را در بخش «تامسولوسین و عمل آبمروارید» در همین صفحه ببینید.
یادتان باشد: این مقاله جای ویزیت نیست. علائم ادراری مردان علت‌های مختلفی دارد و تشخیص و انتخاب دارو با پزشک است. اگر نگران هستید، با پزشک خود مشورت کنید.
پرسش‌های پرتکرار
قرص تامسولوسین برای چیست؟
طبق مدلاینپلاس، تامسولوسین برای درمان علائم بزرگی خوشخیم پروستات (<span dir="ltr">BPH</span>) به کار میرود؛ یعنی بزرگشدن غیرسرطانی پروستات که ادرار کردن را سخت میکند. <span dir="ltr">NHS</span> مینویسد این دارو به دفع سنگ کلیه هم کمک میکند. برچسب رسمی دارو تأکید میکند که تامسولوسین برای درمان فشار خون بالا نیست.
تامسولوسین پروستات را کوچک میکند؟
نه. تامسولوسین یک آلفابلاکر است و به گفتهی <span dir="ltr">NHS</span> عضلات اطراف مثانه و پروستات را شل میکند تا ادرار راحتتر بیاید. داروهایی که جلوی رشد پروستات را میگیرند یا آن را کوچک میکنند گروه دیگری هستند (مهارکنندههای ۵-آلفاردوکتاز مثل فیناستراید و دوتاستراید).
عوارض قرص تامسولوسین در مردان چیست؟
<span dir="ltr">NHS</span> سرگیجه یا تعریق (بهخصوص هنگام نشستن یا بلند شدن) و مشکلات انزال را از عوارض شایع میداند. کم شدن یا نبودن مایع منی به گفتهی همان منبع بیخطر است. نعوظ دردناکی که ۲ ساعت یا بیشتر طول بکشد، غش کردن و تورم صورت، لب یا گلو عارضهی جدیاند و کمک فوری میخواهند.
فرق تامسولوسین با پرازوسین چیست؟
هر دو آلفابلاکرند. طبق مدلاینپلاس پرازوسین برای فشار خون بالا تجویز میشود و برای بزرگی خوشخیم پروستات هم به کار میرود، و دو یا سه بار در روز مصرف میشود. تامسولوسین برای علائم پروستات است، یک بار در روز مصرف میشود و طبق برچسب دارو برای درمان فشار خون نیست. انتخاب بین این دو با پزشک است.
قبل از عمل آبمروارید باید بگویم تامسولوسین مصرف میکنم؟
بله. طبق برچسب دارو، «سندرم عنبیهی شل حین عمل» (<span dir="ltr">IFIS</span>) در عمل آبمروارید و گلوکوم در بعضی بیمارانی دیده شده که آلفابلاکر مصرف میکنند یا قبلاً مصرف کردهاند. این حالت میتواند خطر عوارض چشمی را بالا ببرد. <span dir="ltr">NHS</span> و مدلاینپلاس هم میگویند پیش از عمل چشم به پزشک بگویید این دارو را مصرف میکنید یا کردهاید.
میتوانم تامسولوسین را خودم قطع کنم؟
<span dir="ltr">NHS</span> میگوید اگر میخواهید دارو را قطع کنید با پزشک صحبت کنید، چون قطع ناگهانی ممکن است علائم را برگرداند. مدلاینپلاس هم مینویسد اگر چند روز یا بیشتر مصرف را قطع کردهاید، پیش از شروع دوباره با پزشک تماس بگیرید.
با تامسولوسین میشود رانندگی کرد؟
تامسولوسین ممکن است سرگیجه بدهد، بهخصوص در شروع درمان. مدلاینپلاس توصیه میکند تا وقتی نمیدانید دارو روی شما چه اثری دارد، رانندگی نکنید و با دستگاه کار نکنید. <span dir="ltr">NHS</span> هم میگوید الکل اثر فشارپایینآوری دارو را بیشتر میکند و در روزهای اول درمان بهتر است از آن دوری کنید.
منابع
- Tamsulosin — MedlinePlus Drug Information (کاربرد، مصرف، سرگیجه، عمل چشم، عوارض)
- Prazosin — MedlinePlus Drug Information (کاربرد در فشار خون و BPH، دفعات مصرف، سرگیجهی ایستادن)
- Side effects of tamsulosin — NHS (عوارض شایع و جدی)
- How and when to take tamsulosin — NHS (دوز معمول و زمان مصرف)
- Common questions about tamsulosin — NHS (نحوهی اثر، داروهای دیگر پروستات، عمل آبمروارید، الکل)
- FLOMAX (tamsulosin) capsules — DailyMed / FDA label (IFIS، عوارض در کارآزمایی، پریاپیسم، حساسیت به سولفا)
- Enlarged Prostate (Benign Prostatic Hyperplasia) — NIDDK (علائم، شیوع، کِی فوری مراجعه)
اگر این موضوع برای شما شخصی است و به نظر پزشک نیاز دارید:
دکتر هوشنگ قوامی · تخصص جراحی کلیه، مجاری ادراری و تناسلی (اورولوژی)
دیدن سایت دکتر هوشنگ قوامینظرات خوانندگان (۱)
این نظرها از نسخه‌ی قبلی نبض ما منتقل شده‌اند و امکان ثبت نظر تازه فعلاً بسته است.
نصیر درود دکتر جان من مشگل تکرر ادرار و سوزش الت دارم ادرار بصورت قطره ای و با درد و سوزش همراه بود برای اولین بار امشب از کپسول تاموسین استفاده کردم تخلیه ادرار و رنگ ادرار به سفیدی و قدری بهتر از قبل تخلیه شد سوال کپسول را چه موقع و چند ساعت یک عدد استفاده کنم سپاسگزارم
مقاله‌های مرتبط
اوزمپیک چیست؟ آمپول سماگلوتاید برای لاغری، عوارض و نکات مهم
اوزمپیک چیست؟ آمپول سماگلوتاید در برچسب رسمی برای دیابت نوع ۲ است نه لاغری. عوارض، منع مصرف، برگشت وزن بعد از قطع و خطر نمونه‌ی تقلبی را بخوانید.
به‌روزرسانی ۲۳ مهر ۱۴۰۵
قرص پوکساکیم ۱۰ برای چیست؟ (کلردیازپوکساید) + خواب‌آور است؟
پوکساکیم نام تجاری کلردیازپوکساید است، یک بنزودیازپین برای اضطراب. فرق پوکساکیم ۵ و ۱۰، آیا خواب‌آور یا چاق‌کننده است، و چرا قطع ناگهانی آن خطرناک است.
به‌روزرسانی ۲۰ شهریور ۱۴۰۵
پروسیال ۵ برای چی خوبه؟ (تادالافیل) — عوارض و تداخل خطرناک
پروسیال یعنی تادالافیل ۵ میلی‌گرمی؛ برای نعوظ و علائم بزرگی پروستات کاربرد دارد. «پروسیال ۲۰» چیست، عوارض شایع، و تداخل خطرناک با داروهای نیترات.
به‌روزرسانی ۲۰ شهریور ۱۴۰۵