هیدروسل چیست؟ علائم، درمان و فرق آن با هماتوسل

هیدروسل کیسه‌ای پر از مایع در کیسه بیضه است و معمولاً درد ندارد (مدلاین‌پلاس). هماتوسل هم تجمع خون در کیسه بیضه، بیرون از خود بیضه است (Radiopaedia). پس هر دو تورم کیسه بیضه می‌دهند، ولی محتوایشان فرق می‌کند.

هشدار اورژانس: اگر درد ناگهانی و شدید در یک بیضه دارید، یا کیسه بیضه همراه با درد ورم کرده، منتظر نمانید و سریع به اورژانس بروید. طبق مدلاین‌پلاس درد بیضه همراه با بزرگ‌شدن کیسه بیضه اورژانس است و باید فوری درمان شود تا بیضه از دست نرود.

علائم هیدروسل چیست؟

مدلاین‌پلاس علامت اصلی را کیسه بیضه‌ی متورم و بی‌درد می‌نویسد که شبیه بادکنک آب حس می‌شود. ممکن است یک طرف یا هر دو طرف درگیر باشد.

کلیولند کلینیک علائم دیگری هم نام می‌برد: تورمی که در طول روز اندازه‌اش عوض می‌شود، ناراحتی یا درد و احساس سنگینی. پورتال gesund.bund.de هم می‌گوید تورم سفت و کشسان است و در هیدروسل بزرگ‌تر ممکن است هنگام حرکت ناراحتی بدهد.

هیدروسل چرا ایجاد می‌شود؟

در نوزادان، طبق مدلاین‌پلاس، لوله‌ای که بیضه‌ها پیش از تولد از آن عبور می‌کنند گاهی بسته نمی‌شود و مایع شکم وارد کیسه بیضه می‌شود. در نوزادان معمولاً بعد از چند ماه خودبه‌خود برطرف می‌شود. کلیولند کلینیک و gesund.bund.de بازه‌ی زمانی را تا حدود دو سال اول زندگی می‌نویسند.

در مردان بزرگ‌تر، مدلاین‌پلاس این موارد را نام می‌برد: تولید زیاد مایع، تخلیه‌ی ضعیف مایع، یا ورم و آسیب بیضه و اپیدیدیم. کلیولند کلینیک ضربه به کیسه بیضه و عفونت التهابی را هم ذکر می‌کند. پورتال آلمانی می‌گوید در بسیاری از موارد علت مشخصی پیدا نمی‌شود.

هیدروسل گاهی با فتق همراه است. اگر می‌خواهید بدانید فتق چیست، مقاله‌ی باد فتق چیست؟ علائم، انواع و کِی عمل لازم است را بخوانید. طبق مدلاین‌پلاس هیدروسلی که با فتق کشاله‌ی ران همراه باشد، سریع‌تر نیاز به جراحی دارد.

هماتوسل چیست و چه فرقی با هیدروسل دارد؟

هماتوسل یعنی خون در کیسه بیضه جمع شود. علت اصلی آن ضربه به کیسه بیضه است و گاهی بعد از جراحی دیده می‌شود (Radiopaedia).

	هیدروسل	هماتوسل
چه چیزی جمع می‌شود؟	مایع	خون
درد و تشخیص	معمولاً بی‌درد (مدلاین‌پلاس)	پزشک با معاینه و سونوگرافی تشخیص می‌دهد
علت رایج	بسته نشدن لوله‌ی جنینی در نوزاد؛ ضربه، التهاب یا عفونت در بزرگ‌ترها	ضربه به کیسه بیضه یا جراحی
تصویر سونوگرافی	بدون اکو (تیره)	اکوی بیشتر و اغلب پرده‌های داخلی (Radiopaedia)

تفکیک این دو را پزشک انجام می‌دهد. شما نمی‌توانید با لمس یا نگاه کردن بفهمید کدام است.

هیدروسل چطور تشخیص داده می‌شود؟

طبق کلیولند کلینیک، پزشک بیشتر هیدروسل‌ها را با شرح حال و معاینه تشخیص می‌دهد. مدلاین‌پلاس می‌گوید در معاینه، کیسه بیضه متورم و بدون حساسیت است و به‌خاطر مایع اطراف، خودِ بیضه اغلب به‌سختی لمس می‌شود.

یک آزمایش ساده هم هست: تاباندن نور از پشت کیسه بیضه. اگر مایع شفاف باشد، کیسه بیضه نور را عبور می‌دهد (مدلاین‌پلاس). اگر بعد از لمس تورم با فشار روی شکم یا کیسه بیضه عوض شود، احتمال فتق بیشتر است.

سونوگرافی رایج‌ترین تصویربرداری برای هیدروسل است (کلیولند کلینیک). طبق gesund.bund.de سونوگرافی کمک می‌کند علت‌های دیگری مثل واریکوسل، پیچ‌خوردگی بیضه و سرطان بیضه کنار گذاشته شوند. به همین دلیل نباید تورم کیسه بیضه را خودتان تفسیر کنید.

درمان هیدروسل چیست؟

درمان هیدروسل به سن و علت آن بستگی دارد. گزینه‌های رایج این‌هاست:

• صبر و پیگیری: کلیولند کلینیک می‌نویسد هیدروسل معمولاً درمان لازم ندارد. مدلاین‌پلاس هم می‌گوید فقط در صورت ناراحتی یا عفونت درمان می‌شود. هیدروسل نوزادان معمولاً خودبه‌خود بهتر می‌شود، ولی در بزرگسالان معمولاً خودبه‌خود برطرف نمی‌شود (مدلاین‌پلاس).
• جراحی (هیدروسلکتومی): وقتی هیدروسل بعد از ماه‌ها باقی بماند، طبق مدلاین‌پلاس ممکن است جراحی لازم شود. در این روش مایع از اطراف بیضه خارج می‌شود و غشا بخیه می‌شود تا برنگردد (gesund.bund.de).
• تخلیه با سوزن: مدلاین‌پلاس آن را گزینه‌ای می‌داند که مایع معمولاً دوباره جمع می‌شود. gesund.bund.de می‌گوید به‌ندرت استفاده می‌شود، چون نتیجه اغلب موقتی است و خطر عفونت بیشتر است.
• دارو: کلیولند کلینیک می‌نویسد دارویی برای کوچک‌کردن هیدروسل وجود ندارد.

طبق مدلاین‌پلاس خطرهای جراحی شامل لخته‌ی خون، عفونت، آسیب به کیسه بیضه، از دست رفتن بیضه، درد مزمن و ادامه‌ی تورم است. کلیولند کلینیک می‌گوید برای بازگشت به کار یا مدرسه حدود یک هفته مرخصی لازم است و بهبودی کامل ممکن است چند هفته طول بکشد.

اگر نگران بیضه‌ی کودکتان هستید، مقاله‌ی علت بالا رفتن بیضه در کودکان هم می‌تواند مفید باشد.

آیا هیدروسل باعث ناباروری می‌شود؟

طبق کلیولند کلینیک، هیدروسل معمولاً باعث ناباروری نمی‌شود. اگر پزشک شما علت دیگری برای تورم پیدا کند، مثل عفونت یا توده، درباره‌ی اثر آن بر باروری هم باید از خود پزشک بپرسید.

کِی به پزشک مراجعه کنم؟

مدلاین‌پلاس می‌گوید با هر علامت هیدروسل باید پزشک ببینید، چون باید علت‌های دیگر توده‌ی بیضه را کنار گذاشت. برای معاینه می‌توانید با اورولوژیست مشورت کنید؛ مقاله‌ی اورولوژیست کیست و چه بیماری‌هایی را درمان می‌کند؟ توضیح می‌دهد او به چه مشکلاتی رسیدگی می‌کند.

فوری به اورژانس بروید اگر:

• درد ناگهانی و شدید در یک بیضه دارید. این می‌تواند نشانه‌ی پیچ‌خوردگی بیضه باشد. طبق مدلاین‌پلاس درد شدید ناگهانی، تورم یک طرف کیسه بیضه و تهوع یا استفراغ از علائم آن است.
• کیسه بیضه همراه با درد بزرگ شده است (مدلاین‌پلاس).

زمان مهم است. مدلاین‌پلاس می‌گوید اگر عمل در ۶ ساعت اول انجام شود، بیشتر بیضه را می‌توان نجات داد. حتی زودتر از ۶ ساعت هم ممکن است بیضه آسیب ببیند، پس منتظر ماندن تا درد خودش خوب شود کار درستی نیست.

اگر تورم بی‌دردی در کیسه بیضه می‌بینید، اضطراری نیست، ولی پزشک را ببینید. برای تفاوت اندازه‌ی طبیعی بیضه، مقاله‌ی اندازه بیضه سالم چقدر است؟ را ببینید. این مقاله جای معاینه‌ی پزشک نیست.