علائم افت فشار خون معمولاً سرگیجه یا سبکی سر، تاری دید، حالت تهوع، ضعف، گیجی و غش است. افت فشار یعنی عدد فشار شما به ۹۰ روی ۶۰ یا کمتر برسد؛ ولی اگر علامتی ندارید، معمولاً اتفاق نگران‌کننده‌ای نیست. در این مقاله می‌خوانید چه چیزی فشار را پایین می‌آورد، لحظه‌ی افت چه کنید، چه بخورید و بنوشید و کِی باید سراغ پزشک بروید.
مطالب این مقاله از صفحه‌های NHS و مدلاینپلاس (NIH) گرفته شده است. این مقاله جای معاینه را نمی‌گیرد.
افت فشار خون یعنی چه؟
فشار خون نیرویی است که خون هنگام حرکت به دیواره‌ی رگ‌ها وارد میکند و با دو عدد نوشته میشود؛ مثلاً ۱۲۰ روی ۸۰. عدد اول فشار لحظه‌ی ضربان قلب است و عدد دوم فشار بین دو ضربان.
هر دو منبع فشار ۹۰ روی ۶۰ mmHg یا کمتر را «فشار پایین» (هیپوتانسیون) می‌نامند. مدلاینپلاس میگوید فشار پایین فقط وقتی مشکل است که سرگیجه، غش یا در موارد شدید شوک ایجاد کند. بعضی‌ها همیشه فشار پایین دارند، علامتی ندارند و برایشان طبیعی است.
مدلاینپلاس اضافه میکند حتی افت ۲۰ میلی‌متر جیوه میتواند برای بعضی آدمها دردسر بسازد. یعنی فقط خودِ عدد مهم نیست؛ علامت‌ها هم مهم‌اند.
علائم افت فشار خون چیست؟
NHS اگر این علامت‌ها مدام تکرار می‌شوند توصیه میکند فشارتان را اندازه بگیرید:
- سرگیجه یا سبکی سر
- حالت تهوع
- تاری دید
- ضعف عمومی
- گیجی
- غش
مدلاینپلاس فهرستش را با استفراغ و خوابآلودگی کامل‌تر میکند. علت این علامت‌ها ساده است: وقتی خون کافی به مغز و اندام‌ها نرسد، آن‌ها کم‌کاری می‌کنند.
اگر علامت‌ها بیشتر موقع بلند شدن و عوض‌کردن ناگهانی وضعیت بدن پیدا می‌شوند، NHS آن را «افت فشار وضعیتی» می‌نامد.
نکته: سرگیجه همیشه از فشار پایین نیست. NHS علتهای دیگری مثل عفونت گوش، میگرن، قند خون پایین و کم‌خونی فقر آهن را هم نام میبرد. اگر سرگیجه بدون افت فشار تکرار میشود، علتش را با پزشک بررسی کنید.
چرا فشار خون پایین می‌آید؟
مدلاینپلاس چند نوع و علت را جدا میکند. NHS هم میگوید فشار در طول روز تغییر میکند و ممکن است ارثی یا با افزایش سن همراه باشد. جدول زیر شایع‌ترین‌ها را کنار هم گذاشته است:
| علت | نشانه‌ی همراه | چه کنیم |
|---|---|---|
| بلند شدن ناگهانی (افت فشار وضعیتی) | سرگیجه لحظه‌ای هنگام ایستادن، که طبق مدلاینپلاس معمولاً چند ثانیه یا دقیقه طول می‌کشد | آهسته بلند شوید؛ از نشستن به ایستادن و از خوابیدن به نشستن |
| کم‌آبی بدن | سرگیجه یا غش؛ NHS کم‌آبی و گرمازدگی را از علتهای سرگیجه و غش میداند | آب و مایعات بیشتر؛ مدلاینپلاس میگوید پزشک برای کم‌آبی نوشیدن بیشتر را پیشنهاد میکند |
| داروها | سرگیجه بعد از شروع داروی تازه | خودتان قطع نکنید؛ پزشک ممکن است دوز یا دارو را عوض کند |
| ایستادن طولانی (نوع عصبی-واسطهای) | بیشتر در جوانان و کودکان؛ کودکان معمولاً از آن رد می‌شوند | از ایستادن طولانی پرهیز کنید و با پزشک مشورت کنید |
| بعد از غذا | افت فشار بعد از خوردن، بیشتر در سالمندان و مبتلایان به فشار خون بالا یا پارکینسون | وعدههای کوچک و پرتکرار؛ بعد از غذا کمی بنشینید یا دراز بکشید |
| بارداری و بعضی بیماری‌ها، مثل دیابت | NHS این‌ها را از علتهای فشار پایین میداند | با پزشک صحبت کنید |
مدلاینپلاس از میان داروها الکل، بعضی داروهای ضدافسردگی و ضداضطراب، ادرارآورها، مسکن‌ها و داروهای قلب و فشار خون را نام میبرد. بیماری‌هایی که فشار را پایین می‌آورند، شامل آسیب عصبی ناشی از دیابت، ضربان نامنظم، نارسایی قلبی و کم‌آبی بدن هستند.
اگر داروی فشار خون مصرف می‌کنید و فشارتان بیش از حد پایین است، بخش داروهای مقاله‌ی داروهای فشار خون را بخوانید و همچنان با پزشک خود صحبت کنید.
وقتی فشارم افتاد همان لحظه چه کنم؟
مدلاینپلاس ساده‌ترین کار را این‌طور مینویسد: وقتی علامت دارید، همان لحظه بنشینید یا دراز بکشید و پاها را بالاتر از سطح قلب بگذارید.
NHS برای حالتی که احساس می‌کنید می‌خواهید غش کنید، این کارها را پیشنهاد میکند:
- دراز بکشید و پاها را بالا بگیرید؛ اگر نشد، بنشینید و سرتان را بین زانوها پایین بیاورید.
- کمی آب بنوشید.
- اگر ایستاده‌اید، پاها را روی هم بیندازید یا روی نوک پا بالا و پایین بروید.
- مشت‌هایتان را گره کنید.
وقتی حالتان بهتر شد، آهسته از حالت نشسته به ایستاده بلند شوید (NHS).
اگر شخص دیگری غش کرد و تنفس طبیعی دارد، NHS میگوید او را به پشت بخوابانید و پاهایش را بالا ببرید. اگر بارداری‌اش بیش از ۲۸ هفته است، او را به پهلو بخوابانید.
برای فشار پایین چه بخوریم و بنوشیم؟
بسیاری برای «بالا آوردن فشار» دنبال یک خوراکی خاص می‌گردند. در منابع این مقاله چنین چیزی نیست؛ دستورهای مشخصی که هست، این‌ها هستند:
- آب و مایعات بیشتر. هر دو منبع به این توصیه رسیده‌اند.
- وعدههای کوچک و پرتکرار. NHS میگوید بعد از خوردن کمی بنشینید یا دراز بکشید.
- الکل را کم یا قطع کنید. هر دو منبع الکل را عاملی برای فشار پایین‌تر میدانند.
- جوراب‌های حمایتی (فشاری). NHS میگوید گردش خون را بهتر میکند و فشار را بالا میبرد.
اما نمک: مدلاینپلاس فقط برای افت فشار نوع عصبی-واسطهای از «افزودن نمک به رژیم» نام میبرد و همان‌جا هم میگوید پیش از امتحان با پزشک صحبت کنید. NHS در صفحه‌ی فشار پایین حرفی از نمک نمی‌زند. پس برای خود نمک اضافه نکنید.
برای فشار پایین مزمن یا دارویی، NHS میگوید داروی افزایش‌دهنده‌ی فشار به‌ندرت لازم میشود، چون اقدامات ساده و درمان علت معمولاً کافی است. اگر کنجکاوید پزشک برای افت فشار وضعیتی چه داروهایی ممکن است بدهد، مقاله‌ی قرص میدودرین را ببینید؛ شروع یا قطع هر دارو را فقط پزشک تعیین میکند.
کِی افت فشار خطرناک است؟
بیشتر افت فشارها گذراست. خطر وقتی بالا می‌رود که فشار ناگهان و شدید بیفتد؛ مدلاینپلاس هشدار میدهد این حالت اکسیژن‌رسانی به قلب، مغز و اندام‌ها را مختل میکند و اگر فوری درمان نشود میتواند تهدیدکنندهی جان باشد.
مدلاینپلاس شوک را (که میتواند از خونریزی شدید، عفونت شدید، حمله‌ی قلبی یا واکنش آلرژیک شدید باشد) فوریت پزشکی میداند. خطر دیگر، افتادن است: در سالمندان افت فشار و غش میتواند به شکستگی لگن یا ستون فقرات برسد.
کِی به پزشک مراجعه کنم؟
فوری — اورژانس را بگیرید اگر کسی:
- بیهوش شده و ظرف ۱ دقیقه بیدار نمی‌شود، یا نفس نمی‌کشد (NHS)
- بعد از غش به‌طور کامل به هوش نیامده یا حرف زدن و حرکتش مشکل دارد
- درد قفسهی سینه یا تپش و ضربان نامنظم دارد
- هنگام ورزش یا در حالت دراز کشیده غش کرده است
- در غش خودش را به‌شدت زخمی کرده یا تشنج داشته است
فوراً با پزشک تماس بگیرید (مدلاینپلاس) اگر همراه افت فشار این‌ها را دارید: مدفوع سیاه یا قرمز تیره، درد قفسهی سینه، سرگیجه یا سبکی سر، غش، تب بالاتر از ۳۸٫۳ درجه، ضربان نامنظم یا تنگی نفس.
در یک نوبت عادی به پزشک مراجعه کنید اگر علامت‌ها مدام برمی‌گردند یا نگرانتان کرده‌اند. چک فشار را می‌توانید از داروساز، پرستار یا با دستگاه خانگی انجام دهید. اگر ضربان تند هم دارید، مقاله‌ی ضربان قلب بالای ۹۰ را بخوانید.
پزشک برای پیدا کردن علت، درباره‌ی داروها، فشار معمولی شما، خوردن و آشامیدن و غش‌های قبلی می‌پرسد و ممکن است نوار قلب و آزمایش خون بخواهد (مدلاینپلاس). فهرست داروهایتان را همراه ببرید.
پرسش‌های پرتکرار
علائم افت فشار خون چیست؟
طبق <span dir="ltr">NHS</span> و مدلاینپلاس شایعترین نشانهها سرگیجه یا سبکی سر، حالت تهوع، تاری دید، ضعف عمومی، گیجی و غش است. مدلاینپلاس خوابآلودگی و استفراغ را هم نام میبرد.
فشار خون چند به پایین، افت فشار حساب میشود؟
هر دو منبع فشار ۹۰ روی ۶۰ یا کمتر را فشار پایین میدانند. ولی مدلاینپلاس تأکید میکند فشار پایین فقط وقتی مشکل است که سرگیجه، غش یا در موارد شدید شوک بسازد. بعضی آدمها همیشه فشار پایین و بدون علامت دارند و این برایشان طبیعی است.
برای فشار پایین چه بخوریم تا فشار بالا بیاید؟
<span dir="ltr">NHS</span> غذای معجزهگر معرفی نمیکند؛ توصیهاش وعدههای کوچک و پرتکرار و نوشیدن آب بیشتر است. مدلاینپلاس مایعات بیشتر را میگوید و افزودن نمک را فقط برای یک نوع خاص (افت فشار عصبی-واسطهای) و فقط بعد از مشورت با پزشک ذکر میکند. بدون نظر پزشک نمک را زیاد نکنید.
وقتی فشارم ناگهان افتاد چه کنم؟
مدلاینپلاس میگوید همان لحظه بنشینید یا دراز بکشید و پاها را بالاتر از سطح قلب بگذارید. <span dir="ltr">NHS</span> برای حالت نزدیک به غش دراز کشیدن با پاهای بالا (یا نشستن با سر پایین بین زانوها) و نوشیدن کمی آب را پیشنهاد میکند.
افت فشار خون کِی خطرناک است؟
اگر با غش، درد قفسهی سینه، تنگی نفس، ضربان نامنظم، تب بالا یا مدفوع سیاه همراه باشد. مدلاینپلاس هشدار میدهد افت ناگهانی و شدید فشار میتواند به قلب، مغز و اندامهای دیگر آسیب بزند و بدون درمان فوری تهدیدکنندهی جان باشد.
آیا افت فشار خون در بارداری طبیعی است؟
<span dir="ltr">NHS</span> بارداری را یکی از علتهای فشار پایین میداند. اگر در بارداری سرگیجه شدید، غش یا تپش قلب دارید، همانطور که برای هر فرد دیگری، باید به پزشک یا مامای خود بگویید.
اگر قرص فشارم باعث افت فشار شده، خودم قطعش کنم؟
نه. مدلاینپلاس صریح مینویسد پیش از صحبت با پزشک هیچ دارویی را قطع نکنید؛ پزشک ممکن است دوز را عوض کند یا داروی دیگری بدهد.
منابع
اگر این موضوع برای شما شخصی است و به نظر پزشک نیاز دارید:
دکتر محمدحسین نجفی · فلوشیپ اقدامات مداخله‌ای قلب و عروق (اینترونشنال کاردیولوژی) بزرگسالان
دیدن سایت دکتر محمدحسین نجفینظرات خوانندگان (۳)
این نظرها از نسخه‌ی قبلی نبض ما منتقل شده‌اند و امکان ثبت نظر تازه فعلاً بسته است.
سنجری با سلام بنده آزمایش خون دادم و فقط RBC بنده ۵٫۴۵ بود که نزدیک به مرز ۵٫۵۰ نرمال به بالا بود و خواستم پیگیری کنم که معنی آنرا پیدا کنم. خواهشمندم در این زمینه بنده را آگاه فرمائید که آیا مشکل خاصی هست یا خیر. متشکرم
کیوان RBC شما نزدیک به خراب شدنش هست باید یه RBC جدید تهیه کنید و به متخصص جهت تعویض مراجعه کنید فقط حواستون باشه RBC چینی بهتون نفروشن
hh سلام، پس فیلمش کو؟؟؟
مقاله‌های مرتبط
داروهای فشار خون: انواع، اسم قرص‌ها، عوارض و بهترین زمان مصرف
داروهای فشار خون چند دسته‌اند؟ اسم قرص‌های رایج فشار، عوارض هر گروه، بهترین زمان مصرف، قطع دارو و بارداری را از منابع معتبر NHS و NICE بخوانید.
به‌روزرسانی ۹ مهر ۱۴۰۵
تری‌گلیسیرید بالا: عدد خطر، غذاهای مفید و داروی تری‌گلیسیرید بالای ۲۰۰
تری‌گلیسیرید بالا یعنی چه؟ عدد نرمال و خطر، عوارض بالای ۲۰۰، غذاهای مفید و ممنوع، و داروهای رایج (فیبرات، امگا۳، استاتین) را از منابع معتبر بخوانید.
به‌روزرسانی ۹ مهر ۱۴۰۵
بیماری سندرم سینوس بیمار چیست؟
یکی از بیماریهای بر پایه اختلال ریتم قلب، سندرم سینوس بیمار است که می تواند به استفاده از ضربان سازهای مصنوعی منجر شود.
به‌روزرسانی ۱۳ آبان ۱۴۰۲