کولونوسکوپی معمولاً با داروی آرامبخش انجام میشود، پس بیشتر افراد درد شدیدی حس نمی‌کنند. طبق NIDDK این دارو کمک میکند در طول کار متوجه روش یا درد نشوید. طبق مدلاینپلاس ممکن است هنگام حرکت دستگاه کمی فشار و گرفتگی یا درد گاز حس کنید. این حس‌ها معمولاً کوتاه‌اند و بعد از کار هم زود فروکش می‌کنند.
کولونوسکوپی درد دارد؟
منابع در این‌باره کمی متفاوت توضیح می‌دهند. طبق NHS معمولاً حین کولونوسکوپی بیدارید و داروی راحتی به شما داده میشود. مدلاینپلاس میگوید ممکن است بیدار باشید و بتوانید حرف بزنید، ولی احتمالاً بعدش چیزی یادتان نمی‌ماند.
آنچه ممکن است حس کنید:
- حین آزمایش: فشار هنگام حرکت دستگاه، گرفتگی کوتاه و درد گاز وقتی هوا وارد روده میشود (مدلاینپلاس).
- برداشتن پولیپ و نمونهبرداری: طبق NIDDK این کارها را حس نمی‌کنید.
- بعد از آزمایش: گرفتگی خفیف شکم، گاز زیاد، نفخ و تهوع (مدلاینپلاس).
مدلاینپلاس تأکید میکند که خارج‌شدن گاز طبیعی است و باید انتظارش را داشته باشید.
کولونوسکوپی برای چه کسانی انجام میشود؟
طبق مدلاینپلاس پزشک کولونوسکوپی را در این موارد پیشنهاد می‌دهد:
- بررسی درد شکم، تغییر عادت روده یا کاهش وزن
- بررسی خون در مدفوع یا مدفوع سیاه قیری
- بررسی کم‌خونی ناشی از کمبود آهن، وقتی علت دیگری پیدا نشده است
- پیگیری پولیپ یا سرطان رودهی بزرگ در گذشته
- ارزیابی بیماری التهابی روده، مثل کولیت اولسراتیو یا کرون
- غربالگری سرطان رودهی بزرگ
اگر علت خون در مدفوعتان را نمی‌دانید، مقاله‌ی تفسیر آزمایش مدفوع هم برایتان مفید است.
برای کولونوسکوپی چطور آماده شوم؟
دستور دقیق آمادگی را مرکز یا پزشکتان می‌دهد و باید همان را اجرا کنید. منابع این کلیات را می‌گویند:
- روده باید کاملاً خالی و تمیز باشد. مدلاینپلاس میگوید این کار با ملین و رژیم مایعات انجام میشود. NHS هم میگوید برای خالی‌بودن روده ملین داده میشود.
- رژیم مایعات صاف. طبق مدلاینپلاس یک تا سه روز قبل، مایعات صاف مثل چای یا قهوه‌ی ساده، آب‌میوه‌ی صاف‌شده، و ژلاتین می‌نوشند. طبق NIDDK چند روز قبل هم باید غذاهای پرفیبر مثل غلات کامل، سبزی خام، حبوبات و مغزها را کنار بگذارید.
- داروها و مکمل‌ها را به پزشک بگویید. مدلاینپلاس میگوید ممکن است لازم شود چند روز مصرف بعضی داروها (مثل داروهای رقیق‌کننده‌ی خون) یا قرص آهن قطع شود، اما بدون مشورت با پزشک سراغ این کار نروید.
- همراه بیاورید. چون آرامبخش میگیرید، یک نفر باید شما را به خانه برساند (NIDDK).
اگر عوارض آمادگی (مثل تهوع شدید) نگذاشت آن را کامل کنید، طبق NIDDK با مرکز تماس بگیرید.
مراحل کولونوسکوپی چگونه است؟
طبق NIDDK و مدلاینپلاس روند کار چنین است:
- لباس مخصوص می‌پوشید و از راه رگ دارو (آرامبخش) میگیرید.
- به پهلوی چپ میخوابید و زانوها را به سمت سینه می‌آورید.
- پزشک لولهی نرم و باریک دوربین‌دار را از مقعد وارد راستروده و رودهی بزرگ میکند.
- برای دید بهتر، روده با هوا یا دی‌اکسیدکربن باز میشود و تصویر روی مانیتور دیده میشود.
- هنگام بیرون‌کشیدن دستگاه، پزشک دیوارهی روده را دوباره با دقت می‌بیند.
- در صورت لزوم، پولیپ برداشته میشود یا نمونهبرداری انجام میشود.
طبق NIDDK خودِ کولونوسکوپی معمولاً کمتر از یک ساعت طول میکشد.
بعد از کولونوسکوپی چه اتفاقی می‌افتد؟
| مرحله | طبق منابع |
|---|---|
| ۳۰ تا ۶۰ دقیقه‌ی اول | در محل میمانید تا اثر آرامبخش کم شود (NIDDK) |
| همان روز | گرفتگی خفیف، گاز و نفخ؛ تا ۲۴ ساعت رانندگی، کار با ماشین‌آلات، الکل و تصمیم‌های مهم را کنار بگذارید (مدلاینپلاس) |
| روز بعد | بیشتر افراد به رژیم و فعالیت معمول برمیگردند (NIDDK) |
| بعد از برداشتن پولیپ یا نمونهبرداری | کمی خونریزی از مقعد طبیعی است (NIDDK) |
| نتیجه‌ی نمونهبرداری | ممکن است چند روز یا بیشتر طول بکشد و پزشک خبرتان میکند (NIDDK) |
اگر بعد از آزمایش یبوست پیدا کردید، مقاله‌ی درمان یبوست شدید را هم ببینید، ولی هر علامت نگران‌کننده را به پزشک بگویید.
عوارض کولونوسکوپی چیست؟
طبق NIDDK خونریزی و سوراخشدن (پارگی) دیوارهی روده شایعترین عوارضاند. این منبع میگوید در هر ۱۰٬۰۰۰ کولونوسکوپی حدود ۳ مورد سوراخشدن (در مطالعهای روی کولونوسکوپی غربالگری) و ۱۵ مورد خونریزی دیده میشود. عوارض دیگر:
- واکنش به داروی آرامبخش، از جمله مشکل تنفسی یا قلبی (NIDDK)
- افت فشار خون بعد از آرامبخش (مدلاینپلاس)
- خونریزی دیررس تا دو هفته بعد از کار که ممکن است به کولونوسکوپی دوباره نیاز داشته باشد (NIDDK)
- عفونتی که به آنتی‌بیوتیک نیاز دارد؛ مدلاینپلاس آن را بسیار نادر می‌داند
کِی به پزشک مراجعه کنم؟
اگر بعد از کولونوسکوپی هر یک از این علائم را داشتید، فوراً با پزشک یا مرکز تماس بگیرید یا به اورژانس بروید (NIDDK):
- درد شدید شکم
- تب
- خونریزی مقعدی که بند نمیآید یا مدفوع خونیِ بهتر نشونده
- سرگیجه یا ضعف
هرچند کمی خون بعد از برداشتن پولیپ یا نمونهبرداری طبیعی است، خونریزی زیاد یا ادامه‌دار طبیعی نیست. اگر قبل از کولونوسکوپی خون در مدفوع، تغییر مداوم عادت روده یا کاهش وزن بی‌دلیل دارید، منتظر نمانید و با پزشک مشورت کنید. درباره‌ی نشانه‌های بیماری‌های ناحیه‌ی مقعد هم می‌توانید علائم سرطان مقعد را بخوانید.
این مقاله جای ویزیت نیست. تصمیم درباره‌ی نیاز به کولونوسکوپی، نوع آمادگی و دارو با پزشک شماست.
پرسش‌های پرتکرار
کولونوسکوپی درد دارد؟
معمولاً با آرامبخش انجام میشود. طبق <span dir="ltr">NIDDK</span> داروی آرامبخش کمک میکند در طول کار متوجه روش یا درد نشوید. طبق مدلاینپلاس ممکن است هنگام حرکت دستگاه کمی فشار و گرفتگی یا درد گاز حس کنید. بعد از کار هم ممکن است نفخ و گرفتگی خفیف داشته باشید که معمولاً زود برطرف میشود.
کولونوسکوپی چگونه انجام میشود؟
طبق <span dir="ltr">NIDDK</span> شما روی تخت میخوابید، از راه رگ دارو میگیرید و پزشک یک لولهی انعطافپذیر دارای دوربین را از مقعد وارد راستروده و رودهی بزرگ میکند. روده با هوا یا گاز باز میشود و تصویر روی مانیتور دیده میشود. اگر لازم باشد، پولیپ برداشته میشود یا نمونهبرداری انجام میشود.
کولونوسکوپی چقدر طول میکشد؟
طبق <span dir="ltr">NIDDK</span> خودِ کولونوسکوپی معمولاً کمتر از یک ساعت طول میکشد. بعد از آن حدود ۳۰ تا ۶۰ دقیقه در محل میمانید تا اثر آرامبخش کم شود. مدلاینپلاس هم میگوید بیشتر افراد حدود یک ساعت بعد از آزمایش به خانه میروند.
بعد از کولونوسکوپی چه حسی دارم؟
طبق مدلاینپلاس ممکن است گرفتگی خفیف شکم، گاز زیاد، نفخ و حالت تهوع داشته باشید که معمولاً زود فروکش میکند. طبق <span dir="ltr">NIDDK</span> بیشتر افراد تا فردا به رژیم و فعالیت معمول برمیگردند. اگر آرامبخش گرفتهاید باید یک نفر شما را به خانه برساند.
آیا کولونوسکوپی عارضه دارد؟
عوارض شایع نیستند، اما ممکناند. طبق <span dir="ltr">NIDDK</span> خونریزی و سوراخشدن دیوارهی روده شایعترین عوارضاند؛ در هر ۱۰٬۰۰۰ کولونوسکوپی حدود ۳ مورد سوراخشدن (در مطالعهای روی کولونوسکوپی غربالگری) و ۱۵ مورد خونریزی گزارش شده است. واکنش به داروی آرامبخش هم ممکن است.
کِی بعد از کولونوسکوپی باید به پزشک زنگ بزنم؟
طبق <span dir="ltr">NIDDK</span> درد شدید شکم، تب، خونریزی مقعدی که بند نمیآید یا مدفوع خونیِ بهتر نشونده، سرگیجه و ضعف از علائمیاند که باید فوراً به پزشک خبر بدهید. خونریزی دیررس تا دو هفته بعد از کار هم ممکن است رخ دهد.
منابع
اگر این موضوع برای شما شخصی است و به نظر پزشک نیاز دارید:
دکتر پرهام فراهانی · تخصص جراحی عمومی
دیدن سایت دکتر پرهام فراهانیمقالههای مرتبط
عمل آپاندیس چگونه انجام میشود؟ روش‌ها، بهبودی و عوارض
عمل آپاندیس چگونه انجام میشود؟ تفاوت روش لاپاروسکوپی و باز، بیهوشی، مدت بهبودی، مراقبت بعد از عمل، عوارض و علائم هشداری که نیاز به پزشک دارند.
به‌روزرسانی ۲۶ مهر ۱۴۰۵
لکه های کبدی خطرناک است؟
علت لکه های کبدی ، علت لکه های سفید روی پوست ، تغییر رنگ پوست که به دلیل آسیب های کبدی ایجاد می شود را در نبض ما بخوانید.
به‌روزرسانی ۱۲ مرداد ۱۳۹۸
پنج راه برای خوابیدن بهتر افراد مبتلا به کولیت اولسراتیو
اگر کولیت اولسراتیو باعث شده که نتوانید خوب استراحت کنید، چند نکته برای آرام کردن علائم این بیماری می تواند راه را برای خواب خوب هموار در این مطلب بخوانید
به‌روزرسانی ۲۳ دی ۱۳۹۷