سنگشکنی کلیه یعنی سنگ را با امواج، لیزر یا ابزار باریک به خرده‌های ریز تبدیل کنند تا از راه ادرار بیرون بروند. طبق NHS اغلب سنگها با دارو و آب فراوان خودشان دفع میشوند و فقط سنگ‌های بزرگ‌تر به روش بیمارستانی نیاز دارند. اینکه کدام روش مناسب شماست، به اندازه، جای سنگ و جنس آن بستگی دارد و پزشک تصمیم می‌گیرد.
در این مقاله می‌خوانید سنگشکنی چه روشهایی دارد، دستگاه سنگشکن چطور کار میکند، قبل و بعد از آن چه انتظاری باید داشته باشید و کدام علامت‌ها یعنی باید زودتر به پزشک برسید.
سنگشکنی کلیه چیست و کِی لازم میشود؟
سنگ‌های کوچک کلیه معمولاً علامتی ندارند و ممکن است بدون اینکه متوجه شوید با ادرار بیرون بروند. سنگ‌های بزرگ‌تر میتوانند درد شدید ایجاد کنند. طبق NHS درد معمولاً از پهلو یا کمر شروع میشود، گاهی به کشاله‌ی ران کشیده میشود و می‌آید و می‌رود.
طبق MedlinePlus سنگشکنی برای سنگ‌هایی انجام میشود که این مشکلات را ایجاد کرده‌اند:
- خون‌ریزی
- آسیب به کلیه
- درد
- عفونت ادراری
NIDDK هم میگوید سنگ‌های بزرگ یا سنگ‌هایی که مسیر ادرار را می‌بندند یا درد شدید میدهند ممکن است درمان فوری بخواهند. یعنی بیشتر مردم اول با آب، مسکن و داروهای کمک‌کننده پیگیری میشوند و فقط بخشی به سنگشکنی می‌رسند.
انواع سنگشکنی کلیه چیست و چه تفاوتی دارند؟
سه روش اصلی در منابع معتبر آمده است. NIDDK میگوید اورولوژیست میتواند سنگ را بردارد یا با این روش‌ها خرد کند:
- سنگشکنی برون‌اندامی با امواج (ESWL): امواج ضربه‌ای از بیرون بدن به سنگ می‌رسند و آن را خرد می‌کنند. خردهها بعداً با ادرار دفع میشوند.
- یورتروسکوپی (و سیستوسکوپی): لولهی نازک و بلند از مجرای ادرار وارد میشود، سنگ پیدا میشود و پزشک آن را درمی‌آورد یا خرد میکند. لیزر یکی از ابزارهای خردکردن سنگ است (طبق MedlinePlus).
- PCNL (نفرولیتوتومی از راه پوست): ابزار از یک برش کوچک در پشت وارد کلیه میشود. برای سنگ‌های بزرگ‌تر، طبق NIDDK ممکن است از لیزر هم استفاده شود.
| روش | برای چه سنگی | بیهوشی | بستری |
|---|---|---|---|
| سنگشکنی با امواج (ESWL) | سنگ‌های کلیه و بخشی از حالب (MedlinePlus) | طبق NHS لازم نیست و بیمار بیدار است؛ طبق NIDDK و MedlinePlus دارو یا بیهوشی هم میتواند داده شود | سرپایی (NIDDK)؛ بیشتر افراد همان روز به خانه می‌روند (MedlinePlus) |
| یورتروسکوپی | سنگ در حالب یا کلیه (برای سنگ مجرا و مثانه: سیستوسکوپی) | با بیهوشی (NIDDK) | معمولاً همان روز مرخص می‌شوید (NIDDK) |
| PCNL | سنگ‌های کلیه؛ برای سنگ بزرگ‌تر گاهی با لیزر (NIDDK) | با بیهوشی (NIDDK) | ممکن است چند روز بستری باشید (NIDDK) |
بعضی بیماران بعد از این روش‌ها یک لولهی باریک انعطاف‌پذیر به نام «استنت» در مسیر ادرار می‌گیرند تا جریان ادرار یا دفع سنگ راحت‌تر شود (طبق NIDDK).
دستگاه سنگشکن کلیه چطور کار میکند؟
دستگاه سنگشکن برون‌اندامی طبق MedlinePlus روی یک تخت معاینه با بالشتک نرم پر از آب کار میکند. شما روی آن دراز می‌کشید. امواج پرانرژی که با کمک اشعه‌ی ایکس یا سونوگرافی روی سنگ هدف‌گیری شده‌اند، از بدن عبور می‌کنند و به سنگ می‌رسند.
اگر بیدار باشید، موقع شروع کار حس ضربهی آرام را حس میکنید. امواج سنگ را به تکه‌های بسیار ریز تبدیل می‌کنند. طبق MedlinePlus کل کار حدود ۴۵ دقیقه تا ۱ ساعت طول میکشد.
قبل از سنگشکنی چه آمادگی لازم است؟
طبق MedlinePlus قبل از سنگشکنی این موارد را به پزشک بگویید و این کارها را انجام دهید:
- اگر باردار هستید یا ممکن است باردار باشید، حتماً اطلاع دهید.
- همهی داروها، مکمل‌ها و داروهای گیاهی را که مصرف میکنید بگویید.
- اگر روزانه بیش از یک یا دو نوشیدنی الکلی مصرف کرده‌اید، بگویید.
- داروهای رقیق‌کننده‌ی خون مثل آسپیرین، ایبوپروفن و وارفارین را خودسرانه قطع نکنید؛ پزشک میگوید چه زمانی باید قطع شوند.
- ممکن است چند ساعت قبل از عمل اجازه‌ی خوردن و آشامیدن نداشته باشید.
- داروهایی را که پزشک گفته با کمی آب بخورید.
این‌ها دستورالعمل کلی است. اگر پزشک یا مرکز درمانی دستور دیگری داد، همان را اجرا کنید.
بعد از سنگشکنی چه انتظاری داشته باشم؟
بعد از سنگشکنی با امواج، طبق MedlinePlus حدود ۲ ساعت در اتاق ریکاوری می‌مانید و بیشتر افراد همان روز به خانه می‌روند. بعد از آن:
- خون در ادرار: مقدار کم خون در ادرار تا چند روز یا چند هفته طبیعی است.
- درد و تهوع: هنگام عبور خردهسنگها ممکن است درد و تهوع داشته باشید که حتی ۴ تا ۸ هفته طول بکشد.
- کبودی: اگر از امواج استفاده شده، ممکن است روی پشت یا پهلو کبودی و کمی درد باشد.
- برگشت به کار: بیشتر افراد ۱ تا ۲ روز بعد به فعالیت عادی برمی‌گردند.
برای کمک به دفع خردهها در هفته‌های بعد آب زیاد بنوشید. ممکن است از شما بخواهند ادرار را صاف کنید و سنگ‌های دفع‌شده را برای آزمایش نگه دارید. پزشک ممکن است داروی مسکن یا داروی کمک‌کننده به دفع (آلفابلاکر) هم بدهد و یک ویزیت پیگیری بعد از چند هفته می‌خواهد (طبق MedlinePlus).
اگر دفع‌شدن خردهسنگها از حالب را می‌خواهید دقیق‌تر بشناسید، مقاله‌ی علائم و مدت زمان دفع سنگ کلیه از حالب را ببینید.
عوارض سنگشکنی چیست و کِی باید فوری به پزشک برسم؟
طبق MedlinePlus سنگشکنی در بیشتر موارد ایمن است، اما عوارض ممکن است رخ دهد. از جمله:
- خون‌ریزی اطراف کلیه که گاهی به تزریق خون نیاز دارد
- عفونت کلیه
- بسته‌شدن مسیر ادرار با خردهسنگها که ممکن است درد شدید یا آسیب به کلیه بدهد و به اقدام بیشتری نیاز داشته باشد
- ماندن تکه‌هایی از سنگ در بدن و نیاز به درمان دوباره
- زخم معده یا روده‌ی کوچک
- مشکل در عملکرد کلیه بعد از عمل
برای آشنایی با وضعیتی که ادرار در کلیه جمع میشود، هیدرونفروز کلیه را بخوانید.
⚠️ اگر بعد از سنگشکنی این علائم را دیدید، زود با پزشک تماس بگیرید (طبق MedlinePlus):
- درد شدید پشت یا پهلو که از بین نمی‌رود
- خون‌ریزی سنگین یا لخته‌ی خون در ادرار
- سرگیجه یا سبکی سر
- ضربان تند قلب
- تب و لرز
- استفراغ
- ادرار بدبو یا سوزش هنگام ادرار
- ادرار بسیار کم
هزینه‌ی سنگشکنی و لیزر سنگ کلیه چقدر است؟
درباره‌ی رقم هزینه‌ی عمل لیزر سنگ کلیه یا سنگشکنی برون‌اندامی عدد معتبری نداریم و حدس نمی‌زنیم. هزینه به روش درمان، اندازه و جای سنگ، مرکز درمانی و بیمه‌ی شما بستگی دارد. بهتر است از همان مرکزی که برای درمان انتخاب میکنید و از بیمه‌تان بپرسید.
بعد از سنگشکنی چطور جلوی سنگ بعدی را بگیرم؟
NHS میگوید سنگ کلیه میتواند برگردد. احتمالش بیشتر است اگر قبلاً سنگ داشتهاید، کم‌تحرک هستید یا رژیم پرپروتئین و کمفیبر دارید. چند توصیه‌ی NHS برای بزرگسالان:
- روزی ۲٫۵ تا ۳ لیتر آب بنوشید.
- رنگ ادرار را چک کنید؛ ادرار تیره یعنی آب کم نوشیده‌اید.
- نوشیدنی‌های گازدار، کافئین‌دار و الکلی را زیاد مصرف نکنید.
- نمک را بیش از ۶ گرم در روز نخورید.
- بدون مشورت با پزشک رژیم غذایی را تغییر ندهید.
طبق NIDDK گاهی برای پیشگیری از سنگ بعدی دارو هم تجویز میشود. اگر درباره‌ی داروی گیاهی سنگ کلیه کنجکاوید، رواتینکس را از منبع رسمی بخوانید، ولی بدون نظر پزشک مصرفش نکنید. برای فهمیدن اینکه نتیجه‌ی آزمایش ادرار شما چه میگوید هم می‌توانید دفع پروتئین در ادرار را بخوانید.
کِی به پزشک مراجعه کنم؟
طبق NHS اگر فکر میکنید سنگ کلیه دارید و یکی از این حالت‌ها را دارید، همان روز از پزشک یا خط ۱۱۱ (در بریتانیا) کمک بگیرید:
- درد شدید
- تب بالا یا احساس گرما، سرما و لرز
در ایران اگر درد شدید، تب و لرز، تهوع و استفراغ مداوم، ادرار نشدن یا خون در ادرار دارید، به اورژانس یا اورولوژیست مراجعه کنید. هر وقت سنگی با ادرار دفع کردید یا برایتان سنگشکنی پیشنهاد شد، تصمیم نهایی درباره‌ی روش و زمان را به پزشک متخصص بسپارید.
پرسش‌های پرتکرار
سنگ شکنی کلیه درد دارد؟
بستگی به روش دارد. طبق NHS در سنگشکنی با امواج که از بیرون بدن انجام میشود بیهوشی لازم نیست و بیمار بیدار است؛ طبق MedlinePlus قبل از آن داروی مسکن یا آرامبخش میدهند و اگر بیدار باشید فقط حس ضربهی آرام میکنید. روشهایی که با لولهی باریک از مجرای ادرار یا از پشت انجام میشوند، طبق NHS و NIDDK زیر بیهوشی هستند. درد اصلی بیشتر مربوط به دفع خردهسنگهاست، نه خود عمل.
بعد از سنگ شکنی چند روز خون در ادرار طبیعی است؟
طبق MedlinePlus دیدن مقدار کمی خون در ادرار تا چند روز یا حتی چند هفته بعد از سنگشکنی طبیعی است. اما خون‌ریزی زیاد یا لخته‌های خون در ادرار طبیعی نیست و باید به پزشک خبر بدهید.
دفع خردهسنگها بعد از سنگشکنی چقدر طول میکشد؟
طبق MedlinePlus درد و تهوع هنگام عبور خردهسنگها میتواند از همان روزهای اول شروع شود و ۴ تا ۸ هفته ادامه پیدا کند. نوشیدن زیاد آب به عبور خردهها کمک میکند و پزشک ممکن است داروی کمکی بدهد. ممکن است از شما بخواهند ادرارتان را صاف کنید تا خردهسنگ برای آزمایش جمع شود.
سنگشکنی با امواج برای همهی سنگها مناسب است؟
نه. طبق MedlinePlus همهی سنگها را نمیشود با این روش شکست. پزشک بر اساس اندازه، جای سنگ و جنس آن (طبق NIDDK) روش را انتخاب میکند و گاهی یورتروسکوپی یا PCNL مناسبتر است.
بعد از سنگ شکنی چه زمانی میتوانم سر کار برگردم؟
طبق MedlinePlus بیشتر افراد ۱ تا ۲ روز بعد از سنگشکنی میتوانند به فعالیتهای روزمره برگردند. این زمان برای روشهای دیگر، مثل PCNL که ممکن است چند روز بستری داشته باشد (طبق NIDDK)، بیشتر است. زمان دقیق را پزشک شما میگوید.
هزینه‌ی عمل لیزر سنگ کلیه چقدر است؟
عدد مشخصی که منبع معتبر داشته باشد نداریم و برای همین رقمی نمی‌نویسیم. هزینه به روش درمان (امواج، یورتروسکوپی با لیزر یا PCNL)، اندازه و جای سنگ، نوع بیمارستان یا مرکز و بیمه‌ی شما بستگی دارد. دقیق‌ترین راه، پرسیدن از مرکز درمانی و بیمه‌ی خودتان است.
آیا سنگ بعد از سنگشکنی دوباره برمیگردد؟
ممکن است. طبق NHS سنگ کلیه میتواند برگردد، بهویژه اگر قبلاً سنگ داشتهاید، کم آب مینوشید یا رژیم پرپروتئین و کمفیبر دارید. NHS برای بزرگسالان نوشیدن ۲٫۵ تا ۳ لیتر آب در روز را توصیه میکند.
منابع
اگر این موضوع برای شما شخصی است و به نظر پزشک نیاز دارید:
دکتر رضا ولی‌پور · فلوشیپ جراحی درون‌بین کلیه، مجاری ادراری و تناسلی (اندویورولوژی)
دیدن سایت دکتر رضا ولیپورنظرات خوانندگان (۳)
این نظرها از نسخه‌ی قبلی نبض ما منتقل شده‌اند و امکان ثبت نظر تازه فعلاً بسته است.
ماهان سلام خسته نباشید میخواستم بدونم که من چند وقتی بود درد در ناحیه کلیه و مثانه داشتم رفتم دکتر سونوگرافی و رتروگرید رنگی مجاری نوشت و انجام دادم و فهمیدم که توی مثانم یه سنگ ۱۸ میلی دارم و اما تو سونو دکتر سونوگراف گفت که تو عردوتا کلیه سنگ هم هست و اما توی جواب آزمایش ننوشته و رفتم دکتر گفت که یه سنگ ۱۸ میلی توی مثانه هستش حالا میخواستم بدونم این سنگ چجوری درمان میشه یعنی منظورم اینه که چیکار میکنن لیزر یا سنگشکن یا عمل و همچنین درد داره و بیهوش میکنن؟ ۱۵ سالمه پسر هستم
بهزاد با سلام عمل tul داشتم، میخاستم بدونم این لخته های خون که گاهی وقت ها موقع ادرار خارج میشه چی هست ؟ شبیه لخته هایی هست که بعد از سنگ شکن وجود داشت مثلاً رنگ ادرار کاملاً شفاف هست و یک یا چند لخته داخلش دیده میشه
نظری سلام من دوهفته هست که عمل سنگ کلیه انجام دادم از طریق ادرار میخواستم بدونم ایا امکان داره دخترونگیمو از دست داده باشم یانه لطفا بهم جواب بدین
مقاله‌های مرتبط
قرص تاداگرا 20 میلی گرم
قرص تاداگرا 20 میلی گرم برای درمان اختلال نعوظ در مردان استفاده می شود. . این دارو فقط در صورت تحریک جنسی به ایجاد نعوظ کمک می کند.
به‌روزرسانی ۲۳ دی ۱۳۹۹
درمان اختلال نعوظ با تزریق دارو به آلت تناسلی
تزریق به آلت تناسلی، شیوه ای مؤثر و قابل تحمل برای مردان مبتلا به اختلال نعوظ، برای دستیابی به یک نعوظ قوی می باشد.
به‌روزرسانی ۱۷ دی ۱۳۹۹
درمان پروستات با حنا و عسل
درمان پروستات نعوظ را بهبود می دهد.در این مقاله درباره درمان پروستات با حنا ، درمان پروستات با عسل ، مزایای و عوارض ماساژ پروستات بخوانید.
به‌روزرسانی ۲۴ اردیبهشت ۱۳۹۸