شپش تناسلی (شپش عانه) چیست؟ علائم، انتقال و درمان

شپش تناسلی یا شپش عانه حشره‌ی بسیار ریزی است که روی موهای ناحیه‌ی تناسلی زندگی می‌کند و از خون تغذیه می‌کند. بیشتر وقت‌ها از راه تماس نزدیک بدنی، به‌خصوص تماس جنسی، منتقل می‌شود و نشانه‌ی اصلی‌اش خارش است. خبر خوب این است که با درمان درست از بین می‌رود و هر کسی ممکن است به آن مبتلا شود.

در این مقاله می‌خوانید شپش ناحیه‌ی تناسلی چه شکلی است، چه علائمی دارد، چطور منتقل می‌شود، چه درمانی دارد و چه کارهایی را همراه درمان باید انجام دهید.

شپش تناسلی چیست؟

شپش تناسلی (شپش عانه) انگلی بسیار کوچک است. NHS اندازه‌اش را حدود ۲ میلی‌متر و رنگش را خاکستری-قهوه‌ای توصیف می‌کند، پس دیدنش آسان نیست. طبق CDC شپش بالغ حدود ۱٫۱ تا ۱٫۸ میلی‌متر طول دارد.

چند نکته درباره‌ی چرخه‌ی زندگی‌اش (CDC):

• شپش ماده در طول عمر ۳ تا ۴ هفته‌ای‌اش حدود ۳۰ تخم می‌گذارد.
• تخم‌ها (که به آن‌ها «رشک» هم می‌گویند) حدود یک هفته بعد باز می‌شوند.
• شپش جوان ۶ تا ۹ روز بعد بالغ می‌شود.
• شپش بدون خون‌خوردن ۲۴ تا ۴۸ ساعت بیشتر زنده نمی‌ماند.

«شپش واژن» هم که در جست‌وجو می‌بینید معمولاً همین شپش عانه است. این شپش روی موی اطراف ناحیه‌ی تناسلی می‌نشیند، نه داخل واژن. طبق NHS بیشتر روی موی اطراف آلت تناسلی یا واژن پیدا می‌شود، ولی ممکن است روی موی سینه، زیر بغل، صورت و مژه هم دیده شود. به موی سر نمی‌نشیند. حیوانات خانگی هم آن را نه می‌گیرند و نه منتقل می‌کنند (CDC).

علائم شپش ناحیه تناسلی چیست؟

نشانه‌ها طبق NHS، CDC و مدلاین‌پلاس این‌هاست:

• خارش ناحیه‌ی تناسلی، که معمولاً شب‌ها بیشتر می‌شود
• حشره‌ی ریز که لابه‌لای مو راه می‌رود
• تخم به‌شکل نقطه‌های سفید یا زرد که به مو چسبیده‌اند
• لکه‌های قرمز یا آبی‌رنگ روی پوست، جای گزش
• لکه‌های قهوه‌ای یا قرمز تیره روی لباس زیر، که طبق NHS مدفوع شپش است

مدلاین‌پلاس می‌گوید خارش ممکن است زود شروع شود، ولی گاهی ۲ تا ۴ هفته بعد از تماس خودش را نشان می‌دهد. پس نبودن علامت در روزهای اول یعنی سالم‌بودن نیست.

طبق CDC شپش عانه خودش بیماری منتقل نمی‌کند. ولی خاراندن شدید می‌تواند پوست را زخم کند و راه را برای عفونت باکتریایی باز کند.

شپش تناسلی چطور منتقل می‌شود؟

راه انتقال	چقدر شایع است؟	منبع
تماس نزدیک بدنی، به‌خصوص تماس جنسی	شایع‌ترین راه	CDC، NHS
لباس، حوله یا ملافه‌ی فرد آلوده	گاهی؛ NHS آن را نادر می‌داند	CDC، NHS
صندلی توالتِ تازه‌استفاده‌شده	بسیار نادر	CDC
حیوان خانگی	هیچ‌وقت	CDC

این شپش‌ها نمی‌پرند و پرواز نمی‌کنند؛ فقط از موی یک نفر به موی نفر دیگر می‌خزند (NHS). طبق CDC هر کسی ممکن است به شپش عانه مبتلا شود، ولی در بزرگسالان شایع‌تر است. پس داشتن شپش عانه به‌تنهایی نشانه‌ی بی‌بهداشتی نیست.

اگر شپش عانه را روی مژه‌ی کودک ببینید، CDC و مدلاین‌پلاس یادآوری می‌کنند که ممکن است نشانه‌ی تماس جنسی یا آزار باشد و باید حتماً با پزشک مطرح شود.

شپش تناسلی چطور درمان می‌شود؟

طبق NHS شپش عانه بدون درمان از بین نمی‌رود. تشخیص هم ساده است: پزشک یا پرستار موها را نگاه می‌کند، گاهی با ذره‌بین یا شانه‌ی ریز (NHS، CDC).

درمان این‌هاست:

• داروهای بدون‌نسخه: طبق CDC لوسیون یا موس کشنده‌ی شپش بدون نسخه فروخته می‌شود و اگر دقیقاً طبق برچسب مصرف شود ایمن و مؤثر است. NHS هم می‌گوید اگر مطمئن باشید شپش دارید، داروساز ممکن است دارو را بدهد.
• داروهای تجویزی: برای مواردی که درمان بدون‌نسخه جواب نمی‌دهد، پزشک داروی تجویزی هم دارد (CDC).
• شانه‌ی دندانه‌ریز: برای جداکردن تخم‌ها کمک می‌کند (مدلاین‌پلاس). به‌تنهایی جای دارو را نمی‌گیرد.
• تکرار درمان: طبق NHS معمولاً یک هفته بعد باید درمان را تکرار کرد تا شپش‌های باقی‌مانده هم از بین بروند. پزشک ممکن است یک هفته بعد شما را برای کنترل ببیند.

نوع دارو، مدت ماندن روی پوست و تعداد دفعات را پزشک یا داروساز و برچسب خود دارو مشخص می‌کند. این مقاله دارو یا دوزی توصیه نمی‌کند. برای زنان باردار یا شیرده، حتماً قبل از مصرف هر دارویی با پزشک مشورت کنید.

درمان مژه و ابرو جداست. طبق NHS داروهای معمول ناحیه‌ی تناسلی روی مژه و ابرو استفاده نمی‌شود، پس اگر شپش آنجا هست حتماً پیش پزشک بروید و خودتان دارو نمالید.

چه اقداماتی همراه درمان لازم است؟

درمان خودِ بدن کافی نیست. این کارها هم لازم است:

۱. لباس و ملافه: لباس‌هایی که اخیراً پوشیده‌اید و ملافه و حوله را با آب داغ بشویید و با حرارت بالا خشک کنید. طبق CDC آب باید دست‌کم ۵۴ درجه (۱۳۰ درجه‌ی فارنهایت) و طبق NHS دست‌کم ۵۰ درجه باشد. چیزی را که شستنی نیست خشک‌شویی کنید یا دو هفته در کیسه‌ی پلاستیکی در بسته بگذارید (CDC، NHS). NHS کشیدن جاروبرقی روی تشک را هم توصیه می‌کند. اسپری و بمب حشره‌کش لازم نیست و می‌تواند سمی باشد (CDC).

۲. شریک جنسی: طبق CDC و NHS شریک‌های جنسی فعلی و اخیر باید معاینه شوند، حتی بدون علامت. اگر آلوده بودند، هم‌زمان با شما درمان شوند (مدلاین‌پلاس). تا پایان موفق درمان، تماس جنسی نداشته باشید.

۳. غربالگری بیماری‌های مقاربتی: CDC توصیه می‌کند آزمایش سایر عفونت‌های منتقله از راه جنسی را در نظر بگیرید. مدلاین‌پلاس هم می‌گوید نوجوانان و بزرگسالان مبتلا به شپش عانه ممکن است به این آزمایش‌ها نیاز داشته باشند. درباره‌ی بیماری‌های مرتبط می‌توانید HPV چیست؟، زگیل تناسلی و تبخال تناسلی را بخوانید.

۴. وسایل شخصی: لباس، ملافه، حوله و ریش‌تراش را با دیگران شریک نشوید (CDC، NHS).

چطور از شپش تناسلی پیشگیری کنیم؟

NHS می‌گوید تنها راه مطمئن، پرهیز از تماس جنسی و استفاده‌ی مشترک از ملافه و لباس با کسی است که شپش دارد و هنوز درمان نشده. نکته‌ی مهم: کاندوم از شپش عانه محافظت نمی‌کند. با این حال کاندوم خطر سایر عفونت‌های مقاربتی را کم می‌کند و باز هم ارزش استفاده دارد.

مدلاین‌پلاس دو توصیه‌ی دیگر دارد: مرتب دوش بگیرید و ملافه را تمیز نگه دارید، و هنگام خرید، لباس شنا را بدون لباس زیر نپوشید.

اگر ناحیه‌ی تناسلی‌تان جوش یا برجستگی دارد و مطمئن نیستید شپش است یا چیز دیگر، مقاله‌ی جوش ناحیه تناسلی کمک می‌کند تفاوت‌ها را بشناسید.

کِی به پزشک مراجعه کنم؟

در این موارد پیش پزشک یا مرکز سلامت جنسی بروید:

• خارش ناحیه‌ی تناسلی دارید یا حشره و تخم روی مو می‌بینید و مطمئن نیستید چیست؛ طبق NHS شپش عانه خودبه‌خود خوب نمی‌شود.
• درمان بدون‌نسخه جواب نداد یا علائم بعد از درمان ادامه داشت (مدلاین‌پلاس، CDC).
• شپش روی مژه یا ابروی شما یا فرزندتان دیده می‌شود.
• جای خاراندن زخم شده یا قرمزی، تورم یا چرک دارد؛ ممکن است عفونت باکتریایی باشد.
• شریک جنسی شما علامت دارد.
• نگران سایر بیماری‌های مقاربتی هستید و می‌خواهید آزمایش بدهید.

خجالت نکشید. شپش عانه شایع و قابل‌درمان است. این مقاله جای ویزیت نیست؛ برای تشخیص و درمان حتماً با پزشک مشورت کنید.