اکو قلب جنین یک سونوگرافی دقیق است که نشان میدهد قلب جنین چطور شکل می‌گیرد و چطور کار میکند. طبق کلیولند کلینیک (Cleveland Clinic) معمولاً بین هفته ۱۸ تا ۲۲ بارداری انجام میشود. پزشک با آن می‌تواند ایراد احتمالی قلب را پیدا کند و برای مراقبت بعد از تولد برنامه بریزد.
اکو قلب جنین چیست؟
اکو قلب جنین (اکوکاردیوگرافی جنین) سونوگرافی مخصوص قلب جنین است. بیمارستان کودکان گریت اورموند استریت (GOSH، از سامانهی NHS) مینویسد این اسکن مثل سونوگرافی‌های معمول بارداری است، ولی فقط روی قلب نوزاد تمرکز دارد. با امواج صوتی از قلب تصویر می‌گیرند و جریان خون اطراف آن را هم می‌بینند.
طبق کلیولند کلینیک این آزمایش این موارد را نشان میدهد:
- شکل، اندازه و ساختار قلب و رگ‌های بزرگ
- الگوی ضربان و ریتم قلب
- مقدار و جهت جریان خون
- عملکرد دریچه‌ها
چرا اکو قلب جنین انجام میشود؟
طبق کلیولند کلینیک این آزمایش به تشخیص نقص‌های احتمالی قلب کمک میکند و برای برنامه‌ریزی درمان بعد از تولد هم به کار می‌آید. خودِ گریت اورموند استریت مینویسد اگر مشکلی پیدا شود، تیم درمان گزینه‌ها را توضیح میدهد و می‌گوید نوزاد چه زمانی احتمالاً به درمان دارویی یا جراحی نیاز دارد.
همهی خانم‌های باردار به این آزمایش نیاز ندارند. طبق University Hospitals Bristol اکو قلب جنین ارزیابی دقیق‌تری است و فراتر از دید محدودی می‌رود که سونوگرافی معمول بارداری ممکن است بدهد. پزشک آن را در موارد خاص پیشنهاد میکند.
چه کسانی به اکو قلب جنین نیاز دارند؟
منابع زیر دلایل ارجاع را این‌طور می‌نویسند:
| دلیل | منبع |
|---|---|
| سابقهی نقص مادرزادی قلب در یکی از والدین | کلیولند کلینیک |
| فرزند قبلی با مشکل قلبی مادرزادی | کلیولند کلینیک، Tampa General |
| سابقهی خانوادگی بیماری ژنتیکی مؤثر بر قلب (کلیولند کلینیک) یا بیماری قلبی (Tampa General) | کلیولند کلینیک، Tampa General |
| مواجهه با بیماری یا مادهای که می‌تواند رشد جنین را تحت تأثیر بگذارد | کلیولند کلینیک |
| ریتم نامنظم قلب جنین در آزمایشی دیگر | کلیولند کلینیک، University Hospitals Bristol |
| ایراد قلبی دیده‌شده در سونوگرافی معمول بارداری | University Hospitals Bristol، Tampa General |
| ایراد در یک اندام مهم دیگر جنین | University Hospitals Bristol |
| دیابت نوع ۱ یا لوپوس مادر | University Hospitals Bristol (دیابت نوع ۱)، Tampa General (دیابت و لوپوس) |
| مصرف بعضی داروها، از جمله بعضی داروهای صرع (University Hospitals Bristol و Tampa General) یا آکنه (Tampa General) | University Hospitals Bristol و Tampa General |
| مصرف الکل یا مواد در بارداری | Tampa General |
| سن بالای مادر هنگام بارداری | Tampa General |
هیچ‌کدام از این موارد حکم قطعی نیست. فقط یعنی پزشک بررسی دقیق‌تر قلب را مفید میداند. هر دارویی که مصرف می‌کنید را بدون مشورت با پزشک قطع نکنید.
برای آشنایی با مشکلات دیگر جنین می‌توانید علل ایست قلبی جنین را هم بخوانید.
اکو قلب جنین چگونه انجام میشود؟
طبق کلیولند کلینیک دو روش دارد:
- از روی شکم (رایجتر): روی پوست شکم ژل می‌مالند و دستگاه (ترانسدیوسر) را روی آن حرکت میدهند تا جنین از زوایای مختلف دیده شود. معمولاً لباس بیمارستان می‌پوشید و به پشت دراز می‌کشید.
- از راه واژن (کمتر رایج): وسیله‌ی میله‌مانند کوچکی وارد واژن میشود تا پزشک مستقیم‌تر جنین را ببیند. ممکن است لباس از کمر به پایین درآید.
بیمارستان Tampa General مینویسد روش واژنی معمولاً در مراحل زودتر بارداری استفاده میشود و ممکن است تصویر دقیق‌تری از قلب جنین بدهد. هر دو روش از امواج صوتی استفاده میکنند و پرتو ندارند.
اگر در میانه‌ی کار اپراتور مکث کرد تا یادداشت بردارد یا اندازه بگیرد، نگران نشوید؛ کلیولند کلینیک می‌گوید این به‌خودی‌خود به معنی پیدا شدن مشکل نیست.
اکو قلب جنین چقدر طول میکشد و آمادگی می‌خواهد؟
بیمارستان Tampa General مینویسد این آزمایش بین ۳۰ دقیقه تا ۲ ساعت طول میکشد و به نوع آزمایش و وضعیت جنین بستگی دارد. برای انجامش لازم نیست مثانه پر باشد.
اگر مرکز درمانی شما دستور خاصی دارد، همان را انجام دهید.
معنی نتیجه‌ی اکو قلب جنین چیست؟
طبق کلیولند کلینیک پزشک نتیجه را به شما می‌گوید و توضیح میدهد یافته‌ها طبیعی است یا جای نگرانی دارد. اگر مشکلی دیده شود، مراحل بعدی را هم توضیح میدهد.
گاهی جواب روشن نیست؛ مثلاً وقتی جنین در وضعیت مناسبی نیست یا ساختارهای قلب هنوز کامل دیده نمی‌شوند. در این حالت ممکن است پزشک سونوگرافی پیگیری بخواهد. بعضی افراد هم در طول بارداری چند بار اکو می‌شوند تا رشد قلب دنبال شود.
گریت اورموند استریت مینویسد اگر مشکلی پیدا شود:
- گزارش اسکن به خانواده و تیم درمانی محلی فرستاده میشود.
- ممکن است قبل از تولد اسکن‌های بیشتری لازم باشد.
- متخصص زنان روش و محل زایمان را با شما هماهنگ میکند.
طبق NHS سونوگرافی غربالگری هفته ۲۰ نمیتواند همهی بیماریها را پیدا کند و ممکن است بیماری مادرزادی قلب از قلم بیفتد. دربارهی اینکه اکو قلب جنین دقیقاً چه چیزهایی را نشان میدهد، با پزشک خود حرف بزنید.
برای سایر بررسی‌های جنین، خطرات بند ناف تک‌شریانی جنین و مشاهده‌ی شکل‌گیری مغز جنین با ام‌آر‌آی را هم ببینید.
آیا اکو قلب جنین خطر دارد؟
University Hospitals Bristol (از سامانهی NHS) مینویسد برای مادر و جنین خطر شناختهشدهای ندارد. Tampa General هم آن را روشی غیرتهاجمی و بدون پرتو میداند.
کِی به پزشک مراجعه کنم؟
- اگر پزشک یا ماما اکو قلب جنین را برایتان پیشنهاد کرده، وقت بگیرید و دلیلش را بپرسید.
- اگر یکی از دلایل جدول بالا را دارید (مثلاً سابقهی نقص قلبی در خانواده یا دیابت نوع ۱)، در اولین ویزیت بارداری به پزشک بگویید.
- اگر سونوگرافی معمول، ایرادی در قلب یا ریتم قلب جنین نشان داد، از پزشک بخواهید توضیح دهد که آیا اکو قلب جنین لازم است.
- اگر جواب اکو را متوجه نشدید یا نگران هستید، در ویزیت بعدی از پزشک بپرسید معنی نتیجه چیست.
این مقاله جای ویزیت نیست؛ برای هر تصمیم دربارهی بارداری و قلب جنین با پزشک خود مشورت کنید.
پرسش‌های پرتکرار
اکو قلب جنین چگونه انجام میشود؟
طبق کلیولند کلینیک (<span dir="ltr">Cleveland Clinic</span>) روش رایجتر سونوگرافی از روی شکم است: ژل روی شکم میگذارند و دستگاه (ترانسدیوسر) را از زوایای مختلف روی آن حرکت میدهند. روش کمتر رایج، سونوگرافی از راه واژن است که در آن وسیلهای وارد واژن میشود.
اکو قلب جنین در چه هفته‌ای انجام میشود؟
طبق کلیولند کلینیک معمولاً بین هفته ۱۸ تا ۲۲ بارداری انجام میشود. اگر دلیل خاصی برای بررسی زودتر باشد، ممکن است از هفته ۱۴ تا ۱۶ هم انجام شود.
آیا اکو قلب جنین برای جنین خطر دارد؟
بیمارستان <span dir="ltr">University Hospitals Bristol</span> (از سامانهی <span dir="ltr">NHS</span>) مینویسد خطر شناختهشدهای برای مادر و جنین ندارد. بیمارستان <span dir="ltr">Tampa General</span> هم آن را غیرتهاجمی و بدون پرتو میداند.
اکو قلب جنین چقدر طول میکشد؟
بیمارستان <span dir="ltr">Tampa General</span> مینویسد بین ۳۰ دقیقه تا ۲ ساعت طول میکشد و به نوع آزمایش و وضعیت جنین بستگی دارد. برای این آزمایش لازم نیست مثانه پر باشد.
چه کسانی به اکو قلب جنین نیاز پیدا میکنند؟
همهی بارداریها به آن نیاز ندارند. طبق کلیولند کلینیک دلایلش شامل سابقهی نقص مادرزادی قلب در پدر یا مادر، فرزند قبلی با مشکل قلبی، سابقهی ژنتیکی در خانواده، مواجهه با بیماری یا مادهای که رشد جنین را تحت تأثیر میگذارد، و ریتم نامنظم قلب جنین در آزمایش دیگر است.
اگر اکو قلب جنین جواب روشن نداد چه میشود؟
طبق کلیولند کلینیک گاهی اکو قلب جنین جواب روشنی نمیدهد، مثلاً وقتی جنین در وضعیت مناسب نیست. در این حالت ممکن است پزشک سونوگرافی پیگیری پیشنهاد کند.
آیا اکو قلب جنین همهی مشکلات قلبی را پیدا میکند؟
طبق <span dir="ltr">NHS</span> سونوگرافی غربالگری هفته ۲۰ نمیتواند همهی بیماریها را پیدا کند و ممکن است بیماری مادرزادی قلب از قلم بیفتد. دربارهی خود اکو قلب جنین، مرز دقیق توانایی آن را پزشک معالج برایتان توضیح میدهد.
منابع
- Fetal Echocardiogram — Cleveland Clinic (چیستی، زمان، دلایل، روش شکمی و واژنی، نتیجه)
- Fetal Echocardiography — Tampa General Hospital (مدت، آمادگی، روشها)
- Fetal heart scan (fetal echo): what happens next? — Great Ormond Street Hospital (NHS) (پس از اسکن، پیگیری، برنامه‌ریزی زایمان)
- Fetal cardiology — University Hospitals Bristol (NHS) (دلایل ارجاع، ایمنی)
- Congenital heart disease: Diagnosis — NHS (محدودیت سونوگرافی هفته ۲۰)
اگر این موضوع برای شما شخصی است و به نظر پزشک نیاز دارید:
دکتر آرزو خسروی · فلوشیپ اکوکاردیوگرافی
دیدن سایت دکتر آرزو خسرویمقالههای مرتبط
داروهای فشار خون: انواع، اسم قرص‌ها، عوارض و بهترین زمان مصرف
داروهای فشار خون چند دسته‌اند؟ اسم قرص‌های رایج فشار، عوارض هر گروه، بهترین زمان مصرف، قطع دارو و بارداری را از منابع معتبر NHS و NICE بخوانید.
به‌روزرسانی ۹ مهر ۱۴۰۵
تری‌گلیسیرید بالا: عدد خطر، غذاهای مفید و داروی تری‌گلیسیرید بالای ۲۰۰
تری‌گلیسیرید بالا یعنی چه؟ عدد نرمال و خطر، عوارض بالای ۲۰۰، غذاهای مفید و ممنوع، و داروهای رایج (فیبرات، امگا۳، استاتین) را از منابع معتبر بخوانید.
به‌روزرسانی ۹ مهر ۱۴۰۵
بیماری سندرم سینوس بیمار چیست؟
یکی از بیماریهای بر پایه اختلال ریتم قلب، سندرم سینوس بیمار است که می تواند به استفاده از ضربان سازهای مصنوعی منجر شود.
به‌روزرسانی ۱۳ آبان ۱۴۰۲