آیا نبض همان ضربان قلب است؟ فرق، عدد طبیعی و روش گرفتن نبض

نبض و ضربان قلب تقریباً یک چیزند، ولی دقیقاً هم‌معنی نیستند. طبق Cleveland Clinic ضربان قلب یعنی قلب چند بار منقبض می‌شود و نبض نشان می‌دهد شریان‌ها در پاسخ به آن چند بار باز و بسته می‌شوند. این دو عدد معمولاً یکی‌اند، برای همین با شمردن نبض می‌توانید ضربان قلب را تخمین بزنید. مدلاین‌پلاس هم نبض را «تعداد ضربان قلب در دقیقه» می‌نویسد.

⚠️ اگر همراه ضربان تند یا کند، تپش قلب، تنگی نفس، درد قفسه‌ی سینه یا سرگیجه دارید، منتظر نمانید. Cleveland Clinic برای ضربان زیر ۳۵ تا ۴۰ یا بالای ۱۰۰ همراه این علائم مراجعه‌ی فوری را توصیه می‌کند. NHS هم برای تپش قلبی که قطع نمی‌شود یا با درد قفسه‌ی سینه، تنگی نفس یا احساس غش همراه است، اورژانس را پیشنهاد می‌کند.

فرق نبض و ضربان قلب چیست؟

ضربان قلب یعنی انقباض قلب؛ نبض یعنی باز و بسته شدن شریان‌ها، که زیر انگشتتان حس می‌شود.

Cleveland Clinic می‌گوید این دو معمولاً یکی‌اند. اگر می‌خواهید درباره‌ی ریتم قلب بیشتر بدانید، مقاله‌ی نوار قلب در منزل را ببینید.

	ضربان قلب	نبض
چیست؟	تعداد انقباض قلب	باز و بسته شدن شریان‌ها در پاسخ به انقباض قلب

منبع جدول: Cleveland Clinic و مدلاین‌پلاس.

نبض طبیعی در بزرگسالان چقدر است؟

طبق مدلاین‌پلاس و Cleveland Clinic نبض طبیعی در حال استراحت برای بزرگسالان ۶۰ تا ۱۰۰ ضربه در دقیقه است. «در حال استراحت» یعنی آرام و بدون فعالیت.

چند نکته درباره‌ی این عدد:

• طبق مدلاین‌پلاس ورزشکاران حرفه‌ای ممکن است نبض ۴۰ تا ۶۰ داشته باشند.
• Harvard Health می‌نویسد محدوده‌ی رسمی همان ۶۰ تا ۱۰۰ است، ولی بیشتر بزرگسالان سالم بین ۵۵ تا ۸۵ قرار دارند.
• طبق Harvard Health استرس، اضطراب، هورمون‌ها، دارو و میزان فعالیت بدنی روی آن اثر دارند. بعضی داروها، به‌خصوص بتابلاکرها، ضربان را کم می‌کنند.

اگر نبض در حال استراحت‌تان همیشه بالای ۹۰ است، مقاله‌ی ضربان قلب بالای ۹۰ را بخوانید.

نبض را چطور بگیریم؟

نبض را از شریانی می‌گیرند که نزدیک پوست است. رایج‌ترین جا مچ دست است.

از مچ دست:

1. طبق مدلاین‌پلاس دو انگشت اشاره و میانی را روی سمت داخلی مچ دست دیگرتان بگذارید، پایین‌تر از قاعده‌ی شست.
2. فشار را ملایم نگه دارید؛ Harvard Health هشدار می‌دهد فشار زیاد ممکن است نبض را کم‌رنگ کند.
3. ضربه‌ها را بشمارید. مدلاین‌پلاس شمردن یک دقیقه‌ی کامل را پیشنهاد می‌کند. مدلاین‌پلاس شمردن ۳۰ ثانیه و ضرب در ۲ را هم می‌نویسد.

Harvard Health شمردن ۱۵ ثانیه و ضرب در ۴ را هم نوشته و می‌گوید بهتر است صبح، قبل از بلند شدن از رختخواب اندازه بگیرید.

از گردن: طبق مدلاین‌پلاس برای نبض گردن بنشینید یا دراز بکشید، و نبض دو طرف گردن را هم‌زمان نگیرید.

چه چیزی غیرعادی است و کِی نگران شوم؟

طبق مدلاین‌پلاس این موارد را باید با پزشک در میان بگذارید:

• نبض در حال استراحت که مدام بالاتر از طبیعی است (تاکی‌کاردی) یا پایین‌تر از طبیعی است (برادی‌کاردی)
• نبض خیلی محکم که بیشتر از چند دقیقه ادامه دارد
• نبض نامنظم
• نبضی که به‌سختی پیدا می‌شود

مدلاین‌پلاس درباره‌ی نبضی که سخت پیدا می‌شود می‌گوید ممکن است نشانه‌ی انسداد شریان باشد. هیچ‌کدام از این‌ها به‌تنهایی تشخیص نیست؛ فقط پزشک می‌تواند علتش را مشخص کند.

اگر ضربان یا نبض را در جای دیگری از بدن، مثلاً اطراف ناف، حس می‌کنید، مقاله‌ی نبض اطراف ناف را ببینید. افت فشار هم گاهی با ضربان تند همراه می‌شود؛ درباره‌اش علائم افت فشار خون را بخوانید.

کِی به پزشک مراجعه کنم؟

فوری (اورژانس یا مراجعه‌ی فوری):

• طبق Cleveland Clinic ضربان زیر ۳۵ تا ۴۰ یا بالای ۱۰۰ دارید و همراهش تپش قلب، تنگی نفس، درد قفسه‌ی سینه یا سرگیجه هم هست.
• طبق NHS تپش قلبتان قطع نمی‌شود، یا با درد قفسه‌ی سینه، تنگی نفس یا احساس غش همراه است.

در اولین فرصت با پزشک صحبت کنید (Cleveland Clinic و مدلاین‌پلاس):

• نبض در حال استراحت‌تان مدام خیلی تند یا خیلی کند است.
• نبض نامنظم است یا گاهی «جا می‌اندازد».
• بدون اینکه نبض بگیرید، ضربان قلبتان را حس می‌کنید.
• طبق Harvard Health ضربان کندتر از حد معمول همراه با ضعف، سبکی سر یا تنگی نفس است.

یادتان باشد: این مقاله جای ویزیت نیست. اگر نگران نبض یا ضربان قلبتان هستید، با پزشک خود مشورت کنید.