مراحل برداشتن رگ‌های واریسی در اتاق عمل: روش‌ها، بیهوشی و نقاهت

برداشتن رگ‌های واریسی یک روش واحد نیست. بسته به وضعیت رگ‌های شما، جراح عروق ممکن است رگ را با گرما ببندد، با تزریق فوم مسدود کند یا در اتاق عمل ببندد و بیرون بکشد. هر روش مراحل، نوع بی‌حسی و زمان نقاهت خودش را دارد. در این مقاله مراحل هر روش را کنار هم می‌بینید.

طبق NHS، واریس یعنی رگ‌های متورم و پیچ‌خورده زیر پوست که بیشتر در پاها دیده می‌شوند. این بیماری شایع است و معمولاً جدی نیست. بدون درمان هم ممکن است بدتر شود، ولی معمولاً این اتفاق خیلی آهسته و در طول چند سال رخ می‌دهد.

چه وقت پزشک برداشتن رگ واریسی را پیشنهاد می‌کند؟

درد، سنگینی و احساس خستگی در پا، خارش یا تغییر رنگ پوست و ورم مچ و ساق از علائم واریس‌اند. این علائم معمولاً بعد از ایستادن طولانی بدتر می‌شوند و با بالا گذاشتن پا کمتر می‌شوند (NHS).

NHS این عوارض را هم نام می‌برد:

• خونریزی از رگ
• اگزمای واریسی؛ پوست خشک و پوسته‌پوسته روی رگ‌ها
• زخم ساق پا که دیر بهبود می‌یابد
• لخته‌ی سطحی که رگ را سفت و دردناک می‌کند
• لخته‌ی عمقی در پا

برای تصمیم‌گیری درباره‌ی روش مناسب باید با جراح عروق صحبت کنید. اگر فقط ظاهر پا برایتان مهم است هم می‌توانید همین گفت‌وگو را داشته باشید، ولی انتخاب روش را به معاینه و سونوگرافی واگذار کنید.

قبل از عمل چه اتفاقی می‌افتد؟

اولین قدم نقشه‌برداری از رگ‌هاست. هم RadiologyInfo و هم کلیولند کلینیک می‌نویسند که سونوگرافی برای پیداکردن رگ‌های مشکل‌دار استفاده می‌شود. جراح با همین نقشه تصمیم می‌گیرد کدام رگ و با کدام روش درمان شود.

کلیولند کلینیک توصیه می‌کند بعد از جراحی کسی شما را به خانه برساند.

روش‌های برداشتن یا بستن رگ واریسی چه تفاوتی دارند؟

(منبع جدول: NHS)

نکته‌ی مهم این است که NHS ابلیشن حرارتی را معمولاً انتخاب اول می‌داند. اسکلروتراپی با فوم را وقتی پیشنهاد می‌دهند که ابلیشن مناسب نباشد. جراحی استریپینگ هم وقتی مطرح می‌شود که روش‌های ساده‌تر برای فرد مناسب نباشند.

مراحل عمل لیزر و رادیوفرکوئنسی چیست؟

RadiologyInfo ابلیشن را روشی کم‌تهاجمی و با هدایت تصویر توصیف می‌کند که با گرما رگ غیرطبیعی را می‌بندد. مراحل آن این‌هاست:

1. سونوگرافی رگ را نقشه‌برداری می‌کند.
2. پوست بی‌حس می‌شود و یک برش کوچک ایجاد می‌شود. یک کاتتر وارد رگ می‌شود.
3. از داخل کاتتر یک فیبر لیزر یا الکترود رادیوفرکوئنسی عبور داده می‌شود.
4. دور رگ بی‌حسی موضعی تزریق می‌شود. هنگام بیرون کشیدن آهسته‌ی کاتتر، انرژی رگ را گرم و بسته می‌کند.
5. برای جلوگیری از خونریزی روی محل فشار می‌دهند و پانسمان می‌گذارند. بخیه لازم نیست.

طبق همین منبع، معمولاً کار ظرف حدود یک ساعت تمام می‌شود. سخت‌ترین قسمت اغلب تزریق‌های بی‌حسی است و بستن رگ با گرما معمولاً دردناک نیست. اگر رگ‌های مرتبط بعد از ابلیشن باقی بمانند، ممکن است به درمان بیشتر مثل فلبکتومی (برداشتن رگ‌های کوچک) یا اسکلروتراپی نیاز باشد و گاهی فلبکتومی در همان جلسه انجام می‌شود (RadiologyInfo).

استریپینگ و لیگاسیون در اتاق عمل چطور انجام می‌شود؟

کلیولند کلینیک لیگاسیون را «بستن رگ برای جلوگیری از ورود خون به آن» تعریف می‌کند. بعد از آن رگ برداشته می‌شود و رگ‌های سالم کار آن را بر عهده می‌گیرند. این جراحی را جراح عروق انجام می‌دهد.

مراحل آن، بر پایه‌ی کلیولند کلینیک و NHS، چنین است:

1. بی‌حسی یا بیهوشی: کلیولند کلینیک دو گزینه می‌نویسد؛ یکی داروی خواب‌آور همراه با بی‌حسی ناحیه‌ای و دیگری بیهوشی عمومی. NHS می‌گوید معمولاً بیمار در طول عمل خواب است.
2. برش: یک برش در کشاله‌ی ران و یک برش در زانو یا مچ پا یا ساق ایجاد می‌شود.
3. بستن و خارج‌کردن رگ: رگ بسته می‌شود و از طریق برش‌ها بیرون آورده می‌شود.
4. بستن زخم: بخیه‌ها در NHS از نوع قابل جذب نوشته شده‌اند و بیرون آوردن ندارند. پا پانسمان می‌شود یا جوراب می‌پوشد.

کلیولند کلینیک مدت عمل را معمولاً یک تا سه ساعت می‌نویسد و آن را جراحی سرپایی می‌داند؛ یعنی بعد از ریکاوری همان روز به خانه می‌روید.

بعد از عمل: نقاهت و مراقبت

زمان بهبودی به روش بستگی دارد.

• لیزر و رادیوفرکوئنسی: NHS می‌گوید کمی درد و کبودی رایج است ولی بسیاری از فعالیت‌های عادی را می‌توان فوراً از سر گرفت. RadiologyInfo هم از نشستن طولانی و سفر هوایی در دوره‌ی اول پرهیز می‌دهد و پوشیدن جوراب فشاری را توصیه می‌کند.
• استریپینگ: NHS می‌گوید ممکن است چند روز حرکت ناراحت‌کننده باشد، کبودی چند هفته بماند و یک تا دو هفته مرخصی از کار لازم شود. کلیولند کلینیک بهبود کامل را دو تا چهار هفته می‌نویسد.

کلیولند کلینیک این مراقبت‌ها را توصیه می‌کند:

• محل برش‌ها تمیز و خشک بماند.
• پا تا جای ممکن بالا نگه داشته شود.
• جوراب فشاری را همان‌طور که پزشک گفته بپوشید.
• پیاده‌روی کنید؛ حرکت کمک می‌کند لخته نبندد.

در مورد جوراب فشاری هم یک نکته هست: NHS می‌گوید جوراب فشاری برای کسی که مشکل جریان خون در سرخرگ‌ها دارد مناسب نیست، پس نوعش را از پزشک بپرسید. از پیاده‌روی و فعالیت بدنی هم غافل نشوید؛ ماهیچه‌های ساق در برگشت خون سیاهرگ‌ها نقش دارند و مقاله‌ی قلب دوم بدن کجاست؟ این موضوع را توضیح داده است.

خطرهای عمل برداشتن رگ واریسی

کلیولند کلینیک می‌گوید با جراح باتجربه خطر عوارض کم است. با این حال این موارد ممکن‌اند:

• واکنش به داروی بیهوشی
• لخته‌ی خون در پا
• عفونت محل برش
• تحریک عصب که به بی‌حسی یا درد منجر می‌شود
• جای زخم

RadiologyInfo برای روش‌های حرارتی این‌ها را هم ذکر می‌کند: عفونت نیازمند آنتی‌بیوتیک در کمتر از یک مورد از هر هزار مورد، التهاب سطحی رگ که به‌گفته‌ی خودش «نادر نیست» و معمولاً با مسکن و یخ بهتر می‌شود، آسیب حرارتی به عصب که نادر است و معمولاً در مدتی کوتاه برطرف می‌شود، و انتقال لخته به ریه که فوق‌العاده نادر است.

اگر قرار است بی‌هوشی بگیرید و از آن می‌ترسید، مقاله‌ی چرا از بیهوشی هنگام جراحی می‌ترسیم؟ می‌تواند کمک کند.

چه کسانی نباید عجله کنند؟

NHS می‌نویسد در بارداری ممکن است جوراب فشاری استفاده شود، ولی روش‌های درمانی و جراحی معمولاً توصیه نمی‌شوند و رگ‌ها اغلب بعد از زایمان بهتر می‌شوند. اگر باردار هستید یا سابقه‌ی لخته دارید، تصمیم را با جراح عروق بگیرید.

کِی به پزشک مراجعه کنم؟

NHS می‌گوید اگر درد، خارش یا تورم دارید، علائم بدتر می‌شوند یا زخمی روی پا بعد از دو هفته خوب نشده، به پزشک مراجعه کنید.

فوری (همین امروز) اقدام کنید اگر:

• رگ واریسی خونریزی می‌کند (NHS).
• بعد از عمل، درد تپنده در یک ساق یا ران، ورم یک پا، یا قرمزی و تیره‌شدن پوست دارید. این‌ها از علائم لخته‌ی وریدی عمقی‌اند (NHS).
• علائم لخته‌ی وریدی با تنگی نفس یا درد قفسه‌ی سینه همراه شد. NHS این وضعیت را تهدیدکننده‌ی زندگی می‌داند. به اورژانس بروید و خودتان رانندگی نکنید؛ از کسی بخواهید شما را ببرد یا آمبولانس خبر کنید.

در همان روزها به پزشک یا جراح اطلاع دهید اگر:

• از محل برش خونریزی می‌شود.
• تب دارید.
• دردی که باید کمتر شود بدتر می‌شود.
• پوست گرم شده یا پا ورم کرده است (کلیولند کلینیک).

برای آشنایی بیشتر با لخته‌ی وریدی می‌توانید مقاله‌ی نکته‌های غذایی برای جلوگیری از ترومبوز وریدی عمقی و مقاله‌ی دی‌دایمر بالا نشانه‌ی چیست؟ را بخوانید. این مقاله جای معاینه‌ی پزشک نیست.