تنگی نفس چیست و چگونه درمان می شود؟

ورزش خیلی سخت و شدید، گرمای زیاد هوا، چاقی و ارتفاع زیاد باعث تنگی نفس در یک فرد سالم می شوند. غیر از این موارد، تنگی نفس علامت یک بیماری و شاید هم ویروس کرونا باشد.

تنگی نفس چیست

تنگی نفس ، عارضه معمولي است که به آن توجه چنداني نمي کنيم. به طور معمول انجام فعاليت هاي شديد يا بلند کردن شيء سنگين باعث تنگی نفس مي شود. در اين حالت فرد به نفس نفس مي افتد و با تنفس عميق سعي مي کند اکسيژن وارد بدن کند. پس از گذشت چند دقيقه هنگامي که اعصاب آرام شد، نفس به حالت معمولي برمي گردد.

اين امر که اغلب در زندگي روزانه خود تجربه مي کنيم، جاي نگراني ندارد. اما اگر اين حالت باعث شود براي نفس کشيدن عادي روي خود فشار بياوريد، قابل تامل است. اگر به هنگام و يا پس از صحبت کردن احساس خفگي مي کنيد يا پس از طي کردن چند پله احساس مي کنيد در يک مسابقه ماراتن شرکت کرده ايد بهتر است به پزشک مراجعه کنيد.

 اگرچه تنگی نفس به خودي خود عارضه مهمي نيست اما خطرات جسمي که در پس آن نهفته است باعث نگراني مي شود. بهتر است با تشخيص علت تنگی نفس از خطرات نهفته  آن به موقع پيش گيري کنيد.

علل تنگی نفس

از جمله مهم‌ترین علت تنگی نفس موارد زیر هستند:

بیماری قلبی

در بیشتر موارد، تنگی نفس در اثر بیماری قلبی و یا ریوی بروز می کند. قلب و ریه در رساندن اکسیژن به بافت های بدن و دور کردن دی اکسید کربن از آن ها نقش دارند و بروز هر گونه مشکلی در این روند، روی تنفس شما موثر است.

علت عصبی

گاه گرفتگی قفسه سینه به دلیل بیماری هایی مانند سل ریه بروز می کند، گاهی هم مربوط به ریه نیست و علت آن عصبی است. تنگی نفس همچنین می تواند علت خونی داشته باشد (افرادی که دچار بیماری های خونی هستند) یا در بیماران قلبی و در کل بیماری های مجرای تنفسی و بیماری هایی که در سطح سلول می توانند اثر کنند، ایجاد می شود. به عنوان مثال سیانور مانع ورود اکسیژن به سلول می شود و تنگی نفس در سلول پدید می آید.

ویروس کرونا

از جمله مهم‌ترین دلایل گرفتگی قفسه سینه می‌تواند ویروس کرونا باشد. مخصوصا در این فصل که اوج این بیماری است. و هر چه سریع‌تر برای تشخیص به موقع و درمان لازم است به پزشک مراجعه کنید. البته هر نوع گرفتگی قفسه سینه را با کرونا اشتباه نگیرید و به علائمی که گفته شده خوب دقت کنید.

علايم تنگی نفس

• سختي در نفس کشيدن
• تنفس تند
• سختي در حرف زدن
• درگير شدن عضلات گردن و سينه

تنگی نفس در چه کسانی بیشتر رخ می دهد؟

تنگی نفس در هر سنی می تواند رخ دهد و این بستگی به علت بیماری دارد. مثلا در دوران کودکی بیماری های مادرزادی می توانند در بروز آن نقش داشته باشند. در دوران نوجوانی سرماخوردگی و برونشیت حاد و در سنین بالا بیماری انسدادی مزمن ریه در افراد سیگاری یا کسانی که در فضاهای آلوده به سر می برند، می تواند علت ایجاد این بیماری باشد.

تنگی نفس در خواب

 آپنه انسدادی خواب، به قطع جریان هوا علی رغم طبیعی بودن حرکت تنفسی قفسه سینه گفته می شود. به علت کاهش اکسیژن شریانی، بیمار از خواب موقتا بیدار می شود. بعد از بیداری تنفس به وضع طبیعی برمی گردد.

این بیماری اغلب در مردان میانسال چاق رخ می دهد. از دیگر علل آن فک کوچک، بزرگی زبان، آکرومگالی، کم کاری تیرویئد و غیره است. درمان شامل: کاهش وزن، فشار مثبت مداوم هوا از بینی، داروهای ضد افسردگی و یا درصورت لزوم جراحی است. این بیماران باید از مصرف داروهای خواب آور و الکل اجتناب کنند.

توصیه هایی برای بهبود

ورزش هاي تنفسي انجام دهيد. به آرامي نفس بکشيد تا با نگه داشتن نفس قفسه سينه منبسط شود. سپس هوا را خارج کنيد اين حرکت را چندين بار تکرار کنيد تا ظرفيت قفسه سينه بالا برود.

قدرت و مقاومت بدن را با پياده روي سريع روزانه تقويت کنيد.

به هنگام راه رفتن از طريق بيني نفس بکشيد.

در ۲ ليوان چاي نصف قاشق غذاخوري فلفل سياه اضافه و صاف کنيد. اين چاي را تقسيم کنيد و حداقل ۳ و يا ۵ بار در روز بخوريد تا مجاري برونشيت باز شود.

در يک ليوان آب ليمو به مقدار مساوي زنجبيل، سير و عسل اضافه کنيد و بخوريد تا تنگی نفس برطرف شود.

از کار و تقلا در ارتفاعات بالاتر از ۱۵۰۰ متری خودداری کنید.

از آلاینده های محیطی دوری کنید. تا حد امکان از تنفس مواد آلرژی زا و سموم محیطی خودداری کنید.

درمان تنگی نفس

درمان بیماری بستگی به تشخیص علت آن و اینکه در چه مرحله ای است، دارد. اگر تنگی نفس ناشی از آسم باشد، با توجه به اینکه آسم یک بیماری آلرژیک ریوی است، ابتدا سعی می شود عامل حساسیت زا را کشف کرد و آن را از بین برد.

نوع تغذیه می تواند موجب کاهش شدت یا بهبود این بیماری شود. برخی مواد غذایی، تحریک  کننده هستند، از جمله اینکه از غذاهای نفاخ و پرحجم، ادویه جات، آب بسیار سرد یا داغ نباید استفاده شود.

همچنین اگر عامل اصلی کشف نشد، لازم است مدتی به آزمایش مواد گوناگون (اعم از غذایی یا محیطی) پرداخته شود. ضمن اینکه به دنبال عامل اصلی باید بود، عوامل تشدیدکننده را هم بایستی بررسی کرد و به بیمار گفته شود که مدتی فلفل یا مواد محرک نخورد یا سعی کند دچار هیجان و استرس نشود و ورزش نکند. بعد برای او در چند مرحله، دارو تجویز می شود و در مرحله آخر، داروهای کورتون دار تجویز می شود.

چه موقع نزد پزشک برویم؟

اگر به طور ناگهانی دچار تنگی نفس شدید گشتید، طوری که دیگر نتوانستید کاری انجام دهید، فورا به اورژانس (۱۱۵) زنگ بزنید و یا از کسی بخواهید تا شما را نزد پزشک ببرد.

اگر تنگی نفس شما همراه با درد قفسه سینه، غش و ضعف و حالت تهوع بود، سریعاً به پزشک مراجعه کنید، زیرا اینها می توانند علامت حمله قلبی یا آمبولی ریوی باشند.

نکته مهم دیگر اینکه بیشتر مردم تصور می کنند که هر تنگی نفس ، آسم است و این در برخی موارد مشکلاتی ایجاد می کند. بارها مشاهده شده که بیمار پس از پنج، شش ماه مراجعه کرده، به خیال اینکه بیماری اش آسم است، اما در معاینات معلوم شده که دچار بیماری قلبی است. بنابراین، مبتلایان باید بیماری خود را جدی بگیرند و به پزشک مراجعه کنند تا علت بیماری و راه درمان را بیابند و متوجه شوند که تنگی نفس آنها ریوی است یا قلبی.