آشنایی با خواص جوانه ها ، مولتیویتامینهای طبیعی
جوانه ها انواع مختلفی دارند و همه جا هستند. کافی است همت کرده و سری به سوپرمارکتها بزنید. این جوانه ها به قدری برای سلامتی مفیدند که ارزش امتحان کردن را دارند.
اگر اهل مصرف جوانه ها هستید که جای تشویق دارد. اما اگر تاکنون سراغ آنها نرفتهاید بهتر است این مطلب را بخوانید و تجدید نظر بکنید.
خواص جوانه ها
این جوانه ها آماده مصرف با ماست، انواع سالاد کاهو، کلم یا سالاد شیرازی بوده یا به همراه ساندویچ و برگرها استفاده میشود. برخی خانوادهها این جوانه ها را بهصورت خام میخورند و برخی هم به مدت کوتاهی در روغن تفت میدهند، اما آیا این درست است که میگویند جوانه ها از خود دانه غنیتر است؟ آیا جوانه ها از نظر ارزش تغذیهای بر یکدیگر برتری دارد؟ مزیت اصلی هر جوانه در چیست؟ پودر جوانه در مقایسه با جوانه تازه مزیتی هم دارد؟ آیا جوانه ها سهمی در تغذیه کودکان یا سالمندان دارد؟
خواص جوانه ماش
خاصیت بارز این جوانه برطرف کردن خستگی و رخوت است. باعث ازدیاد شیر مادران شده و ادرار آور خوبی است. سموم بدن را دفع کرده و صفرابر است. این جوانه به دلیل خاصیت غذایی بالا، فرد گرسنه را زود سیر می کند. میزان اسید فولیک و پتاسیم آن بسیار بالاست و مصرف آن برای پیشگیری از بیماری های قلبی ـ عروقی و پرفشاری خون توصیه می شود، اما کسانی که اسیداوریک یا نقرس دارند باید در مصرف آن محتاط باشند.
جوانه ماش سرشار از ويتامين C است كه اين مقدار در ماش پخته وجود ندارد. جوانه هاي ماش برخلاف ديگر سبزيجات كه هرچه بيشتر رسيده ميشوند خواص تغذيهاي آنها كاهش مييابد، خواص خود را تا زماني كه به مصرف برسد حفظ ميكنند.
خواص جوانه شبدر
جوانه شبدر را دستكم نگيريد، مصرف اين جوانه را اكثر پزشكان خیلی زیاد توصيه ميكنند. جوانه شبدر به تنهايي يك دكتر پوست است و مصرف آن پوستتان را جوان ميكند. از ديگر خواص شبدر براي شما خاصيت تصفيهكنندگي و تنظيم فعاليتهاي كبدي است كه در نهايت باعث طراوت و شادابي پوست صورت ميشود.
از جوانه شبدر ميتوان براي درمان پرفشاري خون نيز استفاده کرد. شبدر و جوانه آن سرشار از ويتامينهايي مانند A، C و همينطور آهن و كلسيم است. بررسيها نشان ميدهد مصرف جوانه شبدر براي آرامش اعصاب بسيار مفيد است و مصرف آن بهويژه به زنان ميانسال كه در آستانه يائسگي قرار دارند، توصيه ميشود.
جوانه شبدر از آندست جوانه هايي است كه بعضي شركتها در بستهبندي پاكيزه و آماده آن را به بازار ارائه كردهاند. جوانه شبدر کلسیم فراوانی داشته و کم کالری است. باعث تنظیم هورمون های بدن می شود، تصفیه کننده خون و تقویت کننده کبد است.
خواص جوانه نخود
مواد معدني موجود در دانه نخود هنگام جوانه زدن به ميزان حداقل پنجبرابر افزايش مييابد و هر جوانه كوچك تبديل به يك بمب ويتامين C و B ميشود كه بسيار انرژيزاست. جوانه نخود سرشار از پروتئين است و در برخي غذاهاي خاورميانه، مديترانهاي و. . . استفاده ميشود. از فوايد درماني اين جوانه انرژيبخش ميتوان به ضدعفونيكنندگي، محرك ادرار، مفيد براي معده و كرمزدا بودن آن اشاره كرد.
از طرف ديگر نخود هنگام جوانه زدن نرمتر و قابل هضمتراست. جوانه نخود را ميتوان به صورت خام يا بخارپز استفاده كرد. براي بخارپز كردن نبايد مدت پخت بيش از ۱۵دقيقه باشد. جوانه نخود در سوپرماركتهاي بزرگ محلهها به فروش نميرسد و بسيار مطمئنتر است كه خودمان آن را سبز كنيم.
خواص جوانه عدس
شستشودهنده کلیه ها و افزاینده انرژی است و به دلیل پروتئین زیاد، خاصیت سیرکنندگی بالایی دارد. بد نیست بدانید جوانه عدس قرمز در مقایسه با انواع دیگر آن آهن و کلسیم بیشتری دارد.
خواص جوانه گندم
و در آخر يكي از جوانه هايي كه طرفداران بسياري دارد و عموما با آن آشنايي دارند جوانه گندم است. چرا جوانه گندم پرطرفدار است؟ به دليل اينكه هم مصرف خوراكي دارد و هم از آن ماسك توليد ميشود و هزار و يك فايده دارد كه تنها چند دانه آن را ميشماريم؛ اول از همه سلنيوم و منيزيم موجود در جوانه گندم در پيشگيري از ابتلا به انواع سرطان موثر شناخته شده است. دومين فايده اين است كه به اعتقاد برخي از متخصصان پوست، مو و زيبايي، جوانه گندم در درمان ريزش مو، رفع شوره سر و رفع انواع جوش صورت و ناراحتي پوستي موثر است.
سومين فايده جوانه گندم اينكه كساني كه از يبوست، خستگي و بيحالي، كلسترول بالا و دردهاي عضلاني رنج ميبرند، بايد از اين ماده غذايي كمك بگيرند و در آخر اگر ميخواهيد لاغر شويد، پودر جوانه گندم را همراه با ماست يا سالاد كاهو 10 دقيقه قبل از صرف غذا و اگر ميخواهيد چاق شويد، آن را 10 دقيقه بعد از غذا ميل كنيد. جوانه گندم به دليل مصرفكننده بسياري كه دارد در اكثر سوپرماركتهاي بزرگ در بستههاي آماده به فروش ميرسد.
چگونه جوانه درست کنیم؟
ابتدا به یک بطری شیشهای دهانه گشاد و مقداری پارچه نیاز دارید. سپس دانهها را خوب شسته و در شب در داخل بطری با آب خالص خیس کنید (بطری باید توسط پارچه پوشانده شود). زمان خیساندن بستگی به اندازه دانه دارد. دانههای کوچک ۵ ساعت، سایز متوسط ۸ ساعت و دانههایی مانند لوبیا و حبوبات به ۱۰-۱۲ ساعت زمان نیاز دارند. روز بعد دانهها را آبکش کرده و آب آن را دور بریزید؛ سپس حدود ۴/۱ بطری را از دانهها پر کنید.
مطمئن شوید که بطری شما فضای کافی برای رشد دانهها دارد؛ زیرا آنها ۸ برابر افزایش حجم پیدا میکنند. بطری باید در محلی دور از جریان هوای سرد و گرم قرار گیرد و همچنین در بطری باید کمی باز باشد تا هوا وارد آن شود. دانهها باید روزی سه بار شسته شده و آبکشی شوند تا آماده مصرف گردند. بطری باید در دمای اتاق و در جای تاریک نگهداری شود.
بعد از شش روز آنها را در جای روشن بگذارید تا میزان کلروفیل آن افزایش یابد.حبوباتی مانند عدس و لوبیای سویا بهدلیل سفت بودن، باید ابتدا ۱۵ ساعت خیسانده و سپس دو بار در روز شسته شوند. این دانهها بعد از سه روز جوانه میزنند.
اما چرا می گوییم غلات یا حبوبات جوانه زده مفیدتر است؟
طی جوانه زدن، نشاسته، پروتئین و چربی های موجود در دانه به واحدهای کوچک تری تجزیه می شود و قابلیت هضم و جذب بهتری پیدا می کند. در این فرآیند میزان ویتامین و املاح معدنی دانه همچون کلسیم، فسفر، منیزیم، ویتامین های گروه B و پروتئین آن دو تا سه برابر و حتی بیشتر افزایش می یابد، اما از کالری و کربوهیدرات آن دو برابر کاسته می شود.
البته لازم است بدانید کاهش کالری به معنای حذف کالری نیست. اگر در صد گرم گندم ۴۰۰ کالری انرژی نهفته باشد در همین میزان جوانه آن ۲۰۰ کالری انرژی وجود دارد و مصرف یک فنجان جوانه می تواند تامین کننده بخش عمده ای از نیاز روزانه بدن ما باشد.
جوانه ها در تغذیه سالمندان چه نقشی دارد؟
گاهی سالمندان به دلیل احساس تنهایی بیاشتها میشوند. در واقع تنهایی عاملی است که سالمند علاقهای برای تهیه و طبخ غذا برای خود نداشته باشد. البته گاهی تاثیر برخی داروها یا افزایش سن هم سبب کم شدن اشتها به غذا میشود. گاهی هم برخی سالمندان به دلیل پرهیز غذایی مجبور به استفاده از خوردنیهای کمچرب و کمشیرین با حداقل نمک هستند و همین عامل موجب بیمزه یا بدمزه شدن غذای آنان میشود.
بر این اساس برای آن که سالمندان دچار سوءتغذیه نشوند، باید از مواد غذایی مقوی و مغذی استفاده کنند و بهترین توصیه به آنان اضافه کردن جوانه گندم، ماش، عدس یا پودر آن به غذاهایشان است. جوانه ها با وجود حجم کم، اشتهاآور خوبی بوده و انرژی و پروتئین از دست رفته را جبران میکند. بسیاری از پزشکان مصرف جوانه ها را برای کاهش تورم، افسردگی و حتی استرس و بسیاری از مشکلات کبدی به سالمندان توصیه میکنند.
ردپای جوانه ها در غذای مکمل کودک
اما بیشترین سوالی که خانوادهها از متخصصان و کارشناسان علوم غذایی میپرسند این است که آیا میتوان در غذای مکمل کودک از جوانه ها استفاده کرد؟ در منابع جدید علمی در مورد استفاده از جوانه ها بخصوص جوانه گندم در رژیم غذایی کودک اختلافنظر فراوان وجود دارد. ولی آنچه مورد تائید استادان انجمن ترویج تغذیه با شیر مادر است، استفاده از گندم و فرآوردههای آن به بعد از پایان هشتماهگی کودک موکول شده است.
توصیه میشود برای بچههای بین دو تا پنج سال جوانه گندم را به ماست اضافه کنید. اگر هم کودک بالای پنج سال دارد، جوانه ها را به سالاد او بیفزایید. بهتر است جوانه عدس و ماش به سبب هضم آسانتر و مقوی و مغذیتر بودن در سوپ، آش یا در پوره و فرنی کودک استفاده شود. مصرف جوانه همراه با سالاد یا ساندویچ خانگی، میان وعدهای مناسب برای تمام افراد بخصوص دانشآموزان است.
پودر جوانه خوب است، اما…
این روزها در برخی مغازهها بستههای پودر جوانه گندم یا پودر مالت (جوانه جو) عرضه میشود و به گفته فروشندگان از این پودر میتوان در تهیه سوپ، غذای کودک، غذاهای رژیمی، نان، کتلت، سمنو و حلوا استفاده یا با نوشیدنیهایی چون شیر، آبمیوه و حتی آب میل کرد.
این پودر از نشاسته و جوانه دانه تشکیل شده و اغلب بدون سبوس است و از این رو جوانه تازه بهتر از پودر آن است. البته این پودرها هم حاوی مواد مغذی است و میتواند بخشی از نیازهای روزانه و کمبودهای تغذیهای ما را جبران کند و بخصوص موجب لینت مزاج شود و التیامدهنده بیماریهای گوارشی است.
بهترین جوانه
در مورد ارزش تغذیه ای جوانه غلات در مقایسه با جوانه حبوبات باید گفت این جوانه ها از نظر خواص درمانی و میزان ریزمغذی ها تفاوت چندانی با یکدیگر ندارد، البته با توجه به این که حبوبات پروتئین و غلات کربوهیدرات بیشتری دارد، می توان اندکی تفاوت در میزان درشت مغذی های این دو گروه جوانه قائل شد، اما همان طور که گفته شد، ریزمغذی های هر دو گروه خواص برابری دارند.
نبض ما– گردآوری
منابع:
جام جم،هفت گنج،راستینه