دلایل خارش پوست

خارش پوست و زخم های خود به خودی یکی از معضلات پوستی است که افراد مختلفی بدان دچار هستند.

نبض ما – پوست بزرگترين عضو بدن و يكي از بهترين شاخص‌هاي سلامت عمومي است. 8 درصد تمام مراجعات سرپايي بالغين مربوط به مشكلات پوستي است. در ادامه به بررسی مواردی از آسیب های پوستی و دلایل خارش پوست می پردازیم.

خارش پوست در کل بدن

خارش پوست يك شكايت ذهني است و به صورت احساسي ناخوشايند كه باعث تمايل به خاراندن مي‌شود، تعريف مي‌گردد و شايع‌ترين شكايت بيماران پوستي مي‌باشد.

خارش از طريق گيرنده‌هايي كه به صورت پايانه‌هاي آزاد عصبي در نزديكي محل اتصال درم به اپيدرم در پوست، مخاط، دستگاه تنفسي فوقاني و حتي قرنيه وجود دارند، دريافت مي‌گردد.

فيبرهاي منتقل كننده خارش از فيبرهاي منتقل كننده حس درد، مجزا و با هدايت سريع مي‌باشند. احساس خارش از طريق راه‌هاي عصبي به قشر مغز مخابره مي‌گردد.

به طور كلي بيماري كه با خارش پوست مراجعه مي‌كند علت آن مي‌تواند چند چيز باشد:

– بيماري‌هاي پوستي: كه ابتدا بايستي به دنبال آنها بگرديم مثلاً‌ اگزما، گزش حشرات، ليكن پلان و …

– بيماري‌هاي منتشره بدن: در اين بيماري‌هاي سيستميك، خارش شايع است و حتي در مواردي بيمار با اين علت مراجعه مي‌كند كه در ادامه به شرح كامل اين قبيل بيماري‌ها مي‌پردازيم.

– خارش زمستاني و خارش افراد مسن: خارش زمستاني در فصل زمستان و در هر سني ايجاد مي‌شود و علت آن خشكي بيش از حد پوست به علت گرم كردن بيش از حد محيط و استفاده از شوينده‌هاي قوي (دترجنت‌ها) است.

دلايل خارش پوست بدن

–  نارسايي مزمن كليه: شايع‌ترين علت سيستميك خارش پوست بدن ، نارسايي مزمن كليه است. اكثر مبتلايان به اين نارسايي و 80 درصد بيماران دياليزي دچار خارشند.

– كلستاز: خارش پوست شكايت شايعي در بيماري‌هاي انسداد صفراوي كبد خصوصاً يرقان‌هاي صفراوي است. علل مختلفي در مورد علت خارش در اين بيماران ذكر شده از جمله رسوب املاح صفراوي خاص با غلظت معين در پوست.

– فقر آهن: يكي از علل خارش پوست فقر آهن است. به نظر مي‌رسد گرچه مبتلايان به كمبود آهن از خارش شكايت دارند اما خارش آنها تنها به دليل كمبود آهن نمي‌باشد و عوامل جنبي ديگر نيز در اين مشكل دخيل است ولي به هر صورت اين نوع خارش به درمان با آهن پاسخ مي‌دهد.

– تعداد بيش بيشتر از حد طبيعي گلبول‌هاي قرمز: 50 درصد مبتلايان به اين بيماري دچار خارش مزاحمي هستند كه در تماس با آب (با هر درجه حرارتي) ايجاد مي‌شود. در اين بيماران تحريك منتشر و شديد پوستي و خارش پوست ، بلافاصله بعداز خارج شدن از آب ايجاد مي‌شود كه 60 – 30 دقيقه طول مي‌كشد.

– خارش پوست ناشي از آب: در اين حالت، خيس شدن پوست با آب در هر حرارتي، باعث خارش شديد با يك حالت حمله‌اي مي‌شود.

خارش معمولاً بلافاصله پس از خارج شدن از آب صورت گرفته و حدود يك ساعت طول مي‌كشد.

پوست هيچ تغييري نشان نمي‌دهد و هيچ اختلال سيستميك همراه وجود ندارد. اين حالت همچنين در اثر تغيير ناگهاني حرارت پوست مثلاً‌ صبح‌ها هنگام پوشيدن لباس نيز اتفاق مي‌افتد. يك سوم بيماران سابقه فاميلي مثبت دارند.

خارش در بيماري‌هاي غدد

– پركاري تيروئيد: ممكن است سبب خارش محدود در ناحيه مقعدي – تناسلي و يا خارش منتشر به علت افزايش جريان خون پوست و كاهش آستانه خارش و تحريك گيرنده‌هاي خارش شود.

– كم‌كاري تيروئيد: مي‌تواند سبب خارش پوست محدود و يا خارش منتشر به علت خشكي بيش از حد پوست گردد.

– ديابت: سبب خارش محدود در ناحيه تناسلي و ياخارش ناحيه پوست سر مي‌گردد اما باعث خارش منتشر نمي‌گردد.

– خارش پوست در خانم‌ها بعد از يائسگي: مي‌تواند محدود و يا منتشر باشد. معمولاً خارش منتشر در اين بيماران، حمله‌اي و همراه با حملات گرگرفتگي مي‌باشد. خارش اين بيماران مداوم، اما غيرقابل تحمل نيست و باعث خراشيدن شديد نمي‌شود. اين خارش در شب‌ها كه بدن گرم مي‌شود شديدتر است.

– خارش تظاهري از بيماري‌هاي رواني: اين نوع خارش رواني غالباً منجر به خراش‌هاي شديد در اثر حملات خارانيدن خيلي كوتاه و ناشايع در طول روز يا شب مي‌گردد و پوست اينها غالب اوقات بدون علامت است.

– خارش به واسطه اختلالات عصبي و سيستم دفاعي: بعضي اوقات بيماري‌هاي عصبي مانند ضايعات مغزي، MS و تومورهاي مغزي مي‌توانند باعث خارش گردند. خارش همچنين به عنوان علامت مراجعه در ايدز توصيف گرديده است.

– خارش پوست در حاملگي: به طور كلي 20-2 درصد خانم‌هاي حامله مبتلا به خارش مي‌شوند كه غالباً به علت كلستاز حاملگي است.

– واكنش‌هاي دارويي: اهميت داروها در ايجاد خارش آن است كه اولاً هر دارويي مي‌تواند باعث ايجاد خارش گردد و ثانياً آن‌كه داروها ممكن است ماه‌ها پس از شروع مصرف باعث ايجاد خارش شوند.

زخم شدن خود به خودی پوست

مهم‌ترین زخم‌هایی که خودبه‌خود ایجاد می‌شوند ناشی از اختلالات گردش خونی است. این زخم‌ها را با نام زخم‌های عروقی می‌شناسیم که به دو نوع زخم‌های «شریانی» و «وریدی» تقسیم می‌شوند.

زخم‌های وریدی در کسانی است که سابقه واریس در پا را دارند. اختلال گردش خون در پاها باعث کمبود اکسیژن و مواد مغذی در پوست می‌شود و به شکل زخم بروز می‌کند.

معمولا زخم‌های وریدی بیشتر در اطراف مچ پا به وجود می‌آیند. این نوع از زخم‌ها خیلی کند و بسختی بهبود می‌یابند و به مراقبت‌های ویژه‌ای‌ مانند برداشتن بافت مرده در زخم، جلوگیری از عفونت و استفاده از داروهایی که ترمیم زخم را تسهیل می‌کنند، نیاز دارد.

زخم‌های شریانی مشکل بیشتری دارد، چون شریان خون را به بافت می‌رساند و اگر این روند دچار اختلال شود خیلی زود باعث از بین رفتن بافت خواهد شد.

اصول مراقبت از زخم‌های شریانی و وریدی تقریبا مشابه هم است، ولی مهم‌ترین کار این است که بیماری زمینه‌ای درمان شود. در زخم‌های وریدی می‌توان ورید آسیب‌دیده را برداشت، ولی در زخم‌های شریانی گاهی لازم است شریان از محل دیگری پیوند زده شود تا راه جدید عروقی برای تغذیه بافت باز شود.

مشکلات پوستی سالمندان

خشکی پوست

عارضه ای که بیش از همه در سالمندان جلب توجه می کند، خشکی پوست است. هرچه سن بالاتر می رود تحلیل بافت چربی در همه نقاط از جمله صورت بیشتر می شود.

کاهش چربی باعث افزایش دفع آب از طریق پوست و خشکی در آن می شود. به دنبال خشکی پوست، ترک هایی در سطح آن ایجاد می شود که سرمنشاء خارش پوست است.

چین و چروک پوست

کلاژن موجود در پوست با افزایش سن از هم گسسته می شود و باعث خواهدشد خاصیت کشسانی و الاستیسیته پوست از بین برود. پوست بدون کلاژن، قوام سفت خود را از دست می دهد و به اصطلاح چروک می خورد یا می ریزد. این پدیده در بدن قابل پیشگیری نیست و دیر یا زود، با افزایش سن رخ می دهد.

کبودی و خونمردگی

کبودی و خونمردگی در پوست سالمندان زیاد دیده می شود. اگر موضوع سالمندآزاری مطرح نباشد، شایع ترین دلیل کبودی پوست، مصرف داروهای ضد انعقاد است که در سالمندان مبتلا به بیماری قلبی عروقی، برای جلوگیری از ایجاد لخته تجویز می شود.

سالمندان به خوبی نمی توانند تعادل خود را حفظ کنند و بیشتر به اشیا داخل خانه و… برخورد می کنند. به همین دلیل احتمال خونریزی درون بافتی و دیدن کبودی در بدنشان زیاد است.

تومورهای پوستی

مورد بعدی تومورهای خوش خیم و بدخیم پوستی است. از تومورهای خوش خیم می توان به خال های عروقی و خال های رنگی اشاره کرد. ضایعه های گوشتی نواحی مختلف پوست بدن معمولا خطری ندارند و به برداشتن آنها هم نیاز نیست.

اگر از نظر زیبایی مشکلی ایجاد کنند و محلشان طوری باشد که باعث آزار سالمند شود، می توان زائده گوشتی را برداشت. سرطان های پوستی شایع در دوران سالمندی شامل سرطان سلول های پایه ای پوست و سلول های سنگفرشی پوست است.

عوارض پوستی ناشی از بیماری های زمینه ای

بیمار های پوستی سالمندان ممکن است در اثر وجود بیماری زمینه ای دیگری ایجاد شده باشد.

افراد مسن بیشتر به بیماری های کلیوی، کبدی، قلبی عروقی، دیابت و… مبتلا هستند. بنابراین دیدن عوارض پوستی ناشی از این بیماری ها در سالمندان طبیعی است.

بیماری عفونی پوستی

بیماری های عفونی که در پوست سالمندان دیده می شود به علت ضعیف شدن سیستم ایمنی بدن است. ضایعات عفونی و قارچی پوستی به دلیل ضعف سیستم ایمنی در سنین بالا شیوع بیشتری پیدا می کند. تجمع قارچ ها بیشتر در کف پا و ناخن های سالمندان است.

تاخیر در ترمیم زخم

افراد سالخورده پوست آسیب پذیرتری دارند. ترمیم و بهبود زخم در سالمندان بسیار آهسته تر از یک فرد جوان است. گاهی بهبود زخم آنقدر طول می کشد که لازم است برای ترمیم و جلوگیری از عفونت، مداخله پزشکی انجام شود. در چنین مواردی بهتر است برای بیماران آنتی بیوتیک تجویز و محل زخم نیز تمیز نگه داشته شود.

درمان خارش پوست

هنگامی که علت  خارش پوست توسط پزشک مشخص شود، روش درمانی در نظر گرفته می شود.

 روش های درمانی برای خارش پوست عبارتند از:

تجویز داروها

برای درمان خارش پوست ممکن است پزشک کرم کورتیکواستروئید را برای شما تجویز کند. همچنین شما می توانید با استفاده از پنبه ای مرطوب، روی پوست آسیب دیده، خارش را برطرف کنید.

رطوبت، کمک می کند تا این کرم بهتر جذب پوست شده و همچنین اثر خنک کننده بر روی پوست  داشته و باعث کاهش خارش می شود.

تجویز مهار کننده های کالسینورین. بعضی از داروها مانند تاکرولیموس و پیم اکرولیموس می توانند جایگزین کرم های کورتیکواستروئید شوند، به ویژه اگر ناحیه خارش زیاد باشد.

تجویز داروهای ضد افسردگی که از مهار کننده های بازجذب سروتونین بوده و ممکن است در کاهش انواع خارش پوستی، موثر باشد.

درمان بیماری زمینه ای

اگر بیماری داخلی مانند بیماری کلیوی، کمبود آهن و یا یک مشکل تیروئید داشته باشید ، با درمان این بیماری ها، اغلب، خارش پوستی هم برطرف می شود.

نور درمانی (فتوتراپی)

فتوتراپی شامل قرارگیری پوست  در معرض طول موج خاصی از نور ماوراء بنفش است. برای نتایج بهتر، پزشک چند جلسه را برای شما در نظر می گیرد.

درمان گیاهی و خانگی خارش پوست

شما می توانید در منزل، با درمان های گیاهی و خانگی، تا حدود زیادی خارش پوست را کاهش دهید.

برخی از این روش های درمانی عبارتند از:

– استفاده از یک مرطوب کننده خوب برای حفظ پوست و هیدراته کردن آن

– اجتناب از خارش، زیرا  می تواند تحریک و خارش را بدتر کند

– ممانعت از استفاده از صابون، مواد شوینده و سایر مواد حاوی عطر و رنگ

– حمام سرد با بلغور جو دوسر

– استفاده از کرم ضد خارش

– مصرف آنتی هیستامین خوراکی

– اجتناب از موارد یا شرایطی که باعث خارش شما می شود. سعی کنید علائم را  شناسایی کرده و با توجه به آن، خارش را درمان کنید. از پوشیدن  لباس های غیر پنبه ای و زبر، اتاق بسیار گرم، حمام گرم بیش از حد، یا موادی مانند صابون، عطر و یا مواد شوینده، پرهیز کنید.

– استفاده از کرم یا ژل  خنک کننده. سعی کنید لوسیون کالامین را استفاده کنید.

– از کرم ضدآفتاب یا لوسیون برای منطقه آسیب دیده استفاده کنید. استفاده کوتاه مدت از کرم هیدروکورتیزون بدون نسخه حاوی حداقل 1 درصد هیدروکورتیزون می تواند به طور موقت خارش و قرمزی و التهاب پوست را کاهش دهد.

– استفاده از بی حس کننده های موضعی، مانند پرتوکسین، ممکن است مفید باشد.

– حمام  آب ولرم . در حمام می توانید از موادی مانند جوش شیرین، بلغور جو دوسر ، سیب زمینی ریز خرد شده  و دیگر مواد خنک کننده برای پوست خود استفاده کنید.

در برخی افراد هم با دوش آب خنک، معمولا خارش پوست کاهش پیدا می کند.

– استفاده از مرطوب کننده پس از استحمام برای جلوگیری از خارش پوست.

– کاهش استرس. استرس می تواند خارش را بدتر کند.روش هایی مانند  مشاوره، درمان اصلاح رفتار، مراقبه و یوگا،  بعضی از راه های کاهش استرس هستند.

– مصرف داروهای ضد آلرژی. بعضی از این داروها مانند دیفن هیدرامین (بنادریل) می توانند باعث کاهش خارش پوستی شوند.

این دارو ممکن است  ایجاد خواب آلودگی کند و بهتر است هنگام شب مصرف شود. به این ترتیب، هم خارش پوست شما کمتر شده و هم به راحتی استراحت می کنید.

منبع: www.healthline.com